UW i WIM-PIB rozwijają badania biomedyczne. Wydział Medyczny ma kształcić także lekarzy-badaczy

Uniwersytet Warszawski i Wojskowy Instytut Medyczny - Państwowy Instytut Badawczy rozwijają współpracę w badaniach biomedycznych. Podczas seminarium „Pod znakiem medycyny 2” zaprezentowano projekty zespołów obu instytucji, łączące klinikę, nauki podstawowe i nowe technologie. Wspólny model współpracy obejmuje także rozwój Wydziału Medycznego UW, kształcenie studentów kierunku lekarskiego oraz przygotowanie młodych badaczy do pracy naukowej.

Seminarium „Pod znakiem medycyny 2” odbyło się w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Program obejmował przede wszystkim prezentację wyników badań uczestników I edycji konkursu oraz sesję plakatową uczestników II edycji.

Podczas otwarcia prof. Ewa Bulska, dyrektor CNBCh UW, podkreślała, że konferencja służy podsumowaniu współpracy naukowej, działań edukacyjnych, rozwoju Wydziału Medycznego UW oraz projektów realizowanych wspólnie przez zespoły Uniwersytetu Warszawskiego i Wojskowego Instytutu Medycznego - Państwowego Instytutu Badawczego. Wskazywała również, że obok rozwoju edukacji medycznej ważnym zadaniem pozostaje rozwój wspólnych badań medycznych oraz wymiana doświadczeń między pracownikami obu instytucji.

Rektor UW prof. Alojzy Nowak mówił o potrzebie przygotowania części studentów do pracy badawczej oraz o znaczeniu współpracy medyków z przedstawicielami nauk biologicznych, chemicznych, fizycznych, matematyki i sztucznej inteligencji. Wskazywał także na rolę humanizacji medycyny, etyki, prawa, ekonomii i zarządzania.

Wydział Medyczny UW korzysta z zaplecza uniwersytetu, w którym funkcjonują silne środowiska nauk przyrodniczych, ścisłych, społecznych i humanistycznych. WIM-PIB wnosi do tej współpracy doświadczenie kliniczne, bazę medyczną, organizację pracy instytutu badawczego oraz kontakt z pacjentem. 

W imieniu WIM-PIB głos zabrał prof. Marek Rękas, zastępca dyrektora do spraw naukowych. Podkreślał znaczenie młodych naukowców oraz potrzebę otwartości instytucji na pomysły osób rozpoczynających pracę badawczą. Wskazywał, że wspólna inicjatywa UW i WIM-PIB, obejmująca finansowanie początkowego etapu projektów, stworzyła warunki do rozwoju zespołów i kontynuacji współpracy. Jak zaznaczał, znane już częściowo wyniki pokazują potencjał tego modelu, a obie instytucje będą szukać środków na kolejne wspólne badania.

Wspólne projekty UW i WIM-PIB mają łączyć pytania kliniczne z metodami nauk podstawowych i technologiami analitycznymi. Rektor UW mówił o potrzebie tworzenia środowiska, w którym można prowadzić badania, konsultować wyniki, organizować staże, praktyki oraz prezentować rezultaty prac naukowych.

Znaczenie WIM-PIB w tej współpracy dotyczy nie tylko dostępu do kliniki. Instytut zapewnia doświadczenie zespołów medycznych, bazę pacjentów, organizację pracy badawczej. Prof. Nowak wskazywał, że WIM-PIB stanowi istotne wsparcie dla Wydziału Medycznego UW, a współpraca obu instytucji już przynosi efekty w edukacji i grantach.

Program seminarium obejmował prezentację pięciu projektów z I edycji konkursu. Pierwszy dotyczył identyfikacji czynników predykcyjnych wystąpienia nowo rozpoznanej objawowej niewydolności serca u chorych hospitalizowanych z powodu ostrego zespołu wieńcowego. Liderami projektu byli płk prof. dr hab. n. med. Paweł Krzesiński i dr n. med. Agata Galas z Kliniki Kardiologii i Chorób Wewnętrznych WIM-PIB oraz dr Jakub Zieliński z Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW.

Drugi projekt obejmował analizę podstaw genetycznych w czerniaku błony naczyniowej oka. Prowadzili go dr Izabela Nowak-Gospodarowicz z Kliniki Okulistyki WIM-PIB oraz prof. dr hab. Krystian Jażdżewski z Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych UW.

W programie znalazły się również badania proteomiczne białka amyloidu A (SAA) oraz profilu pierwiastkowego wspomagające terapie w łuszczycy, realizowane przez płk. prof. dr. hab. n. med. Witolda Owczarka z Kliniki Dermatologii WIM-PIB i dr Annę Ruszczyńską z CNBCh UW. Kolejny projekt dotyczył prognozowania przebiegu klinicznego choroby u pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego z wykorzystaniem metod uczenia maszynowego, sieci neuronalnych oraz wzorca i stopnia atrofii mózgu. Jego liderami byli prof. dr hab. n. med. Adam Stępień z Kliniki Neurologii WIM-PIB oraz dr Józef Ginter z Wydziału Medycznego UW.

