NRL o 9 procentach PKB na zdrowie. Plan Koniecznego i spór o reformę finansowania ochrony zdrowia

Czy polski system ochrony zdrowia rzeczywiście jest skazany na permanentne niedofinansowanie? A może problemem nie jest brak pieniędzy, lecz model ich pozyskiwania? Podczas posiedzenia Naczelnej Rady Lekarskiej senator Wojciech Konieczny zaprezentował propozycję gruntownej reformy finansowania ochrony zdrowia, która wywołała żywą debatę w środowisku lekarskim i postawiła pytanie o granice centralizacji, sprawiedliwość systemu i realną drogę do 9 proc. PKB na zdrowie. Przed posiedzeniem Rady Wojciech Konieczny udzielił wywiadu nt. portalowi PolitykaZdrowotna.com

Przypomnijmy, że jeszcze posiedzeniem rady senator Konieczny udzielił obszernego wywiadu dziennikarce PolitykaZdrowotna.com. Mówił m.in. o finansowaniu zdrowia, wyczerpaniu modelu składkowego, konieczności wprowadzenia podatku zdrowotnego i wyborze między realnym bezpieczeństwem zdrowotnym a pozornymi oszczędnościami. W wywiadzie odnosi się także do roli prywatnej ochrony zdrowia oraz nierówności płacowych wśród medyków.

Jednym z kluczowych punktów posiedzenia Naczelnej Rady Lekarskiej było wystąpienie senatora Wojciecha Koniecznego, lekarza i byłego wiceministra zdrowia, reprezentującego klub parlamentarny Lewicy. Spotkanie otworzył prezes NRL Łukasz Jankowski, podkreślając znaczenie dialogu między środowiskiem medycznym a decydentami politycznymi. W swoim wystąpieniu zaznaczył, że samorząd lekarski od dawna słyszy zapowiedzi głębcokiej reformy i tzw. Planu Koniecznego, dlatego oczekiwania wobec tej prezentacji były wysokie.

Prezes NRL zwrócił również uwagę, że Naczelna Rada Lekarska jest właściwym miejscem do konfrontowania różnych koncepcji, także ekonomicznych, dotyczących systemu ochrony zdrowia, i wyraził zadowolenie, że politycy coraz częściej wybierają to forum do merytorycznych konsultacji. W spotkaniu uczestniczył także dr Jakub Wierzbicki z Polskiej Sieci Ekonomicznej, która współtworzyła zaprezentowany projekt reformy.

Wprowadzając do swojej prezentacji, Wojciech Konieczny odwołał się do doświadczeń z pracy w Ministerstwie Zdrowia, gdzie odpowiadał za budżet i finanse ochrony zdrowia. Wyjaśnił, że jednym z kluczowych pytań, jakie stawiał sobie wraz z zespołem, była realna możliwość dalszego funkcjonowania systemu przy obecnym poziomie finansowania.

W jego ocenie szczególnie jaskrawym przykładem problemu była debata wokół obniżania składki zdrowotnej, która – jak podkreślał – odbywała się w oderwaniu od realnych możliwości finansowych państwa.

Wystąpienie Wojciecha Koniecznego mocno akcentowało problem niedoboru kadr medycznych oraz rosnących kosztów pracy w systemie ochrony zdrowia. Były wiceminister zdrowia przypomniał, że Polska od lat zmaga się z deficytem lekarzy, pielęgniarek i innych zawodów medycznych, a średni wiek personelu systematycznie rośnie.

Zdaniem senatora właśnie ten kontekst sprawia, że dalsze balansowanie między obniżaniem a podwyższaniem składki zdrowotnej nie rozwiąże strukturalnego problemu finansowania ochrony zdrowia.

Centralnym elementem zaprezentowanego planu była propozycja odejścia od systemu składkowego na rzecz modelu budżetowego, opartego na powszechnym podatku zdrowotnym. Wojciech Konieczny argumentował, że obecny system osiągnął granice swojej wydolności.

Jak wyjaśniał, podatek zdrowotny, przygotowany wspólnie z Polską Siecią Ekonomiczną, miałby charakter równy i powszechny, niezależny od formy zatrudnienia czy statusu zawodowego.

