L4 w piątki i poniedziałki na celowniku ZUS. 44 proc. zwolnień pokazuje nowy trend

Jednodniowe L4 coraz częściej wypadają w piątki i poniedziałki, co zwraca uwagę ZUS i ekspertów rynku pracy. Dane pokazują, że aż 44 proc. krótkich zwolnień lekarskich przypada właśnie na te dni, co sugeruje tzw. „mostkowanie” weekendów. Od 13 kwietnia 2026 roku wchodzą nowe przepisy, które zmieniają kontrole L4 i skupiają się na analizie powtarzalnych schematów absencji.

Z danych Barometru Absencji Chorobowej wynika, że jednodniowe L4 przestały być marginalnym zjawiskiem. Obecnie aż 23,6 proc. takich zwolnień przypada na piątki, a 20,5 proc. na poniedziałki.

Łącznie daje to ponad 44 proc. wszystkich jednodniowych zwolnień lekarskich, co – zdaniem ekspertów – nie jest już przypadkiem. Coraz częściej pojawia się wyraźny wzorzec, który wskazuje, że L4 zaczyna pełnić funkcję nieformalnego urlopu.

Eksperci rynku pracy zwracają uwagę, że to właśnie krótkie zwolnienia lekarskie powodują największe trudności organizacyjne. Jednodniowe L4 pojawia się nagle i nie daje pracodawcy czasu na przygotowanie zastępstwa.

W praktyce jedna nieobecność potrafi zaburzyć pracę całego zespołu, szczególnie w sektorach takich jak produkcja, logistyka czy budownictwo. Firmy podkreślają, że krótkie absencje są bardziej problematyczne niż długotrwałe zwolnienia.

Teoretycznie ZUS ma prawo skontrolować każde zwolnienie lekarskie, nawet jednodniowe. W praktyce jednak czas działa na korzyść pracownika.

Proces wygląda następująco: lekarz wystawia e-ZLA, które natychmiast trafia do systemu, ale sama kontrola wymaga organizacji i czasu. Oznacza to, że w przypadku krótkiego zwolnienia często „okno kontroli” jest bardzo krótkie i trudno przeprowadzić skuteczną wizytę tego samego dnia.

Od 13 kwietnia 2026 roku wchodzą nowe zasady dotyczące kontroli L4. Najważniejszą zmianą jest większa formalizacja – każda kontrola będzie kończyła się szczegółowym raportem.

Nowy system nie przyspieszy jednak samych kontroli. Zamiast tego ZUS skupi się na analizie danych i wykrywaniu wzorców zachowań pracowników w dłuższym czasie.

Nowe podejście oznacza, że kluczowe znaczenie ma powtarzalność zwolnień lekarskich.

- niskie ryzyko – pojedyncze, sporadyczne jednodniowe L4

- rosnące ryzyko – zwolnienia w te same dni, np. piątki i poniedziałki

- wysokie ryzyko – powtarzalny schemat absencji

Im bardziej przewidywalny wzorzec, tym większa szansa na kontrolę, która będzie bardziej celowana i trudniejsza do podważenia.

Podczas kontroli ZUS analizuje kilka kluczowych kwestii. Sprawdza, czy pracownik przebywał pod wskazanym adresem, czy nie wykonywał pracy oraz czy wykorzystywał zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem.

Nowością jest to, że każda kontrola zostawia formalny ślad w postaci raportu, który może mieć wpływ na decyzję o przyznaniu lub odebraniu świadczenia.

Jeszcze niedawno jednodniowe L4 było postrzegane jako rozwiązanie niskiego ryzyka. Obecnie sytuacja się zmienia. Pojedyncze zwolnienie zwykle nie budzi podejrzeń, ale regularne korzystanie z L4 w określonych dniach może już zwrócić uwagę systemu. W praktyce oznacza to, że największym problemem nie jest jedno zwolnienie, lecz jego powtarzalność i wpisywanie się w określony schemat.