Zakażenie RSV groźniejsze, niż się wydaje. Może prowadzić do zawałów i udarów

Zakażenia RSV w Polsce są oficjalnie rejestrowane dopiero od 2023 roku, a liczba zgłaszanych przypadków systematycznie rośnie. Eksperci podkreślają jednak, że to efekt przede wszystkim lepszego monitoringu i dostępności diagnostyki, a nie gwałtownego wzrostu liczby zakażeń. RSV jest szczególnie groźny dla osób starszych, przewlekle chorych i z obniżoną odpornością, a jego konsekwencje mogą sięgać daleko poza układ oddechowy.

Choć RSV w Polsce jest rejestrowany dopiero od 2023 roku, liczba wykrywanych zakażeń szybko rośnie. Jak podkreśla ekspert, nie wynika to jednak wyłącznie z rzeczywistego wzrostu zachorowań. „Ja tłumaczyłbym ten wzrost nie tyle rzeczywistym zwiększeniem liczby zakażeń, ile po prostu lepszym monitoringiem”. Przez lata zakażeń RSV po prostu nie rozpoznawano, ponieważ nie istniały skuteczne metody leczenia ani profilaktyki.

Do dziś nie istnieje skuteczny lek na RSV, także w ciężkich zakażeniach dolnych dróg oddechowych. Przez długi czas jedyną formą profilaktyki był preparat stosowany u wcześniaków w ramach programu lekowego. Sytuacja zmieniła się wraz z pojawieniem się szczepień przeciw RSV, co znacząco zwiększyło zainteresowanie epidemiologią wirusa i skalą zakażeń.

Jak w większości chorób zakaźnych, RSV najgroźniejszy jest dla najsłabszych. Szczególnie narażone są skrajne grupy wiekowe – niemowlęta i osoby starsze, a także pacjenci z immunosupresją, niezależnie od jej przyczyny. Wysokie ryzyko dotyczy m.in. osób leczonych chemioterapią, przyjmujących leki immunosupresyjne oraz chorych na nowotwory.

Ciężki przebieg zakażenia RSV obserwuje się także u pacjentów z astmą i POChP, szczególnie u palaczy oraz osób narażonych na zanieczyszczenie powietrza. Smog, spalanie śmieci i niskiej jakości paliw osłabiają układ oddechowy i zwiększają ryzyko powikłań. Istotnym czynnikiem ryzyka jest również cukrzyca, która - jak podkreśla ekspert - wpływa negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu. W Polsce choruje na nią około 3 mln osób.

Po łagodnych zakażeniach górnych dróg oddechowych zwykle nie obserwuje się powikłań. Inaczej jest w przypadku ciężkich zakażeń dolnych dróg oddechowych, po których „rzadko kiedy wraca się w pełni do stanu sprzed choroby”. Coraz więcej uwagi poświęca się także odległym skutkom zakażenia RSV.

Eksperci podkreślają, że zapalenie płuc to nie tylko choroba płuc. Stan zapalny, gorączka, przyspieszona akcja serca i zwiększone zapotrzebowanie na tlen obciążają układ sercowo-naczyniowy. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne wskazuje, że po zapaleniu płuc nawet co czwarty pacjent może doświadczyć incydentu sercowo-naczyniowego. Stan zapalny sprzyja zakrzepom i destabilizacji blaszki miażdżycowej, co zwiększa ryzyko zawału i udaru.

U młodych, zdrowych osób RSV przypomina silniejsze przeziębienie. U seniorów znacznie częściej prowadzi do zapalenia płuc, ciężkiego zapalenia oskrzeli oraz zaostrzenia chorób przewlekłych. Objawy są niespecyficzne, dlatego do rozpoznania potrzebne są badania. W POZ-ach i aptekach dostępne są dziś testy Combo, które wykrywają jednocześnie RSV, grypę i SARS-CoV-2.

Choć leków na RSV nadal nie ma, dostępna jest skuteczna profilaktyka w postaci szczepień. Dzięki refundacji są one bezpłatne dla wszystkich osób od 65. roku życia. Ekspert podkreśla, że „nie ma sensu czekać” - odporność utrzymuje się co najmniej dwa–trzy lata, a szczepienie nie ma charakteru sezonowego.

Jedna ze szczepionek przeciw RSV zawiera adiuwant, który wzmacnia odpowiedź układu odpornościowego. Jest to szczególnie ważne u osób starszych, u których reakcja na szczepienia bywa słabsza. Ten sam adiuwant stosowany jest m.in. w szczepionce przeciw półpaścowi, zapewniającej długotrwałą ochronę.

Eksperci podkreślają, że profilaktyka zakażeń dróg oddechowych chroni nie tylko przed samą infekcją. Ogranicza także ryzyko zawałów serca, udarów i innych powikłań sercowo-naczyniowych, które często pojawiają się po ciężkich infekcjach.