Czerniak długo nie daje objawów, dlatego łatwo go przegapić

Większość z nas traktuje je jako nieodłączny element urody lub drobną niedoskonałość. Znamiona towarzyszą nam od urodzenia lub pojawiają się z wiekiem. Choć zazwyczaj są niegroźne, mogą stać się początkiem dramatycznej walki o życie. Czerniak, jeden z najbardziej agresywnych nowotworów, potrafi latami ukrywać się pod postacią niepozornej kropki.

Wiele osób w przypływie paniki rozważa radykalne kroki, jednak specjaliści uspokajają: profilaktyczne usuwanie wszystkiego, co mamy na skórze, mija się z celem.

Ekspert podkreśla, że kluczem nie jest ilość zmian, a ich ewolucja. Jeśli coś płaskiego staje się wypukłe, a regularny kształt zaczyna „wypuszczać wąsy” – to sygnał alarmowy, którego nie wolno zignorować.

Choć mogłoby się wydawać, że żyjemy w dobie epidemii nowotworów skóry, rzeczywistość jest nieco bardziej złożona. Według dr. Czernieckiego, wzrost liczby diagnozowanych przypadków to w dużej mierze efekt rosnącej świadomości społecznej.

Wczesna diagnoza to w przypadku czerniaka granica między życiem a śmiercią. Wykryty na początkowym etapie daje niemal 90 proc. szans na wyleczenie. Pozostawiony bez opieki, staje się bezlitosny. W ciągu zaledwie kilku lat rozwija odległe przerzuty, co w polskich realiach prowadzi do blisko 1,4 tys. zgonów rocznie.

Dlaczego, mimo tak wysokiej wyleczalności, czerniak wciąż zbiera tak tragiczne żniwo? Odpowiedź tkwi w jego dyskrecji. Ten nowotwór nie boli, nie dusi i nie powoduje nudności.

Co więcej, aż 20 proc. przypadków czerniaka to tzw. „przypadkowe znaleziska” podczas rutynowych kontroli u dermatologa. Pacjenci często nie mają pojęcia, że zmiana, która ich swędzi lub od czasu do czasu krwawi, jest śmiertelnym zagrożeniem. Krwawienie jest zresztą sygnałem, że choroba jest już w stadium zaawansowanym.

Warto wiedzieć, że czerniak to tylko jeden z wielu nowotworów skóry. Inne, choć brzmią groźnie, mają znacznie łagodniejszy przebieg. Rak skóry, w przeciwieństwie do czerniaka, rzadko daje przerzuty.

Nie oznacza to jednak, że raka skóry można lekceważyć. Pozostawiony sam sobie, „spokojnie” niszczy tkanki, prowadząc do głębokich owrzodzeń, które mogą uszkodzić twarz, powieki, a nawet kości.

Czy kolor znamienia może nam podpowiedzieć, z czym mamy do czynienia? Lekarze ostrzegają przed upraszczaniem tej kwestii. Ciemne znamię wcale nie musi być groźniejsze od jasnego.

• Znamię błękitne: Zazwyczaj łagodna zmiana, twardy guzek u młodych osób. Wymaga monitorowania, ale rzadko złośliwieje.

• Czerwone punkty: Najczęściej niegroźne grudki naczyniowe.

• Zmiany bezbarwne: To one bywają najbardziej zdradliwe. Mogą imitować czerniaka bezbarwnikowego, który przez brak barwnika jest diagnozowany zbyt późno.

  Reklama

Strach przed rakiem sprawia, że wielu pacjentów domaga się usuwania dziesiątek zmian „na zapas”. Dr Czerniecki wspomina przypadek pacjentki, która przyszła do gabinetu zalana łzami, przekonana, że musi usunąć 25 znamion. Po badaniu okazało się, że tylko jedno wymagało interwencji.

Eksperci apelują o rozsądek – masowe wycinanie łagodnych zmian mogłoby sparaliżować system opieki zdrowotnej, odbierając szansę tym, dla których każda sekunda jest na wagę złota. Zamiast paniki, lekarze zalecają czujność: każda ranka, która nie goi się przez dwa miesiące, każdy swędzący guzek czy zmieniająca się kropka powinny nas zaprowadzić prosto do gabinetu dermatologa. To wizyta, która dosłownie może uratować życie.