Zdrowy styl życia i badania przesiewowe dla trzydziestolatek - ważne dla zdrowia kobiet.

Znam mnóstwo pacjentek i pacjentów wykonujących z zegarmistrzowską precyzją badania przesiewowe i to jest super – mówi lek. Małgorzata Osmola, specjalistka onkologii klinicznej, doktorantka WUM i prezeska Fundacji Polki w Medycynie. O czym warto pamiętać uzupełniając kalendarz na rok 2024? Podpowiadamy.

Trzydzieste urodziny to taki pierwszy sygnał, że czas nieubłaganie płynie, przybywa nam lat, przybywa też rzeczy, o których trzeba pamiętać, jeśli chcemy troszczyć się o swoje zdrowie.

Kobiety powinny pamiętać o zdrowym stylu życia i aktywności fizycznej. Trzydziestka to dobry czas (zresztą jak każdy inny) na rzucenie palenia, zaprzestanie picia alkoholu, wprowadzenie warzyw i owoców do codziennej diety oraz na znalezienie czasu na aktywność fizyczną. Niestety, nie ma recepty na jedną pigułkę, która odmieni nasze życie, a na zdrowie pracujemy latami właśnie przez wdrażanie zdrowych nawyków. Z zaleconych badań przesiewowych należy regularnie wykonywać cytologię. Rak szyjki macicy rozwija się przez lata i powstaje powoli z pojedynczych komórek. Przyczyną rozwoju raka macicy jest infekcja wirusem HPV przenoszonym drogą płciową. Nieprawidłowe komórki można wykryć pod mikroskopem, gdy badamy wymaz z szyjki macicy pobrany właśnie w trakcie cytologii.

Ok, pojawia się trójka z przodu, ale przecież nie myślimy o tym, że może nas spotkać choroba nowotworowa. Powtarzamy magiczne: „przecież jestem młoda”. Jak to widzi lekarka?

To prawda, że choroby nowotworowe statystycznie częściej dotykają osób po pięćdziesiątce niż po trzydziestce, tak jest chociażby w przypadku raka piersi. Jednak trzydziestka to dobry moment na zebranie wywiadu rodzinnego: zapytanie o to, jakie choroby występowały w najbliższej rodzinie i skonsultowanie tego z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Jest to ważne dlatego, że nie każdy z nas ma takie same ryzyko zachorowania na raka, a osoby, u których w rodzinie występowały nowotwory, mają stwierdzone określone mutacje genetyczne i powinny być objęte innymi i częstszymi badaniami przesiewowymi. Podam przykład: kobiety, u których w rodzinie wystąpił rak piersi lub wiedzą, że mają określoną mutację genetyczną prowadzącą do rozwoju raka piersi (najczęstsze to mutacje w genach BRCA 1 i 2), mają dostosowane badania profilaktyczne według specjalnych wytycznych (w tym badania rezonansem magnetycznym). Takie badania przesiewowe są prowadzone przez wyspecjalizowane poradnie profilaktyki chorób piersi i są też refundowane przez NFZ. Innym, zalecanym badaniem w celu wczesnego wykrycia raka piersi u wszystkich kobiet jest USG piersi zalecane po trzydziestce raz do roku, jednak nie są to, niestety, badania refundowane.

Onkolożka może też podać przykłady dramatyczne czy wręcz tragiczne.

Faktycznie, w mojej pracy specjalistki onkologii klinicznej rzadko spotykam trzydziestolatki. Najtrudniejsze jest leczenie pacjentek z rozpoznaniem raka szyjki macicy z przerzutami. To często młode kobiety, mamy, które zdają sobie sprawę z tego, że chorobę dzięki badaniu cytologicznemu można było wykryć we wczesnym stadium i całkowicie wyleczyć. Co poszło nie tak? Z powodu nadmiaru obowiązków, myślenia, że „mnie to nie dotyczy”, lęku, a może wszystkich tych rzeczy jednocześnie - badania nie wykonywały. Niestety, skuteczność chemioterapii w leczeniu tej choroby w stadium przerzutowym jest bardzo mała. W pamięci mam też pacjentkę, u której ojca wystąpił w młodym wieku rak jelita grubego. Dostała skierowania do poradni genetycznej i na wykonanie badania przesiewowego raka jelita grubego - kolonoskopii, jednak z powodu obowiązków i myślenia “mam jeszcze czas” badanie odkładała. Została trafiła na szpitalny oddział ratunkowy kilka lat później z powodu bólu brzucha, a w badaniach stwierdzono chorobę przerzutową…To są dramatyczne i smutne historie. Trzeba wyciągać z nich wnioski.

Dziękuję za rozmowę.

Źródła wiedzy:
1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK572308/
2. https://pacjent.gov.pl/artykul/profilaktyczne-badania-przesiewowe
3. Jassem J, Krzakowski M, Bobek-Billewicz B et al. Breast cancer. Oncol Clin Pract
2018; 14. DOI: 10.5603/OCP.2018.0027.