Piąty projekt dotyczył zastosowania wiązki świetlnej do inaktywacji krętków wywołujących boreliozę, Borrelia burgdorferi sensu stricto, w bioptatach skóry ludzkiej. Liderami byli dr Agnieszka Rustecka z Kliniki Pediatrii WIM-PIB oraz prof. dr hab. Anna Bajer z Wydziału Biologii UW.

Zakres prezentowanych projektów pokazuje, że współpraca UW i WIM-PIB obejmuje zarówno obszary kliniczne, jak i narzędzia nauk podstawowych oraz technologii analitycznych. W projektach pojawiają się kardiologia, okulistyka, dermatologia, neurologia, genetyka, proteomika, profilowanie pierwiastkowe, modelowanie matematyczne, uczenie maszynowe i zastosowanie wiązki świetlnej w badaniach nad patogenami. Wspólnym elementem jest połączenie kompetencji klinicznych WIM-PIB z zapleczem badawczym Uniwersytetu Warszawskiego.

Podczas seminarium prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju wskazywał, że zdrowie publiczne i biotechnologia są jednym z czterech filarów strategii NCBR od początku 2025 r. Zapowiadał też dostępność instrumentów, które mogą wspierać badania prowadzone przez młodych naukowców, studentów, koła naukowe, zespoły biotechnologiczne oraz projekty bliższe wdrożeniu.

W wypowiedzi dyrektora NCBR pojawiły się zarówno działające, jak i zapowiadane programy oraz instrumenty finansowania: Lider, Uczelnie Przyszłości, STEP biotechnologia, NCBR Access, nabór Medtech, Infostrateg oraz planowany MediStrat. Prof. Małachowski wskazywał, że w programie Lider projekty z obszaru biotechnologii i medycyny stanowią ponad 60 proc. zwycięskich projektów.

Dla bardziej zaawansowanych projektów wskazano STEP biotechnologia oraz działania związane z bezpieczeństwem, w tym zagrożeniami CBRN, odkażaniem i rekonwalescencją. W kontekście rozwiązań bliższych komercjalizacji pojawił się NCBR Access oraz planowany nabór pod hasłem Medtech. W obszarze sztucznej inteligencji dyrektor NCBR zachęcał do zgłaszania tematów zamawianych w programie Infostrateg. W pracach Rady NCBR znajduje się również program MediStrat, który według wypowiedzi może być gotowy do uruchomienia około połowy 2027 r.

Udział WIM-PIB nadaje współpracy UW i WIM-PIB dodatkowy wymiar. Poza klasycznymi badaniami biomedycznymi pojawia się obszar medycyny wojskowej, bezpieczeństwa zdrowotnego i technologii przydatnych w sytuacjach kryzysowych. Wskazano obszary takie jak CBRN, odkażanie, wsparcie działań na polu walki i rekonwalescencja.

Ten kierunek może wzmacniać pozycję WIM-PIB jako partnera klinicznego i badawczego w projektach, które łączą medycynę, biotechnologię, technologie materiałowe, diagnostykę, sztuczną inteligencję i zarządzanie ryzykiem zdrowotnym. Dla Uniwersytetu Warszawskiego oznacza to możliwość włączania zespołów z różnych dyscyplin do projektów o znaczeniu klinicznym i strategicznym.

Współpraca UW i WIM-PIB wzmacnia obszar, który w polskim systemie ochrony zdrowia pozostaje nadal niewystarczająco rozwinięty: połączenie kształcenia medycznego, kliniki, badań podstawowych i wdrożeń. W tym modelu student kierunku lekarskiego może wcześniej zetknąć się z pracą badawczą, a klinicysta zyskuje dostęp do zaplecza analitycznego, biologicznego, chemicznego, matematycznego i technologicznego.

Wartość takiej współpracy ujawnia się w budowaniu kompetencji, które pozwalają lepiej rozumieć choroby, rozwijać narzędzia prognostyczne, testować nowe metody i szybciej przenosić wiedzę z laboratorium do praktyki klinicznej. W obszarach takich jak niewydolność serca, czerniak błony naczyniowej oka, łuszczyca, stwardnienie rozsiane czy borelioza takie połączenie ma bezpośrednie znaczenie dla przyszłej diagnostyki i organizacji leczenia.

Dalszy rozwój tego modelu będzie zależał od liczby wspólnych projektów, skuteczności pozyskiwania grantów, publikacji, kontynuacji badań, udziału młodych naukowców oraz zdolności do przechodzenia od projektów pilotażowych do większych programów badawczych.