Program in vitro ma już 2 lata. Jak publiczny system wsparcia zmienił leczenie niepłodności?

Dziś, w Dniu Dziecka, w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów premier Donald Tusk weźmie udział w wydarzeniu z okazji 2. rocznicy rządowego programu in vitro. Wśród zaproszonych gości są przedstawiciele ośrodków realizujących program, w tym dr Damian Warzecha z Warszawskiego Szpitala Południowego, a także szczęśliwi rodzice z dziećmi urodzonymi dzięki finansowaniu leczenia niepłodności. Jak podkreśla KPRM, od przywrócenia programu 1 czerwca 2024 r. na świat przyszło już 15 tys. dzieci, a sama procedura ponownie stała się realnym elementem publicznego systemu wsparcia par zmagających się z niepłodnością.

Warszawskie Centrum Leczenia Niepłodności (WCLN) działa w strukturach Warszawskiego Szpitala Południowego i jest jedynym w Polsce ośrodkiem samorządowym, należącym do m.st. Warszawa, który realizuje bezpłatny program wsparcia in vitro finansowany przez Ministerstwo Zdrowia. Ośrodek zapewnia pełne spektrum diagnostyki i leczenia niepłodności, wsparcie psychologiczne oraz opiekę położniczą i neonatologiczną - od kwalifikacji po poród - tworząc spójną ścieżkę dla pacjentów. Rozmówcą politykazdrowotna.com jest dr n. med. i n. o zdr. Damian Warzecha, kierownik placówki i ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego; specjalista położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości oraz androlog.

Politykazdrowotna.com: Pierwsza para, pierwsza ciąża i ogromna nadzieja. Proszę opowiedzieć o pierwszej parze, która trafiła do WCLN.

Dr Damian Warzecha: To było dla nas wyjątkowe doświadczenie. Towarzyszyło mu oczekiwanie i nadzieja zarówno po stronie pacjentów, jak i całego zespołu. Pamiętam, jak osobiście śledziłem wraz z embriologami w laboratorium rozwój zarodków, czując ciężar odpowiedzialności i jednocześnie wzruszenie, że uczestniczymy w tak ważnym procesie, który ma wpływ na przyszłość wielu osób. Oczywiście mogłem być spokojny, ponieważ, mimo że jako zespół dopiero zaczynaliśmy wspólną pracę, to każdy z nas wniósł swoje doświadczenie. Najpiękniejsze było to, że już za pierwszym razem udało się osiągnąć ciążę. Ta historia stała się dla nas symbolicznym potwierdzeniem sensu i misji istnienia Warszawskiego Centrum Leczenia Niepłodności.

PZ: Czym jest Warszawskie Centrum Leczenia Niepłodności i do kogo jest skierowane?

DW: Mógłbym wykorzystać to pytanie, aby podkreślić, że jesteśmy ośrodkiem oferującym pełne spektrum diagnostyki i leczenia niepłodności: od badań obrazowych i hormonalnych, przez histeroskopię, badania genetyczne, inseminację i in vitro, a także zabezpieczanie płodności, zwłaszcza w sytuacjach związanych z leczeniem onkologicznym. I chociaż takim miejscem jesteśmy to chciałbym podkreślić, że mocną i wyróżniającą nas stroną jest nasza  kompleksowość. Oferujemy nie tylko pomoc w leczeniu problemów płodności od strony stricte medycznej, lecz także wsparcie psychologiczne i ścisłą współpracę z Oddziałem Ginekologiczno-Położniczym, co zapewnia ciągłość opieki od pierwszej wizyty, przez ciążę, aż po poród.

PZ: Wspomniał Pan o misji Centrum. Co ona oznacza w praktyce?

DW: Naszą misją jest nie tylko skuteczne leczenie, ale także zapewnienie holistycznej opieki. Oznacza to, że pacjenci nie są postrzegani jedynie przez pryzmat aspektów zdrowotnych. Od pierwszej wizyty oferujemy im również wsparcie emocjonalne i psychologiczne. W praktyce stawiamy na indywidualne podejście, współpracę interdyscyplinarnego zespołu oraz poczucie, że pacjenci nie są sami na tej drodze, towarzyszymy im na każdym etapie. Wiemy, że każda droga jest inna, i choć niektóre metody leczenia pozostają takie same, to za każdym zaplanowanym leczeniem, każdym wykonanym zabiegiem, stoją pacjenci z własną historią, emocjami i unikalnymi potrzebami. Dbamy o to, by każdy z nich czuł się zrozumiany i wspierany na każdym etapie swojej terapii.

PZ: WCLN realizuje Rządowy Program Leczenia Niepłodności metodą in vitro. Co to oznacza dla pacjentów?

