Zakaz telefonów w szkołach od 1 września 2026. Rząd przyspiesza zmiany

Zakaz używania telefonów w szkołach podstawowych od 1 września 2026 roku staje się coraz bardziej realny. Projekt ustawy trafił do konsultacji publicznych, a rząd zapowiada wprowadzenie jednolitych zasad korzystania ze smartfonów przez uczniów w całej Polsce.

Minister edukacji Barbara Nowacka skierowała projekt nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe do 30-dniowych konsultacji publicznych, co oznacza, że do 23 kwietnia 2026 roku każdy zainteresowany może zgłosić swoje uwagi. Projekt oznaczony jako UD381 zakłada wprowadzenie centralnego zakazu korzystania z telefonów komórkowych w publicznych szkołach podstawowych, a nowe przepisy mają wejść w życie 1 września 2026 roku. Jak podkreśla resort, decyzja o przyspieszeniu prac zapadła po rozmowach z premierem.

Obecnie w Polsce nie obowiązuje jednolity zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach, ponieważ każda placówka samodzielnie reguluje tę kwestię w swoim statucie. W praktyce prowadzi to do dużych rozbieżności, nawet pomiędzy szkołami prowadzonymi przez ten sam organ. Zdaniem Ministerstwa Edukacji Narodowej takie rozwiązanie okazuje się niewystarczająco skuteczne, utrudnia egzekwowanie zasad i pozostawia dyrektorów oraz nauczycieli bez realnego wsparcia systemowego. Nowe przepisy mają wprowadzić jasne, ogólnokrajowe reguły, które uporządkują sytuację i wzmocnią pozycję szkół.

Projekt ustawy przewiduje, że uczniowie szkół podstawowych nie będą mogli korzystać z telefonów komórkowych, smartfonów ani innych urządzeń elektronicznych umożliwiających komunikację lub nagrywanie, a zakaz obejmie cały czas pobytu w szkole, zarówno podczas lekcji, jak i przerw. Jednocześnie ustawodawca pozostawia większą elastyczność szkołom ponadpodstawowym oraz placówkom niepublicznym, które nadal będą mogły samodzielnie określać zasady korzystania z urządzeń elektronicznych w swoich statutach lub wprowadzać własne ograniczenia.

Projekt przewiduje sytuacje, w których zakaz używania telefonu w szkole nie będzie obowiązywał. Jedną z nich jest zgoda nauczyciela, która może zostać wydana w przypadku uzasadnionych potrzeb dydaktycznych lub wychowawczych, takich jak korzystanie z narzędzi edukacyjnych, realizacja zajęć z wykorzystaniem nowych technologii czy konieczność kontaktu ucznia z rodzicem. Drugim istotnym wyjątkiem są sytuacje zdrowotne oraz nadzwyczajne, ponieważ uczeń będzie mógł korzystać z telefonu na podstawie zgody dyrektora szkoły wydanej ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub szczególne potrzeby, a także w przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

W projekcie podkreślono, że naruszenie zakazu korzystania z telefonu w szkole nie będzie objęte jednolitym katalogiem kar narzuconym odgórnie. Zamiast tego szkoły zachowają autonomię w doborze środków, co oznacza, że mogą stosować działania wychowawcze, takie jak upomnienia czy rozmowy dyscyplinujące, a także kary przewidziane w statutach, włącznie z obniżeniem oceny z zachowania. Jednocześnie sposób egzekwowania przepisów pozostanie w gestii placówek, które będą mogły wdrażać praktyczne rozwiązania, na przykład depozyty lub specjalne miejsca do przechowywania telefonów.

Ministerstwo Edukacji Narodowej argumentuje, że zakaz telefonów w szkołach ma solidne podstawy naukowe, ponieważ liczne badania wskazują na pozytywny wpływ ograniczenia korzystania z urządzeń elektronicznych na zdrowie psychiczne uczniów, ich relacje społeczne oraz wyniki edukacyjne. W uzasadnieniu projektu przywołano dane, z których wynika, że aż 71% młodych ludzi deklaruje uzależnienie od telefonów komórkowych, co bezpośrednio przekłada się na trudności w nauce. Jednocześnie badanie CBOS pokazuje, że również społeczeństwo oczekuje zmian, ponieważ 71% Polaków popiera wprowadzenie jednolitych zasad korzystania ze smartfonów we wszystkich szkołach, podczas gdy utrzymanie obecnych regulacji popiera jedynie jedna czwarta respondentów.

Autorzy projektu zwracają uwagę, że zakaz używania telefonów w szkołach nie jest rozwiązaniem nowym w skali europejskiej, ponieważ funkcjonuje już między innymi we Francji, Hiszpanii i Szwecji. W krajach tych odnotowano poprawę koncentracji uczniów, jakości relacji rówieśniczych oraz wyników w nauce, co stanowi dodatkowy argument za wprowadzeniem podobnych regulacji w Polsce.

Równolegle do prac nad ustawą dotyczącą szkół rząd przygotowuje również przepisy, które mają wprowadzić ograniczenie dostępu do mediów społecznościowych dla dzieci i młodzieży poniżej 15. roku życia. Celem tych działań jest zwiększenie ochrony najmłodszych przed hejtem, przemocą i presją rówieśniczą oraz wsparcie ich zdrowego rozwoju społecznego. Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad rozwiązaniami umożliwiającymi skuteczną weryfikację wieku użytkowników, między innymi poprzez system bezpiecznego portfela tożsamości.

Projekt jasno wskazuje, że zakaz korzystania z telefonów w szkołach obejmie wyłącznie uczniów i nie będzie dotyczył nauczycieli ani innych pracowników placówek oświatowych.

Jeśli projekt zostanie przyjęty, od 1 września 2026 roku zacznie obowiązywać ogólnopolski zakaz używania telefonów w szkołach podstawowych, co oznacza jedną z najważniejszych zmian w systemie edukacji w ostatnich latach. Rząd przekonuje, że nowe przepisy przyczynią się do poprawy koncentracji uczniów, jakości relacji społecznych oraz bezpieczeństwa cyfrowego dzieci i młodzieży.