„Nie ma spójnej polityki antynikotynowej w Polsce” – sejmowa Komisja ds. Petycji o zakazie jednorazówek i akcyzie na e-papierosy

Podczas ostatniego posiedzenia Komisji ds. Petycji w Sejmie rozpatrywano odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia na dezyderat nr 140 dotyczący zakazu sprzedaży produktów dla dzieci imitujących wyroby tytoniowe oraz petycję w sprawie akcyzy na e-papierosy. Dyskusja ujawniła brak spójnej polityki antynikotynowej, kontrowersje wokół rynku jednorazowych e-papierosów i wyraźne różnice w interpretacji zagrożeń zdrowotnych między przedstawicielami państwa a branżą vapingową.

W obliczu projektu ustawy nikotynowej UD213 polski rynek produktów nikotynowych stoi przed bezprecedensową przebudową. W centrum sporu znajduje się planowany zakaz jednorazowych e-papierosów, zarówno z nikotyną, jak i bez niej, oraz surowe ograniczenia dotyczące woreczków nikotynowych i innych produktów poza unijną dyrektywą. Rząd argumentuje, że zmiany wynikają z „pilnej potrzeby ochrony młodych”, wskazując na gwałtowny wzrost popularności takich produktów wśród nastolatków. Jednorazówki mają zniknąć z rynku, a producenci i importerzy zostaną obciążeni dodatkowymi obowiązkami i sankcjami.

Projekt wykracza jednak daleko poza walkę z jednorazówkami. Przewiduje delegalizację większości aromatów, ograniczenie woreczków nikotynowych wyłącznie do smaku tytoniowego oraz restrykcyjny reżim dopuszczania do obrotu produktów takich jak gumy, tabletki czy napoje nikotynowe, co uderzy w tysiące przedsiębiorców. Rząd twierdzi, że „nie istnieją mniej dotkliwe alternatywy”, a branża ostrzega, że zmiany mogą przenieść popyt do szarej strefy.

Najwięcej kontrowersji jak dotąd budził jednak proces legislacyjny. Organizacje branżowe, takie jak BPCC i KIG, wskazują na chaos regulacyjny, brak koordynacji między resortami i ignorowanie uwag biznesu oraz Ministerstw Finansów i Rolnictwa. Krytycy ostrzegają, że ustawa może prowadzić do miliardowych strat z akcyzy, utraty miejsc pracy i marnowania zasobów, a Ministerstwo Zdrowia forsuje zmiany bez pełnych analiz ekonomicznych.

Wydaje się, że emocje i rozbieżności zdań w stosunku do ustawy nikotynowej UD213 powróciły przy okazji rozpatrywanej odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia na dezyderat nr 140 dotyczący zakazu sprzedaży produktów dla dzieci imitujących wyroby tytoniowe oraz petycji w sprawie akcyzy na e-papierosy prezentowanej przez posła Marcina Józefaciuka.

Na posiedzeniu Komisji ds. Petycji rozpatrzono odpowiedzi ministra zdrowia na dezyderat nr 140, dotyczący wprowadzenia zakazu sprzedaży produktów dla dzieci imitujących wyroby tytoniowe.

Dr n. o zdr. Anna Baumann-Popczyk, dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia, wyjaśniła:

Dyrektor Baumann-Popczyk podkreśliła, że obecne przepisy zakazują eksponowania produktów imitujących wyroby tytoniowe, w tym e-papierosy, a złamanie tych przepisów grozi grzywną do 200 000 zł i karą ograniczenia wolności.

Wiceprzewodnicząca Komisji ds. Petycji Urszula Augustyn (KO) zauważyła jednak, że prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy antytytoniowej nie obejmują jeszcze tej kwestii, a resort zdrowia planuje uwzględnienie tematu w kontekście nowelizacji dyrektywy unijnej:

Wioleta Tomczak, posłanka na Sejm z Polski 2050 i wiceprzewodnicząca Komisji Zdrowia, rekomendowała uzupełnienie nowelizacji ustawy o odpowiednią poprawkę, aby luka prawna została wypełniona zanim dyrektywa unijna wejdzie w życie:

Kolejnym punktem posiedzenia była petycja posła Marcina Józefaciuka dotycząca akcyzy na e-papierosy. Poseł wskazał na konieczność spójnego uregulowania rynku produktów nikotynowych, w tym eliminacji stawki 40 zł od jednorazowych urządzeń.

Cezary Komorowski, Ministerstwo Finansów, Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych, przypomniał, że proces legislacyjny uwzględniał liczne konsultacje i nie ma podstaw do twierdzenia, że produkty były podwójnie opodatkowane:

Przemysław Łubiński, reprezentujący branżę alternatywnych produktów nikotynowych, zwrócił uwagę na skalę szarej strefy w przypadku papierosów elektronicznych:

Maciej Powroźnik, prezes Związku Pracodawców Branży Vapingowej, podkreślił, że restrykcyjna polityka cenowa może prowadzić do powstania czarnego rynku:

Poseł Józefaciuk i posłanka Wioleta Tomczak zgodzili się, że Polska nie ma spójnej polityki antynikotynowej, co komplikuje zarówno ochronę zdrowia publicznego, jak i rynek legalny produktów nikotynowych:

Brak przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia przy czytaniu petycji o akcyzie dodatkowo wzmocnił krytyczne głosy wobec działań rządu zarówno ze strony branży vapingowej, jak i obecnych na sali posłów.

W kontekście jednorazowych e-papierosów Maciej Powroźnik przypomniał:

Posiedzenie Komisji ds. Petycji pokazało wyraźny konflikt między potrzebą ochrony dzieci i młodzieży przed uzależnieniem a koniecznością spójnej regulacji rynku produktów nikotynowych. Zakaz sprzedaży produktów imitujących wyroby tytoniowe dla dzieci jest w pełni popierany przez Komisję, ale jego wdrożenie zależy od dalszych prac legislacyjnych i spójności z dyrektywą unijną.

Równocześnie rynek e-papierosów i jednorazówek wymaga uważnej analizy, aby nie napędzać szarej strefy i nie promować czarnego rynku. Brak pełnej reprezentacji Ministerstwa Zdrowia przy dyskusji nad akcyzą podkreśla potrzebę lepszego dialogu między resortami i branżą.