Jakie są objawy zatrucia grzybami?

Sezon na grzyby w pełni. Wobec tego rośnie też ryzyko zatrucia. Lekarze podkreślają, że pierwsze objawy zatrucia grzybami mogą pojawiać się po 4- 8 godzinach od spożycia. Wówczas niezwłocznie należy zgłosić się do szpitala. Główny Inspektora Sanitarny prosi o rozwagę i niebagatelizowanie niepokojących objawów.

Lekarze z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu po nagłym wzroście liczby hospitalizacji związanych z zatruciami podkreślają, że pierwsze objawy z jakimi zgłaszają się pacjenci, dotyczą problemów żołądkowych, a skutki zatrucia można obserwować już po 4 do 8 godzinach od spożycia trującego grzyba. Z obserwacji medyków wynika, że najczęściej na SOR zgłaszają się doświadczeni grzybiarze, którzy tracą czujność i rozwagę.

Charakterystyczne objawy zatrucia grzybami można podzielić na trzy rodzaje:

1. Objawy ze strony układu pokarmowego - w tym przypadku choroba rozwija się szybko i już kilka godzin po spożyciu dochodzi do zapalenia żołądka i jelit. Jeśli u chorego nie występują choroby współistniejące i niezwłocznie zgłosi się on do lekarza, szanse na wyzdrowienie są wysokie. 

2. Objawy ze strony układu nerwowego - do takiego rodzaju zatrucia dochodzi najczęściej po spożyciu groźnych grzybów: muchomora czerwonego, muchomora plamistego, lejkówki jadowitej, lejkówki zielonkawej, kielichowca pomarańczowego. Te trujące grzyby mają w sobie dwie najbardziej toksyczne substancje: muskarynę i muskarydynę. Objawy zatrucia pierwszą z nich to m.in. ślinotok, zwężenie źrenic i oskrzeli, napadowy ostry ból brzucha oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Natomiast spożycie muskarydyny charakteryzuje się rozszerzonymi źrenicami, łzawieniem oraz potliwością i silnym osłabieniem organizmu.

Do tych początkowych objawów zatrucia grzybami dochodzą sygnały ze strony układu nerwowego, tj. majaczenie, zaburzenia świadomości, letarg, co w efekcie skutkuje śpiączką, a nawet śmiercią.

3. Uszkodzenie nerek i wątroby - do takich skutków zatrucia dochodzi, kiedy chory zatruje się grzybami mającymi w sobie falo- i amanitotoksyny. Może je przechodzić na kilka sposobów. Pierwszy trwa bezobjawowo, co jest szczególnie groźne, bo niewykrywalne. Drugi charakteryzuje się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, które trwają około trzy dni. Są to: wymioty, biegunka, ból brzucha. Taki rodzaj zatrucia ciężko zdiagnozować, ponieważ często nie łączy się go z zatruciem grzybami, ale z innymi chorobami. Najgroźniejsze są w tym przypadku powikłania, jakimi są silne i nieodwracalne uszkodzenie narządów wewnętrznych. 

Jeśli zaobserwujemy pierwsze objawy sugerujące zatrucie grzybami (pochodzące zazwyczaj z układu pokarmowego), to w pierwszej kolejności należy udać się do szpitala lub wezwać pogotowie, gdzie powinny zostać wykonane badania pacjenta. Jeśli pacjent zgłosił się od razu po zaobserwowaniu objawów i przypadek jego zatrucia charakteryzuje się krótkim okresem utajenia, lekarze wykonują płukanie żołądka. Im szybciej narządy wewnętrzne będą oczyszczone z toksyn, tym większe szanse na minimalne uszkodzenie nerek i wątroby, a tym samym przywrócenie pacjenta do zdrowia. 

Lekarze z USK podkreślają, że gdy pacjent będzie zwlekał ze zgłoszeniem się o pomoc, leczenie może być znacznie utrudnione. W takim przypadku nie można zrobić płukania żołądka, ponieważ toksyny przedostały się już do organizmu i zaczynają trwale uszkadzać narządy wewnętrzne. Wówczas najczęściej w czwartej dobie dochodzi do rozwoju niewydolności wątroby i nerek, a część pacjentów wymaga pilnego przeszczepienia narządów. Niestety nie wszystkich udaje się uratować. 

