Nieprawidłowości przy likwidacji szpitala tymczasowego we Wrocławiu. Koszty poniosło państwo

Kontrola NIK ujawniła poważne nieprawidłowości w procesie likwidacji szpitala tymczasowego we Wrocławiu. Zgodnie z raportem, chodzi głównie o skutki ugody zawartej w 2022 roku przez ówczesnego wojewodę dolnośląskiego. Ugoda została zawarta z naruszeniem prawa i obciążyła państwo kosztami, podczas gdy skorzystała na niej spółka udostępniająca teren.

Kontrola przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) ujawniła nieprawidłowości w procesie likwidacji szpitala tymczasowego we Wrocławiu. Problem dotyczy ugody zawartej przez ówczesnego wojewodę dolnośląskiego we wrześniu 2022 roku z firmą, która udostępniała teren na potrzeby szpitala. Zgodnie z ugodą, spółka nie tylko zatrzymała wartościowe mienie, w tym nowo wybudowane obiekty i instalacje, które zostały sfinansowane z funduszy publicznych na kwotę ponad 22 milionów złotych, ale również otrzymała dodatkowe 1 milion złotych więcej, niż wynosiła kwota, którą miała zapłacić Skarbowi Państwa.

Na mocy ugody, wojewoda zobowiązał się przekazać spółce 4 miliony złotych netto, powiększone o VAT, w zamian za zwolnienie z obowiązku przywrócenia wynajmowanego obiektu do pierwotnego stanu. Z kolei, spółka zobowiązała się zapłacić wojewodzie prawie 3 miliony złotych netto plus VAT za przejęcie wprowadzonych ulepszeń, w tym dwóch hal wybudowanych na koszt wojewody. NIK podkreśla, że proces likwidacji szpitala został przeprowadzony niewłaściwie, w sposób nietransparentny i niezgodny z przepisami prawa.

Szpital tymczasowy dla pacjentów zakażonych COVID-19 powstał w 2020 roku na terenie centrum kongresowo-hotelowego, na mocy umowy podpisanej pod koniec października. W ramach tej umowy ówczesny wojewoda dolnośląski wynajął od właściciela obiektu istniejące pomieszczenia, w tym salę konferencyjną, oraz zlecił budowę dwóch nowych hal, mimo że minister zdrowia tego nie zalecał. Ostatecznie, żadna z tych hal nie została wykorzystana przez pacjentów. Szpital działał przez 193 dni, a od decyzji o jego utworzeniu do ugody w sprawie jego likwidacji, minęło 698 dni.

Całkowite koszty związane z powstaniem, funkcjonowaniem i likwidacją placówki, wyniosły 94,5 miliona złotych, z czego 10 milionów złotych przeznaczono tylko na samą likwidację szpitala. Kontrola NIK ujawniła, że w urzędzie wojewódzkim brakowało odpowiednich danych i dokumentów, które pozwoliłyby jednoznacznie ustalić liczbę, rodzaj oraz dalsze losy sprzętu, który po zamknięciu szpitala trafił do innych placówek medycznych.

Szpitale tymczasowe miały pomóc w walce z pandemią. Kontrola NIK, przeprowadzona we wrześniu 2023 roku, ujawniła jednak, że ich tworzenie odbywało się bez odpowiedniego planu, analizy sytuacji epidemicznej, dostępności kadr medycznych oraz bez kalkulacji kosztów.

Najwięcej kontrowersji wzbudziło otwarcie szpitala we Wrocławiu. Działania wojewody dolnośląskiego były chaotyczne, spóźnione i nieoparte na rzetelnej analizie. Dodatkowo, wybrana lokalizacja szpitala nie była najlepsza, a sam proces budowy odbył się w warunkach samowoli budowlanej. Prace adaptacyjne zostały zrealizowane na podstawie stawek zaproponowanych przez spółkę, które znacząco odbiegały od średnich rynkowych, co spowodowało zawyżenie kosztów budowy o około 11 milionów złotych.

W październiku 2020 roku minister zdrowia polecił przygotowanie szpitala tymczasowego na terenie Dolnego Śląska. W związku z tym wojewoda dolnośląski zawarł umowę ze spółką, która obejmowała również budowę nowych obiektów, mimo że nie była to część pierwotnego polecenia ministra. Późniejsze umowy ze spółką również wykraczały poza zakres polecenia, uwzględniając nieruchomości, które spółka przejęła dopiero po jego wydaniu.

