A. Sowa: wykorzystanie Big Data w systemie ochrony zdrowia i nauce (wideo)

Obecnie przeżywamy rewolucję w wykorzystaniu Big Data, analiz informatycznych w wielu dziedzinach nauki - w tym medycynie. Szczególnie tutaj mamy szeroki wachlarz zastosowań, zarówno w zakresie regulacji systemu jak i uskuteczniania wyników badań. O tym jak wykorzystać dane w sektorze ochrony zdrowia i nauki oraz jaką rolę odgrywa w tym partnerstwo publiczno-prywatne mówi Aleksander Sowa, biolog molekularny, Dyrektor ds. Strategii i Rozwoju Portfiolio w Roche Polska. 

W medycynie mamy szeroki wachlarz zastosowania Big Data. Zaczynając od systemu regulacji w systemie ochrony zdrowia - włączając w to również regulowanie kosztów oraz możliwości tworzenia mechanizmów dzielenia ryzyka pomiędzy płatnikiem a producentami terapii w celu zwiększenia dostępności leczenia. Innym obszarem jest zastosowanie Big Data w nauce. Szczególnie interesuje nas integracja nauki i opieki onkologicznej jaką stwarzają nam dzisiaj możliwości analizy big data. W każdym miejscu, gdzie dochodzi do kontaktu chorego z systemem ochrony zdrowia, powstaje mnóstwo danych. Jeżeli potrafimy je umiejętnie zbierać i analizować, możemy wykorzystywać je zarówno do regulacji systemu opieki zdrowotnej jak i do nauki i rozwoju terapii tych leków.

Jakich narzędzi potrzebujemy do tego, żeby indywidualne dane pacjentów wykorzystać, aby skuteczniej ich leczyć?

Przede wszystkim potrzebujemy dostępu do systemów informatycznych tam gdzie przebywają chorzy i tam gdzie są poddani procesom leczenia. Jeżeli umiemy te dane umiejętnie zebrać zachowując ich wysokość jakość, są już do tego stworzone procedury, wówczas możemy te dane analizować i wykorzystywać.

Jak możemy wykorzystać dane pacjenta, aby poprawić jego wyniki leczenia np. w onkologii?

Personalizowanie terapii onkologicznych to zapewne największe osiągnięcie współczesnej onkologii. O tym personalizowaniu możemy mówić dzięki temu, że jesteśmy dzisiaj w stanie analizować genom nowotworu, czyli analizować mechanizmy, które prowadzą do powstania różnych chorób nowotworowych. Co może być zaskakujące - nigdy nie ma jednego mechanizmu. W każdej komórce nowotworowej doszło do wielu zmian w genomie prowadzących do tego, że stała się jedną z komórek nowotworu. Znajdujemy takie same zmiany w komórkach raka płuca jak i raka piersi, co sugeruje nam, że czasami moglibyśmy stosować te same leki w leczeniu chorych nowotworowych. Przede wszystkim musimy poznać genom nowotworu, który różni się znacznie od prawidłowego genomu człowieka.

Czy na świecie pojawiają się takie możliwości wykorzystania badań genetycznych do tego, aby nowotwór innego narządu leczyć lekiem zarejestrowanym w leczeniu innego schorzenia?

Tak, istnieją one również w Polsce. Wszędzie tam, gdzie możemy wykonać badania, analizy genomu nowotworu. Tutaj trzeba odróżnić analizę genomu człowieka, od analizy genomu nowotworu. Natomiast wszędzie gdzie jesteśmy w stanie analizować genom nowotworu poprzez sekwencjonowanie i znaleźć tam te geny, które zostały zaburzone i w konsekwencji doprowadziły do powstania nowotworu. W takich miejscach możemy zastosować leczenie ukierunkowane na te właśnie efekty zmian genomowych.

Jaką rolę może tutaj odgrywać rolę partnerstwo publiczno-prywatne w badaniach  genetycznych i ich rozwoju oraz wykorzystaniu badań w opracowaniu i wyborze nowych terapii?

Partnerstwo publiczno-prywatne jest jednym z najważniejszych elementów dzisiaj. W dużych systemach ochrony zdrowia większość danych powstaje w publicznych ośrodkach. Z kolei jest bardzo wiele technologii, które pozwalają na analizie danych zarówno klinicznych jak i genomowych, które są dzisiaj w rekach firm prywatnych. Wspólna analiza tych danych pozwala z jednej strony na regulacje systemów, a z drugiej na rozwój nauki. Mamy dzisiaj przykład, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie Amerykańska Agencja Leków i Żywności wspólnie z prywatnymi firmami jest w stanie prowadzić badania naukowe i publikować wspólnie dane, które dotyczą chorych leczonych z powodu m.in. nowotworów.

Współpracujemy w tej dziedzinie z firmami, które po latach współpracy stały się własnością firmy Roche. Pierwsza z nich to Flatiron Health, zajmuje się analizą danych z praktyki klinicznej, którą nazywamy Real World Evidence (RWE). Druga firma to Foundation Medicine, która  jest liderem w analizie genomu choroby nowotworowej. Jedna z tych firm potrafi analizować badania kliniczne, druga genomowe, ale to wspólna analiza w rzeczywistości pozwalają na rozwój nauki i szybszy rozwój leczenia.