DW: To ogromny krok naprzód. Jesteśmy jedynym w Polsce ośrodkiem samorządowym, należącym do Miasta Stołecznego Warszawy, który realizuje ten program. Dzięki niemu pary z całej Polski mogą skorzystać z refundowanego leczenia in vitro. Program obejmuje wszystkie etapy – od kwalifikacji i badań diagnostycznych, przez punkcję jajników, zapłodnienie pozaustrojowe i transfer zarodków, aż po kriotransfery. Pacjenci nie ponoszą żadnych kosztów związanych z procedurą, a dodatkowo program obejmuje zabezpieczenie płodności dla osób przed leczeniem onkologicznym. Ważne jest także uproszczenie procedur, a cały proces jest transparentny, a pacjenci od początku wiedzą, jakie są kolejne kroki.

PZ: Jak wygląda organizacja pracy w WCLN przy realizacji programu in vitro?

DW: Od samego początku skupiliśmy się na stworzeniu klarownej i starannie zaplanowanej ścieżki leczenia dla pacjentów. Każda para ma przypisanego koordynatora medycznego, regularnie odbywają się konsultacje zespołowe, a cała ekipa działa w ścisłej współpracy. Dzięki precyzyjnemu planowaniu terminów zabiegów zapewniamy płynność i bezpieczeństwo, a opracowane standardy jakości i komunikacji gwarantują przewidywalność i spokój dla naszych pacjentów. Każdy członek naszego zespołu odgrywa kluczową rolę w procesie leczenia: ginekolodzy prowadzą diagnostykę i terapię, androlodzy specjalizują się w płodności mężczyzn, embriolodzy dbają o jakość komórek i zarodków, a położne zapewniają wsparcie pacjentom podczas wizyt i zabiegów. Ważnym ogniwem jest również psycholog, który pomaga radzić sobie z emocjami, a recepcja to miejsce, w którym pacjenci po raz pierwszy spotykają się z nami, często odczuwając ulgę i zmniejszenie stresu.

PZ: Jak WCLN wspiera pacjentów onkologicznych?

DW: Choroby nowotworowe coraz częściej dotykają osoby młodsze, często takie, które dopiero zaczynają myśleć o swojej przyszłości, a nierzadko jeszcze nie mają żadnych planów związanych z reprodukcją. W związku z tym chciałbym zwrócić uwagę moich kolegów, lekarzy pracujących z pacjentami onkologicznymi, na ważny aspekt, wiele osób nie jest świadomych możliwości zabezpieczenia płodności przed rozpoczęciem leczenia. To istotny błąd, ponieważ dzisiaj istnieje możliwość mrożenia komórek jajowych, nasienia, a w niektórych przypadkach także zarodków, zanim pacjent przystąpi do terapii onkologicznej. Najważniejsze jest, by pacjenci zgłosili się do nas przed rozpoczęciem leczenia, jeszcze przed chemioterapią czy radioterapią. W takich przypadkach priorytetowo podchodzimy do sprawy, pacjenci onkologiczni są przyjmowani poza kolejnością, aby nie opóźniać samego leczenia nowotworowego. Dodatkowo, dzięki programowi, wszystkie procedury są finansowane ze środków publicznych, a przechowywanie komórek finansowane jest w okresie obowiązywania programu. Świadomość, że choroba nowotworowa nie musi oznaczać rezygnacji z marzeń o rodzicielstwie, daje pacjentom ogromne wsparcie psychiczne i motywację do walki z chorobą.

PZ: WCLN i Warszawski Szpital Południowy realizują też zintegrowany model opieki „Od poczęcia do narodzin”. Na czym on polega?

DW: To kolejne rozwiązanie, które wyróżnia nas na tle innych ośrodków. Zapewniamy pacjentkom ciągłość opieki – od diagnozy i leczenia niepłodności, przez prowadzenie ciąży, aż po poród. Wszystko w ramach jednej placówki i z tym samym zespołem. Model opiera się na czterech filarach: ciągłości miejsca i zespołu, interdyscyplinarności, jednolitych procedurach i jasnej komunikacji oraz edukacji. Dzięki temu pacjentki czują się bezpieczne, dobrze poinformowane i przygotowane do każdego etapu. Pomysł na ten model opieki zrodził się z potrzeby stworzenia w warunkach medycznych zaufanego grona osób, które towarzyszą pacjentowi na każdym etapie leczenia. Pacjenci szukali nie tylko skuteczności, ale także poczucia, że mają wsparcie w ludziach, którym mogą zaufać. To właśnie dzięki współpracy całego zespołu – lekarzy, embriologów, położnych i psychologa – możemy zapewnić im kompleksową opiekę, w której każdy element jest dokładnie przemyślany i dopasowany do ich indywidualnych potrzeb.

