Młodzież w Polsce: Jak alkohol rządzi nastolatkami? Wyniki ogólnopolskich badań ankietowych z 2024 roku

Badania przeprowadzone w 2024 roku przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, wskazują na wyraźne tendencje w zachowaniach alkoholowych wśród młodzieży szkolnej w Polsce. Mimo spadku częstotliwości picia w niektórych grupach, wciąż niepokojący pozostaje wysoki odsetek młodszych uczniów, którzy eksperymentują z alkoholem.

Napoje alkoholowe są najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną wśród młodzieży szkolnej, podobnie jak ma to miejsce w dorosłej części społeczeństwa – stwierdzają autorzy raportu. Badania wykazały, że aż 72,9% pierwszoklasistów i 91,3% uczniów trzecich klas, miało już doświadczenie z alkoholem.

Choć w 2024 roku zauważalny jest spadek liczby młodszych uczniów, którzy sięgają po alkohol, wciąż utrzymuje się wysoki odsetek osób pijących w starszych grupach wiekowych. Warto podkreślić, że 86,3% uczniów starszych klas zadeklarowało picie napojów alkoholowych w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Zgodnie z danymi zebranymi w latach 1995-2024, „wśród uczniów w wieku piętnasto-szesnastu lat, po wzroście w latach 1995-2003, zaznaczył się trend spadkowy, z wyraźnym nasileniem w 2015 roku”. Badania w 2024 roku potwierdzają kontynuację tego trendu, szczególnie w młodszej kohorcie wiekowej.

Choć w grupie starszej trend spadkowy jest mniej widoczny, wskazuje się na stabilizację poziomu konsumpcji alkoholu. W porównaniu do wcześniejszych lat, zmniejszenie rozpowszechnienia picia alkoholu wśród młodszych uczniów jest wyraźnie dostrzegalne, co jest uznawane za pozytywną zmianę, choć wciąż wiele pozostaje do zrobienia.

W 2024 roku badania pokazują, że rozpowszechnienie picia alkoholu wśród chłopców i dziewcząt wykazuje pewne różnice, ale te różnice są coraz mniej wyraźne. W młodszej kohorcie dziewczęta deklarują picie alkoholu częściej niż chłopcy, a w starszej grupie tendencje te są jeszcze bardziej widoczne, zwłaszcza w przypadku picia w czasie ostatnich 30 dni przed badaniem. Od 1995 roku obserwujemy proces wyrównywania się rozpowszechnienia picia między płciami, który zakończył się zatarciem różnic w 2015 roku.

Raport ujawnia, że piwo pozostaje najczęściej spożywanym napojem alkoholowym wśród młodzieży. Zarówno wśród piętnasto-szesnastolatków, jak i wśród młodzieży starszej najwyższe odsetki konsumentów ma piwo – podkreślają autorzy badania. W przypadku młodszych uczniów 39,2% pierwszoklasistów zadeklarowało picie piwa w ciągu ostatnich 30 dni, a w starszej grupie ten odsetek wynosi 63,5%.

Wódka znajduje się na drugim miejscu pod względem popularności, przy czym 30,7% pierwszoklasistów i 60% uczniów starszych klas, piło ją w ostatnich 30 dniach. Wino, chociaż rzadziej wybierane, także jest obecne w badaniach: 19,9% młodszych uczniów i 40,9% uczniów starszych, spożywało wino w ciągu ostatnich 30 dni.

Na przestrzeni lat zmieniały się preferencje młodzieży co do napojów alkoholowych. W latach 1995-2003 zarówno wśród pierwszoklasistów, jak i trzecioklasistów obserwowaliśmy stały trend wzrostowy popularności piwa. Jednak od 2007 roku zaobserwowano spadek w popularności piwa wśród młodszych uczniów, a wśród starszych uczniów poziom ten pozostał na stabilnym poziomie.

W 2024 roku raport wskazuje na kontynuację tego trendu, z dalszym spadkiem popularności piwa wśród młodszych uczniów.

Raport wskazuje, że 32,1% uczniów piętnasto-szesnastolatków oraz 59,1% starszych uczniów, doświadczyło silnego upojenia alkoholowego przynajmniej raz w życiu. W ostatnich 30 dniach, 13,4% młodszych uczniów i 24,3% uczniów starszych klas, piło alkohol do poziomu upojenia. Choć obserwuje się spadek liczby osób, które upiły się kiedykolwiek w życiu, trend w przypadku upicia się w ciągu ostatnich 30 dni, wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie, zwłaszcza w starszej grupie wiekowej.

Dane wskazują, że w starszej kohorcie chłopcy doświadczają silnego upojenia alkoholowego częściej niż dziewczęta. Jednakże w młodszej grupie wiekowej różnice te są już mniej wyraźne, a odsetki dziewcząt i chłopców, którzy doświadczyli silnego upojenia, są zbliżone. W ostatnich latach, zwłaszcza od 2015 roku, różnice te zaczynają się zacierać, co wskazuje na zbliżoną dynamikę picia alkoholu wśród obu płci.