W 2022 roku, po decyzji o zamknięciu szpitala, wojewoda przekazał zadanie likwidacji placówki innym pracownikom, którzy nie mieli doświadczenia w tym zakresie. Proces likwidacji miał obejmować “ulepszenia” terenu, jednak spółka zdecydowała, że nie chce przejąć wszystkich zmian. W efekcie, zamiast przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, wojewoda zdecydował się na ugodę z firmą. Zawarto ją we wrześniu 2022 roku, mimo że nie skonsultowano jej z Prokuratorią Generalną i nie przeprowadzono obowiązkowej oceny skutków finansowych.

Ugoda była korzystniejsza ekonomicznie niż ponoszenie kosztów przywrócenia terenu do poprzedniego stanu, ale nie rozstrzygała kwestii nowych obiektów, które firma dalej użytkowała, czerpiąc z nich korzyści. Kontrola NIK wskazała, że były inne możliwe rozwiązania negocjacyjne, które mogłyby lepiej chronić interesy Skarbu Państwa.

Izba zauważa, że projekt ugody dotyczący likwidacji szpitala został przygotowany przez kancelarię prawną reprezentującą nie wojewodę, ale samą spółkę, co budzi wątpliwości co do rzetelności tych negocjacji.

W ramach rozliczenia “ulepszeń” zawartego w ugodzie, wojewoda zobowiązał się do zapłaty 4 milionów złotych netto plus VAT na rzecz spółki za zwolnienie jej z obowiązku przywrócenia wynajmowanego obiektu do poprzedniego stanu. Z kolei, spółka miała oddać wojewodzie 2,8 miliona złotych netto plus VAT za przejęcie “ulepszeń”, które zostały wprowadzone na koszt wojewody.

W efekcie, spółka nie tylko zyskała o 1,2 miliona złotych więcej niż zapłaciła wojewodzie, ale również przejęła obiekty wybudowane za publiczne pieniądze. Takie rozstrzygnięcie było niegospodarne, ponieważ wojewoda wydał przynajmniej 22,3 miliona złotych publicznych funduszy, nie otrzymując w zamian odpowiedniej korzyści.

Kontrolerzy NIK odkryli, że faktura wystawiona przez urząd wojewódzki w związku z ugodą, była nierzetelna. Nie odzwierciedlała ona rzeczywistej transakcji, którą dokumentowała, czyli przekazania spółce nowo wybudowanych obiektów. Faktura, opiewająca na niemal 2,8 miliona złotych netto, dotyczyła „przejęcia wartości praw do wszystkich ulepszeń dokonanych na przedmiocie najmu”, ale nie wskazywała, czy obejmuje ona dostawę, czy usługę, co miało znaczenie z punktu widzenia przepisów podatkowych.

Dodatkowo, pozyskane w ramach ugody pieniądze zostały przekazane do Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, chociaż przepisy nie przewidywały takiej możliwości. NIK uważa, że te środki powinny trafić na rachunek dochodów budżetu państwa zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o finansach publicznych.

Sprzęt używany w wrocławskim szpitalu tymczasowym pochodził z różnych źródeł. Wojewoda kupił sprzęt niemedyczny, a sprzęt medyczny częściowo otrzymał od Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, a częściowo zakupił sam za pieniądze z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Po zamknięciu szpitala, sprzęt o wartości blisko 19 milionów złotych, trafił do innych placówek medycznych i urzędów wojewódzkich.

W trakcie tego procesu zdarzały się jednak poważne niedopatrzenia. Część sprzętu, w tym medycznego, została przekazana placówkom bez formalnych umów, a sprzęt z rezerw strategicznych trafił do 33 placówek bez porozumień o jego bezzwrotnym udostępnieniu. Dodatkowo, sprzęt niemedyczny wart 1,3 mln zł, głównie biurowy, trafił do urzędów, a część, wartych około 378 tys. zł, do placówek medycznych, mimo że regulacje tego zabraniały.

Problemy pojawiły się także w księgowości. Nie wprowadzono do ewidencji sprzętu o wartości co najmniej 14,4 mln zł, przekazanego przez RARS, ani jego dalszego losu po przekazaniu do placówek medycznych. W wyniku kontroli NIK, wojewoda dolnośląski został wezwany do rozważenia współpracy z Prokuratorią Generalną RP w tej sprawie.