Projekt zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości PSL blokuje propozycje Lewicy i Polski 2050. „Nie zakaz, tylko jasne reguły”?

Projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który 26 stycznia 2026 r. wpłynął do Sejmu z inicjatywy grupy posłów PSL-Trzeciej Drogi, ma ambicję uporządkować jedną z najbardziej spornych i niejednoznacznych sfer prawa zdrowia publicznego. Chodzi o granicę między zakazaną reklamą alkoholu a dozwoloną informacją kulturalną, edukacyjną i turystyczną. Wniosek PSL nie tylko wprowadza nowe definicje i zabezpieczenia, lecz także póki co blokuje dalsze procedowanie projektów Lewicy i Polski 2050, skierowanych po pierwszym czytaniu w Sejmie do Komisji Zdrowia.

Autorzy projektu nie ukrywają, że impuls do nowelizacji wynika z rosnącej luki między przepisami obowiązującymi od lat 80. a współczesną rzeczywistością społeczno-gospodarczą. W uzasadnieniu wprost wskazują, że obecne regulacje

Jak czytamy w dokumencie, problem nie dotyczy wyłącznie producentów wina, lecz całego otoczenia gospodarczego i instytucjonalnego, od samorządów po instytucje kultury. Projekt PSL wskazuje jednoznacznie, że brak precyzyjnych definicji powoduje

Sednem nowelizacji, jak wynika ze zgłoszonego wniosku PSL, jest doprecyzowanie pojęć, które do tej pory funkcjonowały w praktyce bardziej jako klauzule generalne niż konkretne normy prawne. Projekt wprowadza do ustawy legalne definicje „wydarzenia enokulinarnego” oraz „przekazu informacyjno-kulturalnego”, a jednocześnie w intencji autorów projektu precyzuje, czym jest promocja napojów alkoholowych.

W uzasadnieniu czytamy wyraźnie, że celem tych zmian jest

Projekt zakłada, że komunikacja informacyjno-kulturalna może dotyczyć historii wina, dziedzictwa regionów, tradycji kulinarnych czy procesu produkcji, ale nie może zawierać elementów zachęcających do zakupu ani nadmiernego spożycia.

Ustawodawca wprost zapisuje, że

a każda dopuszczalna forma przekazu musi być opatrzona informacją o szkodliwości spożywania alkoholu oraz spełniać rygorystyczne wymogi ochrony małoletnich.

Jednym z elementów projektu PSL jest szczegółowe uregulowanie wydarzeń enokulinarnych, czyli imprez łączących prezentację wina z ofertą kulinarną, edukacją i turystyką regionalną. Projekt jednoznacznie odróżnia takie wydarzenia od klasycznych działań promocyjnych, ale tylko pod warunkiem spełnienia jasno określonych kryteriów.

W dokumentach podkreślono, że celem nie jest "poluzowanie" zasad ochrony zdrowia publicznego, lecz stworzenie

Autorzy projektu zaznaczają, że w praktyce brak takich regulacji prowadził do blokowania lokalnych festiwali, winobrań i wydarzeń organizowanych przez samorządy oraz instytucje kultury, mimo że nie miały one charakteru reklamowego.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
PSL wprowadza także szczegółowe zasady sprzedaży napojów alkoholowych na odległość. Jest to jeden z najbardziej restrykcyjnych fragmentów proponowanej nowelizacji, co autorzy podkreślają wielokrotnie w uzasadnieniu.

Zgodnie z projektem:

• sprzedaż online będzie możliwa wyłącznie dla podmiotów posiadających już stosowne zezwolenia,
• proces obejmie podwójną weryfikację pełnoletności, obowiązek oznakowania przesyłki, wydanie alkoholu wyłącznie do rąk własnych oraz 24-godzinne opóźnienie dostawy.
• projekt PSL wyklucza odbiór w punktach bez osobistej weryfikacji, w tym w automatach paczkowych.

W uzasadnieniu zapisano, że

a po ich wprowadzeniu

Twórcy projektu odwołują się również do danych statystycznych, wskazując, że całkowite spożycie czystego alkoholu w Polsce wykazuje w ostatnich latach trend spadkowy. W uzasadnieniu przywołano dane GUS oraz raporty monitorujące konsumpcję alkoholową, które pokazują obniżenie średniego spożycia na mieszkańca w horyzoncie kilkuletnim.

To właśnie ten kontekst ma, zdaniem autorów, uzasadniać wprowadzenie

bez ryzyka zwiększenia konsumpcji masowej. Projekt podkreśla, że wpływ nowelizacji na poziom spożycia alkoholu będzie neutralny, a głównym efektem ma być lepsza kontrola rynku i ograniczenie szarej strefy.

Nie bez znaczenia pozostaje kontekst parlamentarny. Wpłynięcie projektu PSL 26 stycznia 2026 r. formalnie zablokowało dalsze procedowanie wniosków Lewicy i Polski 2050, które trzy dni wcześniej, 23 stycznia br., zostały skierowane do Komisji Zdrowia. Projekt ludowców stał się w praktyce wiodącą inicjatywą w obszarze zmian ustawy alkoholowej, przesuwając, jak się wydaje, ciężar debaty z postulatu zaostrzeń na próbę systemowego uporządkowania przepisów.

Warto przypomnieć, że w polskim systemie prawnym projekty poselskie są drukami sejmowymi i każdy z nich przechodzi te same etapy procedowania: pierwsze czytanie, skierowanie do komisji, prace komisji, ewentualne drugie czytanie, poprawki i głosowania.

Sejm może zdecydować, które z projektów dotyczących tej samej materii (tu: zmian w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi) będą dalej procedowane albo jak zostanie ukształtowany porządek ich rozpatrywania.

W praktyce parlamentarnej często dochodzi do sytuacji, że gdy pojawia się nowy projekt traktujący o tych samych zagadnieniach, wcześniejsze projekty są zawieszane albo łączone w jednym obszarze prac komisji. Decyduje o tym marszałek Sejmu albo odpowiednia komisja sejmowa stosownie do Regulaminu Sejmu RP, który daje organom Sejmu kompetencje do racjonalnego organizowania prac legislacyjnych (np. wybór projektu wiodącego do prac w komisji).

Dwa projekty poselskie zgłoszone wcześniej przez Lewicę i przez Klub Polski 2050 dotyczyły restrykcji w zakresie sprzedaży i reklamy alkoholu. Jak opisują media, projekty te były w Sejmie w pierwszym czytaniu i miały być skierowane do prac w Komisji Zdrowia. Lewica i Polska 2050 proponowały różne warianty zakazów i ograniczeń w dostępie do alkoholu w Polsce, np. zakaz reklamy piwa, zakaz nocnej sprzedaży alkoholu, nowe reguły sprzedaży online czy dodatkowe uprawnienia samorządów wobec sprzedaży alkoholu, a także obecny w projekcie Polski 2050 - zakaz reklamy napojów 0% imitujących alkohol, które promują markę i rytuał picia wśród młodych.

W podsumowaniu uzasadnienia autorzy projektu nie pozostawiają wątpliwości co do jego intencji. Jak zapisano, nowelizacja „nie liberalizuje celów polityki zdrowotnej”, lecz „porządkuje granice między informacją i edukacją a promocją komercyjną”. Ma to być rozwiązanie wyważone, które jednocześnie wzmacnia ochronę małoletnich, stabilizuje sytuację prawną branży i umożliwia rozwój lokalnych inicjatyw kulturalnych i turystycznych.