Budżet 2026 na naukę i Fundusz Rozwoju Technologii Przełomowych Karola Nawrockiego. Wpływ na medycynę i badania medyczne

Projekt budżetu państwa na 2026 rok zakłada rekordową sumę w mld zł na szkolnictwo wyższe i naukę, z czego znacząca część trafi na rozwój badań naukowych i kształcenie nowych kadr akademickich, co dotyczy wszystkich uczelni, niewątpliwie też uczelni medycznych i badań medycznych. Równolegle prezydent Karol Nawrocki zaprezentował inicjatywę utworzenia Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych z rocznym budżetem 5 mld zł, mającego wspierać strategiczne projekty badawczo-rozwojowe i przyspieszyć rewolucję technologiczną w Polsce.

Projekt budżetu państwa na 2026 r. zakłada, że na szkolnictwo wyższe i naukę trafi łącznie 44,26 mld zł. To rekordowa kwota, która – jak podkreślają autorzy dokumentu – ma służyć zarówno kształceniu studentów i doktorantów, jak i rozwojowi badań naukowych. Szczególne znaczenie dla zdrowia publicznego może mieć fakt, że finansowanie obejmie wszystkie uczelnie, w tym również uczelnie medyczne i badania medyczne, które w ostatnich latach stały się jednym z priorytetów polityki państwa.

Zdecydowana większość środków – 41,12 mld zł – ma zostać przeznaczona na zarządzanie systemem szkolnictwa wyższego, w tym edukację studentów, doktorantów i kadry akademickiej. Jak zapisano w projekcie:

W realizację tych zadań mają być włączone różne instytucje państwowe i naukowe, w tym Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Zdrowia. Ważną rolę odegrają również Polska Akademia Nauk, Akademia Kopernikańska, Fundusz Promocji Kultury, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowe Centrum Nauki.

Na same badania naukowe służące praktycznym zastosowaniom przewidziano 3,14 mld zł. To właśnie z tych środków mają być finansowane projekty, które mogą wprost przełożyć się na gospodarkę i codzienną praktykę kliniczną. Dokument budżetowy podkreśla, że inwestycje te mają

Miernikiem skuteczności tych działań będzie m.in. liczba patentów międzynarodowych uzyskanych przez polskich naukowców w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO) i amerykańskim USPTO. W przypadku uczelni medycznych może to oznaczać szansę na szybsze wdrażanie innowacyjnych terapii, urządzeń medycznych i rozwiązań telemedycznych.

W Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego prezydent Karol Nawrocki zaprezentował projekt ustawy o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych. W wydarzeniu uczestniczyli rektorzy polskich uczelni, przedstawiciele nauki i biznesu. Jak podkreślono, inicjatywa ma uzupełniać już istniejące instrumenty, takie jak Narodowe Centrum Badań i Rozwoju czy Polski Fundusz Rozwoju, oferując szybszy dostęp do finansowania i wsparcie na szerszą skalę.

Fundusz, którego budżet ma wynieść 5 mld zł rocznie, miałby zapewniać bezpośrednie wsparcie kapitałowe dla polskich firm rozwijających technologie o strategicznym znaczeniu. Część środków trafiłaby także na projekty badawczo-rozwojowe oraz współpracę między uczelniami, przemysłem i instytucjami publicznymi.

Prezydent podkreślał, że jest to projekt obywatelski:

Fundusz ma obejmować dziewięć strategicznych obszarów, w tym biotechnologię i medycynę, sztuczną inteligencję i robotykę, technologie kosmiczne, cyfrowe, środowiskowe oraz neurotechnologie. Ze środków korzystać będą m.in. uczelnie, instytuty PAN i instytuty badawcze, a decyzje o podziale funduszy mają zapadać w otwartej procedurze konkursowej.

Prezydent zapowiedział również, że we wrześniu powoła Radę ds. Nowych Technologii, która będzie współpracować przy zarządzaniu Funduszem.

Entuzjazm prezydenta studzi jednak Ministerstwo Nauki. Wiceminister prof. Marek Gzik skomentował dla PAP:

Jak dodał, propozycja prezydenta to „populizm i oszukiwanie ludzi”, ponieważ nie wskazano, kosztem jakich wydatków państwa miałyby być sfinansowane obietnice.

Źródła: PAP/Forum Akademicke/MH