Marihuana medyczna pomaga łagodzić ból

Konopie stosowane były w polskiej farmakologii jako lek od czasów Księstwa Warszawskiego do lat 50. ubiegłego wieku. W kraju były lekiem przez 150 lat. Następnie zniknęły na ponad 50 lat, a teraz w farmacji odkrywamy je na nowo – mówi Przemysław Lahuta, prezes Cosma S.A. Jak w Polsce stosuje się marihuanę medyczną i czy jest ona bezpieczna?

Ile marihuany medycznej, sprowadzamy do Polski?

W tym roku do połowy czerwca b.r. sprowadzono do naszego kraju około 970 kilogramów surowca medycznej marihuany. Na koniec lipca statystyki Ministerstwa Zdrowia wykazywały, że było to około 1,33 tys. kilogramów. Prognozowane jest około 2,5 tony do końca roku.

To dużo czy mało?

Dostawcy starają się dopasować podaż do popytu.

Ale czy to więcej niż np. w ubiegłych latach?

Mamy wzrost na poziomie 200% rok do roku, jeżeli chodzi o dystrybucję surowca farmaceutycznego, jakim  jest marihuana lecznicza. Większa podaż surowca umożliwia realizację recept. Jeśli surowca jest wystarczająco dużo, lekarze chętniej go zapisują, ponieważ wiedzą, że recepta na niego ma szansę być zrealizowana.

W jakiej formie w Polsce sprzedaje się marihuanę medyczną?

Na razie w postaci suszu. Być może z powodu biodostępności i natychmiastowego działania. Choć jest coraz więcej argumentów za stosowaniem olejów w przypadku pacjentów z bólem chronicznym czy w opiece paliatywnej. Lepiej tu stosować olej, ponieważ ma długotrwałe działanie i jest łatwy do precyzyjnego dawkowania. Natomiast należy zawsze dokonać analizy korzyści i ryzyka w przypadku każdego pacjenta.

Ile kosztuje taka terapia?

Cena jest uzależniona od tego, jak często muszą korzystać z niej pacjenci, a co za tym idzie – ile zużycia surowca wymaga ich terapia. Obecnie w aptekach płacą oni około 600 zł za 10 g. marihuany medycznej.

Wiemy, jaki jest popyt na ten surowiec?

Sytuacja w polskich hurtowniach i aptekach jest taka, że gdy w ubiegłym roku w grudniu dostarczono do hurtowni i aptek imponującą ilość 100 kg surowca, to wykupiono ją w ciągu tygodnia. Było to 10 tys. opakowań po 10 g., ze względu na standardową pojemność  opakowania w Polsce, jeżeli chodzi o tego typu surowiec farmaceutyczny. To pokazuje, że w naszym kraju jest popyt na lek, jakim jest marihuana lecznicza.

Ile recept na marihuanę medyczną wypisuje się w Polsce?

Do lipca wypisano ok. 130 tys. recept. Wszystkie dane ma oczywiście Ministerstwo Zdrowia, które te recepty monitoruje.

Czy pacjenci korzystają częściej z medycznej marihuany?

Dziś popyt mamy wciąż na podobnym poziomie -zarówno kiedy mówimy o gotowości leczenia medyczną marihuaną przez lekarzy, jak i gotowości pacjentów do korzystania z tej terapii. Dzieje się tak pomimo faktu, że stosowanie medycznej marihuany niesie mniej ryzyk, w stosunku do terapii, z których korzystali dotychczas, np. w leczeniu chronicznego bólu. Natomiast problemem, z którym boryka się polski rynek farmaceutyczny, jest niewystarczająca podaż surowca farmaceutycznego. Braki są związane m.in. z długim łańcuchem dostaw, gdzie źródło jest często zlokalizowane poza Unią Europejską. W związku z tym wydłużony jest czas importu. 

Na ile starcza 10 g?

To zależy, jakie schorzenia występują u pacjenta i jaka jest koncepcja leczenia przez lekarza. Inaczej pracuje się z pacjentem, który jest pacjentem paliatywnym, który ma ból związany z chorobami onkologicznymi, a inaczej podchodzimy do pacjentów, którzy mają bóle migrenowe lub ból chroniczny. U pacjenta z bólem migrenowym marihuanę medyczną stosuje się tylko wtedy, gdy ten ból się pojawia. U pacjenta paliatywnego, gdy ból występuje stale, środek ten stosuje się ciągle. Wtedy pacjent korzysta z większej ilości surowca, gdy ten ból przekracza granice jego akceptowalności. Nie ma tak naprawdę jednego dawkowania, ponieważ ta substancja, czyli kannabinoidy (związki zawarte w kwiatach konopi), mają bardzo szeroki wachlarz zastosowania i profil leczenia wynika z reakcji pacjenta na substancje oraz problemu, z którym walczy.

Skąd sprowadzamy surowiec?

Jednym z kluczowych rynków jest Kanada. Stamtąd jest importowana marihuana medyczna od najstarszych importerów w Polsce. Drugim rynkiem, z którego importujemy, jest Portugalia.

Czym medyczna marihuana różni się od takiej, którą można kupić nielegalnie?

