Łukasz Jankowski o edukacji zdrowotnej: „Całkowita klęska”. Dlaczego przedmiot nie spełnił swojej roli?

Łukasz Jankowski: Moim zdaniem należałoby powołać odpolitycznione gremium, które jeszcze raz przejrzy cały program edukacji zdrowotnej. Warto zamienić treści, które do tej pory budziły emocje, na treści stricte merytoryczne i medyczne – na przykład dotyczące transplantologii. W programie edukacji zdrowotnej brakuje dziś wiedzy o idei dawstwa narządów i o transplantacji. Można byłoby rozszerzyć program właśnie o tę część, a jednocześnie wyłączyć prokreację, czyli wiedzę o życiu w rodzinie, traktując ją jako zupełnie osobny przedmiot.

Reklama

Jeżeli ta sfera budzi tak skrajne emocje, również polityczne, to na chwilę odejdźmy od rozmowy o niej. Skupmy się w ramach edukacji zdrowotnej na zdrowiu psychicznym, zdrowiu fizycznym, diecie, ruchu – czyli na tym, jak być rzeczywiście zdrowym. Zdrowie prokreacyjne może po prostu znaleźć swoje miejsce poza tym przedmiotem.

Ł.J.: Proponowaliśmy, aby zajęcia z edukacji zdrowotnej prowadzili nie nauczyciele WF-u czy katecheci, ani osoby przygotowujące się do tego w pośpiechu, ale na przykład studenci medycyny w ramach praktyk albo nawet lekarze stażyści. Myślę, że obecność kompetentnej, zaangażowanej osoby z wykształceniem medycznym na takich zajęciach przyciągnęłaby zarówno rodziców, jak i dzieci.

Nam chodzi o to, aby kompetentny specjalista przekazywał młodym ludziom merytoryczną, odideologizowaną wiedzę. Trzeba dziś realnie mówić o profilaktyce zdrowotnej – o tym, kiedy i jakie badania profilaktyczne się należą. Warto też wychować z młodych ludzi swoistych ambasadorów profilaktyki zdrowotnej, po to, by wracając ze szkoły pytali mamę, tatę, babcię czy dziadka: kiedy robiłaś mammografię, kiedy miałeś kolonoskopię – i tak dalej.

Reklama

Propozycja, którą składaliśmy jako środowisko, że możemy ten proces realnie wesprzeć, pozostała bez odpowiedzi, a szkoda. Wiele osób mówi dziś: „u nas w szkole edukację zdrowotną prowadzi nauczyciel WF-u i to nie ma sensu”. Rzeczywiście, aspekt merytoryczny musi tu ulec poprawie.

Ł.J.: Ja wprowadzenie edukacji zdrowotnej określam dziś jako całkowitą klęskę. Pozwolono na to, aby na opinię ekspertów nałożyć warstwę polityczną. Polakom dano do zrozumienia, że zdrowie jest w istocie podszyte jakąś ideologią i należy do sfery pozamerytorycznej.

Reklama

To nie jest przedmiot obowiązkowy. Zajęcia często prowadzą nauczyciele nieprzygotowani do tego merytorycznie. Do tego dochodzi wiele innych czynników, przez które ten projekt po prostu nie miał prawa się udać.

Ł.J.: Brakuje mi w Polsce takiego gremium, jakie funkcjonuje na przykład w Niemczech czy w Stanach Zjednoczonych – Instytutu Zdrowia Publicznego z prawdziwego zdarzenia. Instytutu, który dysponuje zarówno odpowiednimi kadrami, jak i przestrzenią w domenie publicznej, w którym eksperci komunikują stanowisko Instytutu Zdrowia Publicznego jako organu opiniotwórczego, skupiającego lekarzy, środowiska pacjentów oraz przedstawicieli innych zawodów medycznych.

Reklama

Myślę, że to jest dobry moment, aby wzmocnić głos takich instytucji jak Narodowy Zakład Zdrowia Publicznego – PZH, czyli Państwowy Zakład Higieny, Instytut Zdrowia Publicznego lub innej instytucji, która mogłaby przejąć rolę gremium stricte merytorycznego. W Polsce nawet w czasie pandemii widzieliśmy, że to politycy wychodzili do mediów i komunikowali rekomendacje zdrowotne. Tymczasem na przykład w Niemczech tę rolę przejął instytut naukowy powołany właśnie do tego celu – pełniąc funkcję analityczną, doradczą i opiniotwórczą. Myślę, że w Polsce powinniśmy iść dokładnie tym tropem.