Zarządzanie stresem, dieta i aktywność a ADHD

Osoby, u których zdiagnozowano ADHD często pytają, czy są specjalne zalecenia jeśli chodzi o dietę, aktywność fizyczną i zarządzanie stresem, zapytaliśmy o to Katarzynę Szamburską-Lewandowską, psycholożkę, psychoterapeutkę i diagnostkę, kierującą zespołem diagnostycznym Centrum CBT.

U dzieci w wieku szkolnym postęp będzie widoczny w wynikach szkolnych, w wynikach związanych z opisem zachowania, w tym, co mówi rodzic i w tym, jak funkcjonuje dziecko. Możemy po prostu mierzyć też poziom zachowań. Na początku wprowadzenia modyfikacji za pomocą technik behawioralnych, w prosty sposób możemy określić, czy wygasiliśmy zachowanie niepożądane i go już nie ma lub czy nauczyliśmy dziecko zachowania pożądanego i ona się pojawia w przyszłości. Dorośli pacjenci, sami raportują, poziom nasilenia objawów i ich wpływ na funkcjonowanie, w toku procesu terapeutycznego wyznaczają cele w taki sposób, aby można było określić poziom ich zrealizowania. W przypadku pacjentów objętych farmakoterapią również poziom, nazwijmy to „upośledzenia” funkcjonowania, wpływa na decyzje lekarza w tym zakresie.

Jeśli chodzi o dzieci, to żywienie na pewno jest istotne, tak po prostu. Jeżeli dziecko będzie miało dietę wysoko cukrową, to proszę mi wierzyć, dziecko bez zaburzenia neurozwojowego może być nadruchliwe, może być drażliwe, może być reaktywne. Żywność wysoko przetworzona też może powodować pewne reakcje w organizmie, które możemy zaobserwować na poziomie zachowania. Jako właśnie drażliwość czy nadruchliwość. Warto więc, poza zdrowym rozsądkiem, mieć taką szczególną uważność na dietę dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi. Wyniki nielicznych badań wskazują, że diety eliminacyjne działają zmniejszająco na poziom nasilenia objawów. Do najczęściej wymienianych produktów lub substancji do wyeliminowania zalicza się właśnie cukier, gazowane napoje, niektóre warzywa. Natomiast trudno uznać te wyniki za wystarczające do tworzenia wytycznych dotyczących żywienia osób z ADHD.

Pamiętajmy, że na nasz dobrostan psychofizyczny zawsze wpływa sposób odżywiania. Natomiast jeszcze raz podkreślę, specjalnych wytycznych w zakresie żywienia osób z ADHD jeszcze nie ma.  

Osoby dorosłe często nie pilnują i czasu posiłków i tego z czego one się składają. U osób dorosłych z ADHD normą jest pełna lodówka zepsutego jedzenia, które się wyrzuca i zamawianie jedzenia na wynos, ponieważ mają kłopoty z zaplanowaniem i przygotowaniem na bieżąco  posiłków. Występuje też duży związek otyłości z ADHD.  Kompulsywne jedzenie. Nieplanowanie posiłków. Takie zachowania mają negatywny wpływ na organizm. 

Aktywność fizyczna podnosi jakość życia. Nie jest związana tylko ze stresem, ale też i ogólnie stanem zdrowia i naszym stanem psychofizycznym. Wysiłek fizyczny wpływa na uwalnianie endorfin, zwanych hormonem szczęścia, a także dopaminy i serotoniny, co prowadzi nie tylko do czasowej poprawy nastroju, ale i korzystnych zmian w zakresie na przykład stabilności emocjonalnej na przestrzeni dłuższego czasu. Dodatkowo aktywność fizyczna pozwala rozładowywać pewną część, związaną z nadruchliwością.  Tak, więc techniki relaksacyjne w połączeniu z aktywnością fizyczną mają pozytywny wpływ na funkcjonowanie osób z ADHD.

Tak, zarządzanie stresem w ogóle jest kluczowe. Czy to są techniki relaksacyjne. Czy to jest jakiś aktywny sposób spędzania czasu, to absolutnie zalecamy każdemu. Treningi relaksacyjne, medytacja, to są te metody, których efektywność i skuteczność w radzeniu sobie ze stresem jest udowodniona.

Organizujemy grupy wsparcia i warsztaty dla rodziców. Trwają około 12 tygodni, rodzice uczą się w tym czasie wszystkich umiejętności, które są niezbędne w opiece nad dzieckiem z ADHD. W zarządzaniu objawami i pomocą dziecku w funkcjonowaniu. Bardzo ważne jest, aby odróżnić warsztaty umiejętności od grup wsparcia.  Grupa wsparcia ma służyć wsparciu emocjonalnemu. Warsztaty mają edukować i kształtować nowe umiejętności wychowawcze lub wzmacniać już istniejące, tak aby zwiększyć skuteczność wychowawczą i zmniejszyć stres rodzicielski. Poza tym jednak, rodzice bardzo potrzebują zobaczyć, że nie są sami z trudnościami wynikającymi z wychowywania dziecka z ADHD, że nie są inni. Nie są najgorszymi rodzicami na świecie. A często na warsztaty lub grupę wsparcia przychodzą z takim przeświadczeniem. Zanim przyjdą na warsztaty, to o swoich dzieciach słyszą, że są niewychowane, że są niegrzeczne. Otoczenie nie rozumie, że wychowanie dziecka z ADHD wymaga, powiedzmy, niezwykle wysokiego poziomu umiejętności rodzicielskich i wiele tych osób ma takie umiejętności. Mimo wszystko nie są one wystarczające w zderzeniu z siłą objawów. Wtedy grupa wsparcia właśnie służy temu, żeby się wymienić różnymi informacjami. Trochę zrzucić z siebie poczucie winy, trochę sobie powspółczuć, podzielić się doświadczeniami w pokonywaniu podobnych trudności. Efektem tego ma być wzmocnienie, dzięki zwalczeniu poczucia bezradności.

--

Autorka: Ewa Bałdyga