UMW rozwija program dla pacjentów z niewydolnością serca. Pielęgniarki z 11 krajów uczą się specjalistycznej opieki

Program STEP-ONE opracowany przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW) wspiera rozwój specjalistycznej opieki pielęgniarskiej nad pacjentami z niewydolnością serca. Inicjatywa, realizowana już w 11 krajach europejskich, przygotowuje personel medyczny do kompleksowego monitorowania, edukacji i wsparcia chorych. Twórcy programu podkreślają, że odpowiednio wyszkolona pielęgniarka lub pielęgniarz są ważnym elementem nowoczesnego, zespołowego modelu leczenia niewydolności serca.

Niewydolność serca jest jednym z największych wyzwań współczesnej kardiologii. Skuteczne leczenie tej przewlekłej choroby wymaga nie tylko odpowiednio dobranych leków, ale także stałego monitorowania pacjenta i współpracy wielu specjalistów.

W tym modelu bardzo ważną rolę odgrywa personel pielęgniarski. To właśnie pielęgniarki i pielęgniarze często jako pierwsi zauważają zmiany w stanie zdrowia pacjenta, pomagają przestrzegać zaleceń i uczą chorych, jak bezpiecznie funkcjonować z chorobą.

Odpowiedzią na potrzebę lepszego przygotowania personelu jest program STEP-ONE (Supportive Training and Essential Preparation for Optimal Nursing Education), opracowany przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW).

Program powstał w ramach inicjatywy „Global ACT on HF – Accelerate Change Together”, realizowanej we współpracy z AstraZeneca Pharma Poland sp. z o.o.

Jego głównym celem jest rozwój zintegrowanego modelu opieki nad pacjentami z niewydolnością serca oraz przygotowanie chorych do większej samodzielności w codziennym zarządzaniu chorobą.

Jak wyjaśnia prof. Izabella Uchmanowicz, kierownik Zakładu Metodyki Badań Naukowych Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa UMW, która kieruje zespołem odpowiedzialnym za część merytoryczną projektu:

Początkowo STEP-ONE był lokalną inicjatywą, jednak z czasem przekształcił się w międzynarodowy model edukacyjny. Obecnie program jest realizowany we współpracy z instytucjami ochrony zdrowia z 11 krajów europejskich.

W ramach modelu Train-the-Trainers przygotowywani są liderzy, którzy następnie wdrażają program w swoich krajach i prowadzą szkolenia dla kolejnych specjalistów.

Pierwszy kurs STEP-ONE odbył się pod koniec grudnia 2021 roku. Do tej pory ukończyło go ponad 100 osób, które otrzymały certyfikat HF Nurse, potwierdzający kompetencje w zakresie specjalistycznej opieki nad pacjentami z niewydolnością serca.STEP-ONE nie jest wyłącznie kursem internetowym. To kompleksowy system edukacji, który łączy materiały dydaktyczne, szkolenia praktyczne oraz platformę cyfrową.

Platforma dostępna pod adresem educardio.umw.edu.pl/nurses w języku polskim i angielskim zawiera między innymi:

• materiały edukacyjne,
• prezentacje,
• nagrania wideo,
• test egzaminacyjny,
• możliwość uzyskania certyfikatu.

Uczestnicy programu otrzymują również narzędzia przydatne w codziennej pracy klinicznej, takie jak formularze oceny ryzyka niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową oraz listy kontrolne pomagające monitorować leczenie i edukację pacjentów.

Prof. Izabella Uchmanowicz podkreśla:

Jednym z elementów programu jest Heart Failure Handbook – specjalny przewodnik przygotowany dla pacjentów oraz ich rodzin.

Publikacja powstała w trzech wersjach językowych: polskiej, angielskiej i chorwackiej. Zawiera informacje dotyczące między innymi:

• samoopieki,
• przyjmowania leków,
• aktywności fizycznej,
• stylu życia,
• objawów wymagających kontaktu z lekarzem.

Materiał ma pomóc pacjentom lepiej rozumieć swoją chorobę i aktywnie uczestniczyć w procesie leczenia.

W tworzenie programu STEP-ONE zaangażowani są eksperci z różnych dziedzin medycyny.

Projekt rozwijają między innymi:

• prof. Izabella Uchmanowicz,
• dr Magdalena Lisiak,
• dr Marta Wleklik,
• prof. Piotr Ponikowski,
• prof. Ewa A. Jankowska z Instytutu Chorób Serca UMW.

Interdyscyplinarność jest jednym z najważniejszych elementów programu. Łączy on wiedzę z zakresu:

• kardiologii,
• pielęgniarstwa,
• geriatrii,
• psychologii zdrowia,
• informatyki.

Dzięki temu szkolenie obejmuje nie tylko aktualne zalecenia medyczne, ale również komunikację z pacjentem, edukację zdrowotną i wykorzystanie narzędzi cyfrowych.

Założenia programu oraz efekty jego wdrażania przedstawiono między innymi w czasopismach „European Journal of Cardiovascular Nursing” oraz „ESC Heart Failure”.

Jak wskazuje prof. Izabella Uchmanowicz, wyniki publikowanych analiz pokazują, że standaryzacja szkoleń i potwierdzanie kompetencji personelu pielęgniarskiego mogą poprawić jakość opieki:

Program zaprezentowano także podczas konferencji ACNAP 2024, organizowanej przez Association of Cardiovascular Nursing and Allied Professions, działające w strukturach European Society of Cardiology (ESC).

Twórcy projektu planują dalszy rozwój inicjatywy. Kolejnym etapem będzie program STEP-TWO, który zostanie rozszerzony między innymi o nowe moduły dotyczące oceny klinicznej pacjenta.

Rozwój takich programów ma wspierać nowoczesny model leczenia niewydolności serca, w którym pacjent otrzymuje kompleksową pomoc całego zespołu medycznego – od lekarza po wyspecjalizowany personel pielęgniarski.