Jedna i druga może pochodzić z tego samego nasiona. Potem wszystko jest różne. Taka roślina jak konopie jest objęta ostrymi przepisami. Medyczna marihuana podlega pod dwa reżimy - prawny roślin uprawnych i wytwarzania substancji aktywnych, czyli prawo farmaceutyczne. Musimy ją identyfikować, dokładnie analizować proces wzrostu. Znamy zawartość substancji aktywnych, potwierdzamy brak metali ciężkich, hormonów wzrostu itd.  Mamy kwestię zanieczyszczenia mikrobiologicznego. Duża część kwiatów, które do Polski trafiają, podlega jeszcze procesowi napromieniowania, aby zapewnić ochronę mikrobiologiczną. I to jest to, co trafia do pacjenta. Mamy pewność, że substancja od początku do końca jest przebadana. Znamy profil kannabinoidowy, czyli zawartość substancji psychoaktywnej THC i substancji niepsychoaktywnej CBD. Znamy również profil terpenowy, czyli substancji  zapachowych wpływających na efekt terapeutyczny. Lekarz, który przepisuje marihuanę medyczną, patrzy na profil konkretnej odmiany i taką zapisuje pod kątem planowanej terapii. Inną zaleci osobie, która ma problemy ze snem, a inną do uśmierzania bólu. To, co zdobywa się nielegalnie, jest przypadkową substancją o nieprzewidywalnym działaniu, ponieważ do narkotyków często dodaje się dodatkowe substancje psychoaktywne.

Nie wszyscy to wiedzą - której części rośliny używa się do produkcji surowca terapeutycznego?

Używamy kwiatostanów do wytwarzania surowca w postaci ziela. Oczyszcza się go i suszy tak, by zachować kryształki kannabinoidów zlokalizowane na powierzchni kwiatu. Tak przygotowane - są potem dystrybuowane jako surowiec farmaceutyczny. Drugą grupą produktów, którą można stosować w leczeniu, są oleje, jakie powstają w wyniku przetworzenia kwiatów różnymi metodami, np. w trakcie ekstrakcji alkoholowej, przy użyciu dwutlenku węgla lub inną metodą. Oleje podaje się w postaci kropli. Jak na razie w Polsce dominuje rynek kwiatów, natomiast np. w Niemczech rynek kwiatów i olejów są do siebie zbliżone.

Czym się różnią kwiaty od olejów?

Kwiaty mają swoje zalety, jeżeli chodzi o szybkość działania w przypadku inhalacji. W przypadku olejów działanie jest dłuższe. O ile kwiaty działają ok. dwóch godzin, to oleje przez 12 godzin. Również efekt terapeutyczny jest inny, dlatego w zależności od schorzenia, z którym pacjent przychodzi, stosowane są inne terapie i inna postać surowca farmaceutycznego.

A w jaki sposób stosuje się oleje?

Podaje się je pod język albo w formie dyfuzji. To takie rozwiązanie, które jest najbardziej powszechne, przy czym trwają badania nad podawaniem olejów przezskórnie. Wtedy kannabinoidy przechodzą przez skórę do receptorów CB1 i CB2 w skórze i mięśniach.

Czy medyczna marihuana ma ograniczenia wiekowe?

Co do zasady zaleca się, żeby marihuana była stosowana u pacjentów powyżej 22.- 23. roku życia. Są badania sprzed 30 lat, które sugerują, że może istnieć korelacja pomiędzy stosowaniem marihuany, a pojawieniem się w schizofrenii u osób, które mają do niej predyspozycje genetyczne. Ta hipoteza jest na tyle poważna, że zdaniem naukowców należy się jej trzymać, mimo że nie ma jednoznacznych dowodów. Jednak są państwa, gdzie medyczną marihuanę stosuje się u dzieci z padaczką lekooporną. W tym przypadku waży się potencjalne korzyści i ryzyka, jakie może nieść terapia. Tutaj warto podkreślić, że terapia marihuaną medyczną powinna być prowadzona tylko i wyłącznie pod okiem wykwalifikowanego lekarza, który posiada ugruntowaną wiedzę o terapiach.

Czy pracuje się nad lekiem, który miałby działanie takie, jak marihuana, ale bez skutku w postaci działania psychoaktywnego?

Niestety terapeutyczne działanie jest związane z THC, które ma też działanie psychoaktywne. Wiemy, że zwiększenie CBD istotnie wpływa na ograniczenie efektu psychoaktywnego. Jeśli chodzi o lek, to mamy tu wyzwania związane z tym, że jest wiele odmian kwiatów, które działają w różny sposób i mają inne działanie terapeutyczne dla osób różniących się pod względem wieku i płci. Dlatego inna substancja psychoaktywna, inna odmiana kwiatów pomaga pacjentom na tę samą chorobę w zależności od wieku i płci.

Czy w szpitalach stosuje się marihuanę medyczną?

Może być stosowana, ale tylko w postaci olejów. Chodzi o zakaz palenia i łatwiejsze podawanie olejów.

Kto najczęściej przepisuje marihuanę?

Anestezjolodzy. Oni czują się najpewniej z tą substancją. Zajmują się uśmierzaniem bólu i rozumieją temat. Grupą, która obawia się tej terapii, są lekarze POZ. Należy podkreślić, że marihuana medyczna to dziś lek potrzebny, wspierający pacjentów zmagających się z różnorakimi problemami zdrowotnymi. Mam na myśli nie tylko ból, ale też np. stwardnienie rozsiane, chorobę Parkinsona, choroby otępienne, migreny, ADHD, boreliozę czy kłopoty ze snem i stresem.