Fentanyl w leczeniu bólu: zalety i zagrożenia

– Nawet tam – to podkreślę wyraźnie – problem nie dotyczy fentanylu stosowanego farmakologicznie – mówi dr hab. n. med. i n. o zdr. Tomasz Dzierżanowski, specjalista chorób wewnętrznych i medycyny paliatywnej, kierownik Kliniki Medycyny Paliatywnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Reklama

- Chcę wyraźnie podkreślić, że ten monitoring będziemy prowadzić na poziomie lekarzy i podmiotów medycznych, natomiast dane pacjenta nie będą absolutnie nigdzie przekazywane - wyjaśniała.

Reklama

- Jeżeli chodzi o Polskę, problem fentanylu jest marginalny. Oczywiście, musimy liczyć się z tym, że przepływ substancji psychoaktywnych zwanych narkotykami będzie istniał, bo zawsze istniał, natomiast dotyczy to substancji nierejestrowanych. My, lekarze specjalizujący się w leczeniu bólu, nie obserwujemy w ogóle nadużywania leków opioidowych, czyli szerzej: nie tylko fentanolu, ale także morfiny, oksykodonu przepisywanych na recepty w opiece paliatywnej. Sporadycznie zdarza się pacjent, który ma w swojej historii nadużywanie substancji psychoaktywnych, nie tylko narkotycznych, ale jakichkolwiek psychoaktywnych. Dlatego też bardzo ważne, żeby nie przesadzić w poziomie wprowadzanych ograniczeń i restrykcji – komentuje dr hab. Tomasz Dzierżanowski.

Reklama

- Ministerstwo zdrowia kierowane zamiarem ukrócenia procederu narkotyzowania się, podejmuje kroki, które obawiam się, że idą kompletnie w złym kierunku. Faktycznie, fentanyl stosowany w leczeniu bólu nowotworowego może być użyty do narkotyzowania się, ale to w Polsce problem marginalny - w porównaniu z nadmiernym przepisywaniem innych niebezpiecznych środków jak benzodiazepiny, czyli leków nasennych, które są nagminnie przypisywane w sposób niezgodny ze wskazaniem w tzw. receptomatach. Na nasze postulaty pozostają głusi kolejni ministrowie. Nie chcą z nami rozmawiać o najrozsądniejszych rozwiązaniach, które z jednej strony ukrócą nadmierną preskrypcję, a z drugiej ułatwią pracę z pacjentem z bólem przewlekłym, która dziś jest niezmiernie trudna ze względu na nadmiernie rozbudowaną biurokrację. Jednocześnie są podejmowane chaotyczne, kompletnie niezrozumiałe ruchy i to bez konsultacji ze środowiskiem opieki paliatywnej - z najbardziej zainteresowanymi, zaangażowanymi w leczenie bólu nowotworowego i przepisujący w największej ilości opioidy lekarzami w Polsce.

Reklama

Jeśli nie mam tych samych uprawnień co lekarz POZ, to przepisując lek, nie mam możliwości sprawdzić, czy pacjent np. nie był już u kogoś i tenże lek nie został mu przepisany. Gdyby lekarz wiedział, że taka sytuacja ma miejsce, byłby pierwszym ogniwem zabezpieczającym przed nadmierną preskrypcją opioidów. Właściwie nie wiadomo, dlaczego takiego wglądu automatycznego jak lekarze POZ, nie mamy – mówi Dzierżanowski.

Reklama

Oczywiście, mamy również pacjentów uzależnionych od różnych substancji psychoaktywnych. Ludzie nie są świętymi, zdarzają się osoby z uzależnieniem, np. od alkoholu - one będą wymagały wyższych dawek leków opioidowych, ale doskonale sobie z tym radzimy. Wprowadzając kontrole recept, raporty, dodatkowe formularze, nie rozwiążemy przecież problemu uzależnienia od - podkreślam raz jeszcze - opioidów z nielegalnych źródeł. Wylejemy dziecko z kąpielą! – zaznacza dr hab. Tomasz Dzierżanowski.

Reklama

Odczytuję to jako demagogię, ruchy wykonywane jedynie po to, aby uspokoić opinię publiczną, a nie żeby rozwiązać jakiś problem. Co gorsza, przede wszystkim znowu uderzą w pacjentów, którzy potrzebują tych leków najbardziej, czyli pacjentów cierpiących na przewlekły ból. To dla nas specjalistów leczenia bólu są najzwyklejsze leki, które z dobrym skutkiem stosujemy mądrze, nie przepisujemy ich za dużo, zwykle stosujemy najmniejsze skuteczne dawki. Co więcej to są leki tanie, bardzo dobrze sprawdzone, w rękach specjalisty bezpieczne – mówi.

Reklama

Apeluję do pani minister, by - nim wprowadzi zmiany dotyczące opioidów - zaprosiła lekarzy Polskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej, bo wiemy, co trzeba zrobić, by zracjonalizować dostępność tych leków. Bardzo chętnie się włączymy, jesteśmy społecznie bardzo aktywni, to dla naszego środowiska naturalne, że jesteśmy blisko naszych pacjentów, więc tym chętniej pomożemy, by nie zgubić w tym procesie najważniejszego – pacjenta opieki paliatywnej i cierpiącego na przewlekły ból - mówi Dzierżonowski.

Reklama

Proszę pamiętać: każdy lekarz nie tylko ma prawo, ale wręcz obowiązek przepisania leku przeciwbólowego, a nieleczenie bólu jest w Europie traktowane na równi z torturami – zaznacza ekspert.

Reklama

Nie mamy w tej chwili jeszcze problemu z nadużywaniem opioidów w Polsce. Jeżeli przeczytamy raporty dotyczące zgonów z powodu przedawkowań substancji psychoaktywnych, to jest ich kilkanaście rocznie i nie dotyczy to absolutnie zastosowania medycznego, tylko opioidów pozyskanych nielegalnie. Odpowiadając na zapotrzebowanie społeczne, jakim są szybkie działania pokazujące, że ministerstwo ma rękę na pulsie, czuwa i przeciwdziała potencjalnemu rozwojowi epidemii narkomani fentanylem, warto powołać zespół ekspertów, w którego skład wejdą ludzie, którzy pracują z tymi środkami na co dzień. Gwarantuję, że system zaostrzonego monitorowania wystawiania i realizacji recept na opioidy, w tym fentanylu, to działanie, które do niczego nie prowadzi.

Reklama