Rak z komórek Merkla wciąż trudny do rozpoznania. Prof. Piotr Donizy: nowotwór rozwija się bardzo szybko

Rak z komórek Merkla to rzadki, ale wyjątkowo agresywny nowotwór skóry, który nadal pozostaje mało znany wśród pacjentów. Zdaniem prof. Piotra Donizego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu choroba często rozwija się bardzo szybko i może być mylona z niegroźną zmianą skórną. Nowe wytyczne przygotowane przez ekspertów EORTC mają poprawić diagnostykę i ujednolicić ocenę węzła wartowniczego u pacjentów z tym nowotworem.

Rak z komórek Merkla to agresywny nowotwór skóry

Choć świadomość dotycząca czerniaka systematycznie rośnie, rak z komórek Merkla nadal pozostaje jednym z najmniej rozpoznawalnych nowotworów skóry. Choroba występuje rzadko, ale cechuje się bardzo agresywnym przebiegiem i dużą skłonnością do szybkiego rozsiewu.

Najczęściej nowotwór pojawia się u osób starszych. W wielu przypadkach pierwsze przerzuty rozwijają się w pobliskich węzłach chłonnych już na wczesnym etapie choroby.

Prof. Piotr Donizy, kierownik Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, podkreśla, że problemem pozostaje niska świadomość społeczna dotycząca tego nowotworu.

Pacjenci często wiedzą, że należy obserwować znamiona charakterystyczne dla czerniaka, ale rak z komórek Merkla może wyglądać zupełnie inaczej.

Rak z komórek Merkla może przypominać łagodną zmianę

Nowotwór rozwija się z komórek neuroendokrynnych skóry. Najczęściej pojawia się na twarzy, szyi, skórze głowy lub przedramionach.

Zmiana zwykle nie powoduje bólu i może mieć kolor czerwony, różowy, sino-fioletowy albo barwę zbliżoną do skóry. To właśnie dlatego bywa mylona z niegroźnym guzkiem lub torbielą.

Ekspert wyjaśnia, że choroba może rozwijać się na dwa sposoby – pod wpływem promieniowania UV lub infekcji poliomawirusem komórek Merkla.

Choć rak z komórek Merkla należy do nowotworów rzadkich, liczba diagnoz stopniowo rośnie. Eksperci wiążą to ze starzeniem się społeczeństwa, lepszą diagnostyką oraz większą czujnością onkologiczną.

Obecnie w Polsce rozpoznaje się około 250 przypadków tej choroby rocznie.

Na łamach czasopisma European Journal of Cancer opublikowano nowe europejskie zalecenia dotyczące oceny węzła wartowniczego u pacjentów z rakiem z komórek Merkla.

Dokument przygotował międzynarodowy zespół ekspertów działający przy European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) pod kierownictwem prof. Danieli Massi. Wśród współautorów znaleźli się również prof. Piotr Donizy oraz lek. Jakub Mizera z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Wytyczne mają ujednolicić sposób oceny materiału pobranego z pierwszego węzła chłonnego, do którego mogą trafiać komórki nowotworowe. Badanie węzła wartowniczego ma kluczowe znaczenie dla określenia stopnia zaawansowania choroby i wyboru dalszego leczenia.

W przypadku raka z komórek Merkla nawet pojedyncze komórki nowotworowe mogą mieć ogromne znaczenie kliniczne.

Nowe rekomendacje szczegółowo opisują m.in. techniki przygotowania materiału histopatologicznego, sposoby krojenia węzłów chłonnych oraz wykorzystanie badań immunohistochemicznych pozwalających wykrywać mikroskopijne ogniska przerzutów.

Polscy naukowcy współtworzą europejskie standardy diagnostyki

Eksperci podkreślają, że publikacja nowych wytycznych ma znaczenie nie tylko dla diagnostyki histopatologicznej, ale również dla poprawy standardów leczenia pacjentów w całej Europie.

Nowe zalecenia przygotowane przez ekspertów EORTC mogą stać się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla laboratoriów patomorfologii również poza Europą.