Mniej Ukraińców leczy się na NFZ. Nowe dane pokazują gwałtowny spadek liczby pacjentów i kosztów świadczeń

NFZ ujawnił nowe dane dotyczące leczenia uchodźców z Ukrainy po wygaszeniu części przepisów tzw. specustawy ukraińskiej. Liczba osób korzystających z publicznej ochrony zdrowia spadła z ponad 32 tys. do niespełna 7 tys. w ciągu miesiąca, co oznacza, że nawet 25 tys. chorych mogło wypaść z systemu. Jednocześnie obywatele Ukrainy wpłacili w 2025 roku do systemu ochrony zdrowia więcej pieniędzy, niż wyniosły koszty ich leczenia – wynika z danych przekazanych przez NFZ.

Z danych przekazanych przez NFZ wynika, że w lutym 2026 roku z leczenia finansowanego przez państwo na podstawie specustawy ukraińskiej skorzystało 32 147 osób. Koszt świadczeń wyniósł wtedy 32,7 mln zł.

Po zmianie przepisów sytuacja radykalnie się zmieniła. W marcu z leczenia „na NFZ” skorzystało już tylko 6853 uchodźców z Ukrainy, a koszt świadczeń spadł do 5,3 mln zł.

Średni koszt leczenia jednej osoby również się zmniejszył – z 1017 zł w lutym do 776 zł w marcu. Dane sugerują, że poza systemem znalazły się osoby wymagające kosztownego i specjalistycznego leczenia.

Od 5 marca bezpłatne leczenie w Polsce przysługuje już tylko wybranym grupom obywateli Ukrainy. Chodzi o dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby będące ofiarami tortur. Pozostali uchodźcy, którzy uciekli przed wojną, muszą posiadać ubezpieczenie zdrowotne i opłacać składkę zdrowotną, aby korzystać z publicznego systemu ochrony zdrowia.

Zmiany są efektem stopniowego wygaszania tzw. specustawy ukraińskiej, która została wprowadzona po rosyjskiej agresji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku.

Według Polskiego Forum Migracyjnego część osób starszych i ciężko chorych została bez dostępu do leczenia. Organizacja razem z portalem OKO.press prowadzi zbiórkę pieniędzy na pomoc dla takich pacjentów. Do środy udało się zebrać blisko 1,8 mln zł.

Prezeska organizacji Agnieszka Kosowicz powiedziała w rozmowie z PAP, że niektóre oddziały NFZ odmawiają podpisania umowy ubezpieczenia zdrowotnego osobom pobierającym ukraińską emeryturę.

Jak podkreśliła, problemem są też wysokie dopłaty naliczane przez Fundusz. Według niej NFZ „nie uznaje za okres składkowy czasu, kiedy osoby z Ukrainy miały prawo do świadczeń na podstawie specustawy i nalicza dodatkową opłatę, która wynosi nawet 18 tys. zł”.

W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych pojawiły się kolejne wpisy sugerujące, że obywatele Ukrainy mają łatwiejszy dostęp do leczenia niż Polacy.

Portal Demagog.pl zwrócił uwagę na popularność narracji, według której polski senior miałby szukać obywatela Ukrainy, aby zdobyć leki za darmo. Takie treści publikowali m.in. publicysta Wojciech Cejrowski oraz niektórzy politycy.

Eksperci podkreślają jednak, że podobne przekazy pojawiały się już wcześniej i regularnie wywoływały falę negatywnych komentarzy wobec Ukraińców.

Dane przekazane przez NFZ pokazują, że w 2025 roku obywatele Ukrainy wpłacili do systemu ochrony zdrowia 4,2 mld zł składek zdrowotnych.

W tym samym czasie koszt świadczeń medycznych udzielonych Ukraińcom wyniósł 2,5 mld zł. Z tej kwoty świadczenia realizowane na podstawie specustawy ukraińskiej kosztowały 695 mln zł. Oznacza to, że wpływy ze składek zdrowotnych były wyższe niż wydatki na leczenie obywateli Ukrainy.

Według danych Urzędu do spraw Cudzoziemców na koniec marca ważne dokumenty pobytowe posiadało 1,5 mln obywateli Ukrainy.

Z kolei dane ZUS pokazują, że w lutym do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego zgłoszonych było 865 tys. Ukraińców, a w marcu już 873 tys.

Portal OKO.press ustalił także, że w połowie maja dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne posiadało 1585 osób ze statusem UKR. W lutym takich osób było mniej niż 400.