PZ: Co wyróżnia Warszawski Szpital Południowy jako miejsce do porodu?

DW: Po pierwsze – pełna integracja z WCLN, która pozwala pacjentkom, które leczyły się u nas z powodu niepłodności, bezpiecznie przeprowadzić ciążę i urodzić w tej samej placówce. Po drugie – interdyscyplinarność i bezpieczeństwo, ponieważ nasz zespół zna historię każdej pacjentki i towarzyszy jej na każdym etapie leczenia. Po trzecie – edukacja i przygotowanie: oferujemy szkołę rodzenia, warsztaty oraz dni otwarte w bloku porodowym. Dzięki temu przyszli rodzice mogą czuć się spokojni i pewni, że są w dobrych rękach.

PZ: Jakie słowa chciałby Pan przekazać pacjentom, którzy stoją przed decyzją o leczeniu niepłodności?

DW: Przede wszystkim chciałbym, aby pacjenci wiedzieli, że nie są sami w tej trudnej drodze. Niepłodność to problem, który można skutecznie leczyć, a najważniejsze jest podjęcie decyzji o szukaniu pomocy. Warto pamiętać, że niepłodność to nie tylko kwestia zdrowia jednej osoby, to wyzwanie, które dotyczy pary. Dlatego zawsze zapraszamy do współpracy oboje partnerów, by wspólnie znaleźć najlepszą drogę do rozwiązania problemu. W Warszawskim Centrum Leczenia Niepłodności dokładamy wszelkich starań, by pacjenci czuli się u nas bezpiecznie i wiedzieli, że są w rękach profesjonalistów. Nasza placówka powstała, by dawać nadzieję i realne możliwości na spełnienie marzeń o rodzicielstwie. Każda historia jest unikalna, ale każda zasługuje na pełną uwagę, zaangażowanie i indywidualne podejście. Chcemy być wsparciem na każdym etapie tej drogi, oferując nie tylko leczenie, ale również poczucie pewności i zrozumienia. I oczywiście, mamy nadzieję, że spotkamy się na trakcie porodowym, gdy Wasze marzenia o rodzicielstwie z naszą małą pomocą staną się rzeczywistością.

Materiał powstał we współpracy z WCLN.

Warszawski Szpital Południowy i leczenie niepłodności

Czy Szpital Południowy jest na NFZ?

Tak, Warszawski Szpital Południowy świadczy usługi w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Dodatkowo realizuje finansowany przez Ministerstwo Zdrowia program leczenia niepłodności metodą in vitro.

Jakie są oddziały w Szpitalu Południowym?

W strukturach szpitala funkcjonują m.in. Oddział Ginekologiczno-Położniczy, Oddział Neonatologiczny, Oddział Chorób Wewnętrznych, Oddział Chirurgii oraz Warszawskie Centrum Leczenia Niepłodności (WCLN). Placówka rozwija także interdyscyplinarny model opieki „Od poczęcia do narodzin”.

Ile kosztował Szpital Południowy?

Budowa i wyposażenie Warszawskiego Szpitala Południowego kosztowały kilkaset milionów złotych, a inwestycję w całości sfinansowało Miasto Stołeczne Warszawa.

Czy w Szpitalu Południowym jest SOR?

Tak, w placówce funkcjonuje Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR), przyjmujący pacjentów w stanach nagłych.

Czym jest Warszawskie Centrum Leczenia Niepłodności (WCLN)?

To publiczny ośrodek działający w strukturach Szpitala Południowego, oferujący pełną diagnostykę i leczenie niepłodności, wsparcie psychologiczne oraz opiekę położniczą i neonatologiczną – wszystko w jednej placówce.

Czy leczenie in vitro w Szpitalu Południowym jest bezpłatne?

Tak, w ramach programu Ministerstwa Zdrowia procedura in vitro oraz zabezpieczenie płodności dla pacjentów onkologicznych są w pełni refundowane.

Na czym polega model opieki „Od poczęcia do narodzin”?

To unikalny w Polsce model, który zapewnia pacjentkom ciągłość leczenia: od diagnostyki i terapii niepłodności, przez prowadzenie ciąży, aż po poród – z udziałem tego samego zespołu specjalistów.

Jak Szpital Południowy wspiera pacjentów onkologicznych?

Oferuje możliwość zabezpieczenia płodności (mrożenie komórek jajowych, nasienia lub zarodków) przed rozpoczęciem chemioterapii czy radioterapii. Całość finansowana jest ze środków publicznych, a pacjenci onkologiczni są przyjmowani poza kolejnością, aby nie opóźniać leczenia nowotworowego.