Rak jelita grubego, syndrom współczesnych czasów. Co powinniśmy zmienić, żeby uniknąć tego raka?

Za raka jelita grubego zaledwie w 10-15-proc. odpowiadają nasze geny. Reszta to efekt złego odżywania i wpływu środowiska na nasz organizm. Rak ten zabija z roku na rok coraz więcej Polaków. Rocznie umiera na niego 12,5 tys. osób w kraju.

W dniach od 4 do 24 czerwca obchodzimy Dni Walki z Rakiem, które mają na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat nowotworów oraz promowanie profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób nowotworowych. W Polsce, jednym z najpoważniejszych wyzwań onkologicznych jest rak jelita grubego, który stanowi trzecią najczęściej diagnozowaną chorobę nowotworową zarówno wśród mężczyzn jak i kobiet.

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, każdego roku w Polsce diagnozowanych jest około 20,5 tysiąca nowych przypadków raka jelita grubego. Dynamika wzrostu zachorowań jest bardzo wysoka, z rocznym wzrostem liczby przypadków o około 4-5%. Rak jelita grubego jest również jedną z głównych przyczyn zgonów z powodu nowotworów w naszym kraju, powodując śmierć około 12,5 tysiąca osób rocznie. Specjaliści alarmują, że większość nowotworów jelita grubego, które do nich trafiają, to trzeci i czwarty stopień zaawansowania, co znacznie utrudnia i ogranicza im możliwości skutecznego leczenia. A jak podkreślają wystarczy znajomość objawów tego nowotworu i regularna profilaktyka w postaci kolonoskopii aby wykryć guza we wczesnym stadium zaawansowania.

Wielu specjalistów zgodnie podkreśla, że rak jelita grubego to syndrom współczesnych czasów, a dokładnie tego jak żyjemy i co jemy. Przede wszystkim współczesny styl życia oraz nasze nawyki żywieniowe są uznawane za główne przyczyny wzrostu liczby przypadków chorób nowotworowych, w tym raka jelita grubego. Choć czynniki genetyczne mają swój udział w rozwoju tego nowotworu, odpowiadając za około 10-15% przypadków to zdecydowana większość, czyli prawie 90% jest związana ze środowiskiem i naszymi codziennymi wyborami. Dieta bogata w czerwone mięso, tłuszcze nasycone, siedzący tryb życia, otyłość, niska aktywność fizyczna, cukrzyca, nadużywanie alkoholu oraz palenie papierosów to główne czynniki ryzyka.

U wielu pacjentów rak jelita grubego we wczesnym stadium rozwija się w sposób bezobjawowy co sprawia, że choroba może pozostać niezauważona przez długi czas. Istnieją jednak pewne sygnały, które powinny wzbudzić naszą czujność onkologiczną zwłaszcza jeśli występują nagminnie lub są nietypowe dla danego pacjenta.

Do wczesnych sygnałów, na które należy zwrócić uwagę, zalicza się pojawienie się krwi w stolcu, szybkie męczenie się i ogólne osłabienie. Inne niepokojące symptomy to zmiany w regularności wypróżnień, wąskie stolce zwane „ołówkowatymi”, bóle w dolnej części brzucha, w okolicy pępka lub nadbrzusza a także objawy sugerujące niedrożność jelit takie jak wzmożone wzdęcia, nudności, wymioty i zaparcia. Specyficzne dla raka odbytnicy są ślady jasnoczerwonej krwi na stolcu, uczucie niepełnego opróżnienia jelit, bolesne parcie na stolec bez możliwości jego oddania, poranna biegunka oraz kolka jelitowa.

Zaawansowane stadium zaawansowania choroby może manifestować się niezamierzoną utratą wagi, brakiem apetytu oraz gorączką.

Podstawowym podejściem w leczeniu raka jelita grubego jest chirurgia, która ma na celu usunięcie guza wraz z otaczającymi go zdrowymi tkankami oraz regionalnymi węzłami chłonnymi. W Polsce większość zabiegów chirurgicznych raka jelita grubego przeprowadzana jest metodą otwartą przez laparotomię. Jednakże z biegiem czasu coraz częściej stosowane są techniki małoinwazyjne takie jak laparoskopia czy zabiegi z użyciem systemów robotycznych. Techniki małoinwazyjne pozwalają na uzyskanie dobrego wyniku onkologicznego a jednocześnie maksymalizują szansę na dobrą jakość życia po zabiegu. 

Zabieg wykonany przy użyciu robotów chirurgicznych skutkuje zmniejszeniem traumatyzacji tkanek, co przekłada się na mniej bolesną i szybszą rekonwalescencję pacjenta. Dodatkowo, precyzyjne narzędzia pozwalają na minimalizację krwawienia poprzez precyzyjne koagulacje, co zmniejsza ryzyko powikłań i przyspiesza powrót do zdrowia. Zalety te sprawiają, że chirurgia z użyciem robotów staje się coraz bardziej popularna w leczeniu różnych schorzeń w tym nowotworów jelita grubego. Roboty umożliwiają lekarzom przeprowadzanie skomplikowanych zabiegów raka jelita grubego z większą precyzją i bezpieczeństwem co znacząco wpływa na poprawę jakości życia pacjentów po operacji.