Niepłodność: rusza rządowy program in vitro

Rządowy program in vitro ruszy zgodnie z planem, czyli od 1 czerwca tego roku i potrwa do 31 grudnia 2028 roku.

Szacuje się, że problem niepłodności dotyczy ponad 1,5 mln par w Polsce.

Od 1 czerwca startuje rządowy program finansowania in vitro. Głównym celem programu jest zapewnienie równego dostępu do metody in vitro wszystkim parom borykającym się z niepłodnością. Drugim jest zabezpieczenie materiału rozrodczego tych osób, które będą chciały w przyszłości mieć potomstwo, jednak obecnie muszą poddać się trudnej i wyniszczającej organizm terapii onkologicznej, która często pozbawia takich pacjentów szansy na własne dziecko. Zabezpieczenie płodności poprzez zamrożenie komórek rozrodczych daje im szansę na spełnienie marzenia o własnym potomstwie po zakończonym leczeniu.

Rządowy program in vitro ruszy zgodnie z planem, czyli od 1 czerwca tego roku i potrwa do 31 grudnia 2028 roku. Rząd przeznaczył na ten cel 500 mln zł każdego roku, w sumie 2,5 mld zł pochodzących z budżetu państwa.

Program Ministerstwa Zdrowia będzie funkcjonował obok programów samorządowych. Minister zdrowia podkreślała, że:

Mimo iż rządowy program in vitro ma potrwać do końca 2028 roku, minister zdrowia Izabela Leszczyna ogłaszając go wyraziła nadzieję, że będzie on później kontynuowany i że nikt nie zabierze już kobietom i mężczyznom szans na posiadanie własnego potomstwa, podczas gdy współczesna medycyna stwarza dla nich taką szansę.

Z dofinansowania będą mogły skorzystać pary które:

• mają stwierdzoną niepłodność lub nieskutecznie leczyły się z powodu niepłodności przez okres 12 miesięcy przed zgłoszeniem się do programu. W praktyce oznacza to, że pomoc finansową otrzymają pary, które przez cały rok leczyły się z powodu niepłodności, ale nie przyniosło to spodziewanego rezultatu. Drugą grupę stanowić będą pary, dla których in vitro jest jedyną szansą na zostanie rodzicami  (lekarze stwierdzili, że żadna inna metoda leczenia nie pomoże w uzyskaniu ciąży).

• Brały już kiedyś udział w rządowym lub samorządowym programie in vitro i mają zamrożone zarodki. Takie pary mogą wejść do programu  i w jego ramach poddać się kriotransterowi.

• Są w związku małżeńskim lub partnerskim, potwierdzonym stosownym oświadczeniem.

• Spełniają limit wieku. Wynosi on 42 lata dla kobiet oraz 55 lat dla mężczyzn, jeśli para chce skorzystać z własnych komórek jajowych, ewentualnie dawstwa nasienia. Co ważne, podczas kwalifikacji do programu nie jest brany pod uwagę poziom AMH. Bez względu na uzyskany wynik, kobieta może przystąpić do programu, jeśli tylko ma nie więcej niż 42 lata. Kryterium wiekowe jest wyższe w przypadku par decydujących się na in vitro z komórkami jajowymi dawczyni lub na adopcję zarodka – wówczas limit wieku wynosi 45 lat dla kobiet oraz 55 lat dla mężczyzn.

• Uzyskały pozytywną opinię psychologa o gotowości do rodzicielstwa niegenetycznego w przypadku dawstwa nasienia, dawstwa oocytów lub adopcji zarodka.

Fakt korzystania już kiedyś z procedury in vitro, a nawet posiadania potomstwa, nie wyklucza pary z możliwości ubiegania się o dofinansowanie, pod warunkiem, że wciąż spełnia kryteria włączenia do programu. Para ma też prawo zrezygnowania w dowolnym momencie z uczestnictwa w programie.

Z dofinansowania w ramach rządowego programu in vitro nie skorzystają pary, które:

• Nie spełniają kryteriów włączenia do programu;
• Nie odpowiedziały prawidłowo na stymulację owulacji do in vitro (dotyczy kobiet);
• Mają przeciwwskazania medyczne do poddania się procedurze in vitro.

Program zakłada możliwość dofinansowania aż 6 cykli zapłodnienia pozaustrojowego:

• nie więcej niż 4 przeprowadzonych na własnych komórkach, z ewentualnym dawstwem nasienia;
• nie więcej niż 2 z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni i możliwością zapłodnienia maksymalnie 6 komórek w obrębie jednego cyklu;
• nie więcej niż 6 z adopcją zarodka, przy czym 1 transfer jest równoznaczny z przeprowadzeniem jednego cyklu.

Co oznacza, że np. jeśli para podda się 4 cyklom in vitro z własnymi komórkami rozrodczymi i one nie zakończą się sukcesem, wciąż ma do wykorzystania 2 cykle in vitro z komórką jajową dawczyni. Jeśli natomiast od początku korzysta z komórek jajowych dawczyni i po dwóch próbach nie uzyskuje ciąży, może skorzystać jeszcze z 4 wykorzystujących zaadoptowanego zarodka.

Program poza wszystkimi etapami procedury in vitro finansuje także wizytę kwalifikacyjną, wszystkie niezbędne badania oraz konsultację psychologiczną. Dofinansowaniem objęte jest również przechowywanie zamrożonych zarodków przez okres nie dłuższy niż 3 lata.

Program zabezpieczenia płodności jest dla osób, które:

• czekają na rozpoczęcie leczenia onkologicznego lub są już w trakcie takiego leczenia.
• spełniają limit wieku: dla kobiet od chwili osiągnięcia dojrzałości płciowej do 40. roku życia; dla mężczyzn: od chwili osiągnięcia dojrzałości płciowej do 45. roku życia.

Do programu nie zakwalifikują się natomiast pacjenci, którzy nie spełniają powyższych kryteriów oraz który mają przeciwwskazania medyczne do przeprowadzenia procedury in vitro.

Co ważne, finansowanie przechowywania komórek rozrodczych osób zabezpieczających płodność trwa do momentu ich wykorzystania lub zniszczenia, jednak nie dłużej niż przez 5 lat. W przypadku osób niepełnoletnich okres ten jest liczony od momentu osiągnięcia przez nie pełnoletności.

Niektóre z etapów procedury in vitro,  w tym stymulacja owulacji, wymagają przyjmowania dość kosztownych leków. W Polsce niektóre z nich są już refundowane, przy czym refundacja ta obejmuje maksymalnie 3 cykle leczenia. Nie wiadomo jeszcze, czy liczba ta się zwiększy. Odpowiedź na to pytanie uzyskamy w lipcu tego roku, gdy zostanie ogłoszona nowa lista leków refundowanych.

___

Przypomnijmy w Polsce pierwsze dziecko poczęte metodą in vitro urodziło się w 1987 r.

Niepłodność jest klasyfikowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) jako choroba cywilizacyjna (kod ICD N-97), którą dotkniętych może być na stałe lub okresowo co najmniej kilkadziesiąt milionów par na świecie. Problem niepłodności dotyka 15-20 proc. par w wieku prokreacyjnym. Na świecie dzięki metodzie in vitro urodziło się 9 mln dzieci, w tym – jak podali autorzy projektu ustawy – co najmniej 100 tys. w Polsce.