Według autora projektu tylko tak skonstruowany mechanizm pozwoliłby realnie zwiększyć nakłady na ochronę zdrowia do poziomu 9 proc. PKB w perspektywie kilku lat.

Były wiceminister zdrowia przekonywał, że plan Lewicy nie spotyka się z krytyką ze strony ekonomistów, ponieważ opiera się na rzetelnych danych i pełnych wyliczeniach, które wcześniej nie były dostępne.

Senator zaznaczył jednocześnie, że sama zmiana składki na podatek zdrowotny nie wystarczy do trwałego uzdrowienia finansów systemu ochrony zdrowia. Dlatego projekt zakłada także inne źródła dochodów.

Wśród nich wymienił przeznaczenie części wpływów z podatku CIT na ochronę zdrowia, przy jednoczesnym wprowadzeniu mechanizmów preferujących firmy realnie płacące podatki w Polsce. Podkreślał, że przedsiębiorstwa osiągające zyski w kraju, a unikające opodatkowania, powinny w pełnym zakresie partycypować w finansowaniu systemu.

Kolejnym elementem ma być tzw. podatek tłuszczowy, czyli podatek od niezdrowej żywności, w całości kierowany na ochronę zdrowia, oraz przekazanie 80 proc. wpływów z akcyzy na cele zdrowotne.

W swoim wystąpieniu senator zdecydowanie polemizował z tezą, że głównym problemem polskiej ochrony zdrowia jest nieefektywne wydawanie środków.

Dla zobrazowania skali problemu dodał, że przy takim poziomie nakładów systemy ochrony zdrowia w krajach Europy Zachodniej szybko uległyby paraliżowi. Jego zdaniem kluczowym problemem nie jest więc marnotrawstwo, lecz chroniczne niedofinansowanie.

Wojciech Konieczny podkreślał, że zwiększenie finansowania musi być powiązane z reformą organizacyjną systemu, jednak nie może być od niej uzależnione w sposób warunkowy.

Jednocześnie zaznaczył, że stawianie tezy „najpierw pełna reforma, potem pieniądze” prowadzi do impasu.

Prezentacja planu reformy finansowania ochrony zdrowia wywołała ożywioną dyskusję wśród członków Naczelnej Rady Lekarskiej. Z sali płynęły głosy krytyczne wobec odejścia od modelu ubezpieczeniowego na rzecz systemu budżetowego, wskazujące na ryzyko nadmiernej centralizacji i powrotu do rozwiązań, które w przeszłości nie spełniły oczekiwań.

Podkreślano, że sama idea ubezpieczeń zdrowotnych nie była błędna, lecz została zniekształcona przez decyzje polityczne. Zwracano uwagę na potrzebę wynagradzania świadczeniodawców za realnie wykonane usługi oraz określania koszyka świadczeń w oparciu o rzeczywiste potrzeby zdrowotne pacjentów. W dyskusji pojawiły się także pytania o regionalne różnice w finansowaniu i o to, czy proponowane zmiany zapewnią bardziej sprawiedliwy podział środków w skali kraju.

Podczas briefingu prasowego podsumowującego spotkanie prezes Naczelnej Rady Lekarskiej Łukasz Jankowski podkreślił rolę samorządu lekarskiego jako miejsca konsultowania kluczowych reform.

Jak dodał, obecna sytuacja systemu ochrony zdrowia jest powszechnie postrzegana jako trudna, a jej rozwiązanie powinno stać się ponadpartyjnym priorytetem.

Spotkanie senatora Wojciecha Koniecznego z przedstawicielami NRL było realizacją wcześniejszych ustaleń z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym, który zadeklarował, że propozycje Lewicy dotyczące zmian w ochronie zdrowia będą w pierwszej kolejności konsultowane z Naczelną Izbą Lekarską.

Dyskusja potwierdziła rosnącą rolę Naczelnej Rady Lekarskiej jako forum, na którym ścierają się różne wizje finansowania ochrony zdrowia i kierunków reform. To właśnie w takim dialogu, opartym na danych, doświadczeniu klinicznym i odpowiedzialności za pacjentów, może zarysować się realna droga do stabilnego i sprawiedliwego systemu ochrony zdrowia w Polsce.