Naukowcy odkryli, gdzie zaczynają się reakcje na gluten

Celiakia, choroba autoimmunologiczna, wywoływana przez gluten w jelitach, sprawia, że każda potrawa zawierająca pszenicę, jęczmień lub żyto, może prowadzić do objawów takich jak wzdęcia, bóle, biegunki, zaparcia, a czasem także refluks i wymioty. Międzynarodowy zespół naukowców dokonał przełomowego odkrycia, identyfikując istotną rolę komórek jelitowych w początkowych fazach choroby.

U około jednej na sto osób, jedzenie nawet najmniejszych ilości glutenu, może wywołać silny ból jelit i stanowić zagrożenie dla zdrowia. Celiakia, choroba autoimmunologiczna, wywoływana przez gluten w jelitach, sprawia, że każda potrawa zawierająca pszenicę, jęczmień lub żyto (czyli większość wypieków, chleba i makaronów) może prowadzić do objawów takich jak wzdęcia, bóle, biegunki, zaparcia, a czasem także refluks i wymioty.

Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z Uniwersytetu McMaster w Kanadzie, dokonał przełomowego odkrycia, identyfikując istotną rolę komórek jelitowych w początkowych fazach choroby.

Zespół wykorzystał myszy transgeniczne, aby opisać etap, który może prowadzić do nowych terapii. Obecnie jedynym sposobem leczenia celiakii jest całkowite wyeliminowanie glutenu z diety. Jednak, jak podkreśla gastroenterolog McMasters, Elena Verdu, dieta bezglutenowa nie jest wystarczająca, a jej stosowanie bywa trudne.

Nieleczona celiakia może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak: choroby serca, rak jelita grubego, anemia, osteoporoza, problemy z wzrostem czy zaburzenia neurologiczne.

Około 90% osób chorych na celiakię posiada geny kodujące białko HLA-DQ2.5, które odgrywa rolę w odpowiedzi immunologicznej organizmu. Pozostałe 10% nosi podobne białko HLA-DQ8. Białka te zatrzymują fragmenty glutenu, które nie zostały strawione, a następnie nakazują komórkom odpornościowym, by walczyły z tymi cząstkami. Niestety, ten proces nie zawsze rozróżnia zagrożenie od naturalnych składników organizmu, co może prowadzić do chorób autoimmunologicznych.

Badacze stwierdzili, że komórki wyściełające jelita, odgrywają rolę w wczesnym etapie rozwoju choroby. To one uwalniają enzymy transportowe, które łączą się z fragmentami glutenu i przekazują je do komórek odpornościowych, co jest punktem zapalnym dla reakcji immunologicznych. Eksperymenty przeprowadzone na żywych modelach jelit, tzw. organoidach, pozwoliły na dokładniejsze zrozumienie mechanizmu tej reakcji.

Odkrycie, że komórki jelitowe nie są tylko "biernymi ofiarami", ale aktywnie uczestniczą w procesie immunologicznym, otwiera nowe możliwości leczenia celiakii. Znalezienie nowych celów terapeutycznych w obrębie tych komórek, może pomóc w opracowaniu terapii, która pozwoli milionom ludzi na spożywanie glutenu bez ryzyka dolegliwości.

Badania opublikowano w czasopiśmie "Gastroenterology".