W pierwszej kolejności oczywiście należy udać się do szpitala albo zadzwonić na 112 lub 999. Jednak jak pomóc sobie samodzielnie w przypadku zatrucia? Okazuje się, że istnieje kilka sposób, które podaje Ane Piżl - ratownica medyczna, edukatorka i dziennikarka. Jeśli występują wymioty, zrób je do woreczka na śmieci, a nie do ubikacji. Jeżeli nie masz objawów, ale jesteś przekonany, że zjedzone grzyby były trujące, wymioty sprowokuj samodzielnie. Według źródeł medycznych warto to zrobić jedynie do godziny od spożycia. Żeby się do tego przygotować, wypij 300 ml czystej ciepłej wody, a później włóż do gardła dwa palce i podrażniaj tylną część gardła. Jeśli nie ty zbierałeś i przygotowywałeś grzyby, zadzwoń do źródła: restauracji, rodziny czy znajomych, i dopytaj, skąd mieli grzyby i jakie to były gatunki. Takie rozpoznanie pozwoli na odpowiednią diagnostykę w szpitalu i podjęcie właściwych, dalszych kroków.

Czubajeczka brązowoczerwonawa lub czerwnieniejąca to rodzaj grzyba do złudzenia przypominający popularną i smaczną kanię (czubajkę). Kierownik Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu dr n.med. Janusz Sokołowski uspokoił, że przypadków zatruć groźnymi trującymi grzybami (np. muchomorem sromotnikowym) jest stosunkowo niewiele, ale jeśli już dochodzi do przypadków zatrucia, to najczęstszym winowajcą jest właśnie czubajeczka. 

Podstawową różnicą między grzybem jadalnym - kanią, a trującym grzybem - czubajeczką, jest grubość trzonu. Czubajeczka brązowoczerwonawa charakteryzuje się dużo węższym trzonem, poza tym ma też specyficzny, nieprzyjemny zapach. Natomiast czubajeczka czerwieniejąca daje się poznać tym, że kiedy złamiemy jej trzon, szybko się zaróżawia oraz w porównaniu do kani - jej łusek nie da się łatwo zetrzeć palcem.

Dzieci są szczególnie podatne na rozwój zatrucia grzybami. Mają jeszcze niewykształcony układ odpornościowy oraz metaboliczny, więc spożycie przez dziecko trującego grzyba, niemal natychmiastowo może skończyć się śmiercią. Objawy zatrucia grzybami u dzieci są podobne jak u dorosłych, ale w przypadku dzieci wystarczy niewielka ilość toksyny, aby trwale uszkodzić narządy i wywołać zgon. Grzybów leśnych nie powinno się podawać małym dzieciom do 10 roku życia.

Ryzyko spożywania grzybów leśnych u dziecka, nie wydaje się być opłacalne, biorąc pod uwagę wagę skutków ubocznych, które mogą zagrażać jego życiu. Główny Inspektorat Sanitarny przestrzega i prosi o rozważność. Na stronie gov.pl można przeczytać artykuł, w którym GIS apeluje o bezpieczeństwo. 

Do ostrożności zachęca też Główny Inspektor Sanitarny:

Cały wpis można znaleźć pod linkiem: Grzyby – wybieraj bezpiecznie - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl lub przeczytać artykuł na naszej stronie:

Inną ważną kwestią jest ciężkostrawność grzybów. Skoro dorosła osoba po zjedzeniu grzybów jadalnych nierzadko ma dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia czy zaparcia, to dziecięcy organizm będzie trawił grzyby jeszcze gorzej. Trochę inaczej mają się do tego grzyby hodowlane, np. pieczarki lub kurki, które można wprowadzać do żywienia już w pierwszym roku dziecka, ale muszą być odpowiednio przyrządzone. Jednak wniosek pozostaje jeden - z podażą grzybów jadalnych dzieciom, uważajmy.