Czy diabetyk powinien jeść pieczywo?

Śniadanie, w którym jest mało węglowodanów jest korzystne dla chorych na cukrzycę typu 2, ponieważ pomaga lepiej kontrolować poziom glukozy w ciągu dnia – wynika z badania, które publikuje pismo „American Journal of Clinical Nutrition”. Źródłem węglowodanów najczęściej są produkty zbożowe, czyli płatki zbożowe i pieczywo oraz słodkie dodatki, np. dżem, miód i owoce. Czy zatem diabetycy mogą jeść owsiankę i kanapki?

Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem dr Barbary Oliveiry z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie przeprowadził 12-tygodniowe badanie, którym objętych zostało 121 osób z cukrzycą typu 2. Część grupy miała zalecenia, by spożywać śniadanie o obniżonej zawartości węglowodanów – ok. 8 gramów, a do tego 25 gramów białka i 37 gramów tłuszczu. Zamiast tradycyjnej owsianki, tostów i owoców pacjenci mieli na przykład zjadać jajka na bekonie lub ser.

Z kolei druga połowa miała spożywać śniadanie niskotłuszczowe i zawierające znacznie więcej węglowodanów – 56 gramów, a do tego 20 gramów białka i 15 gramów tłuszczu. W obydwu grupach śniadanie dostarczało ok. 450 kilokalorii. Aby potwierdzić przestrzeganie zaleceń, uczestnicy badania codziennie musieli przesyłać dietetykowi zdjęcie tego co jedzą na śniadanie.

Wszyscy zostali wyposażeni w urządzenie do ciągłego monitorowania poziomu glukozy, które mieli założone przez 12 tygodni. Na początku i na zakończenie badania oznaczono im również hemoglobinę glikowaną (HbA1C), która pozwala ocenić średni poziom glukozy w ciągu trzech miesięcy. Wszyscy musieli się również ważyć oraz dokonywali pomiarów obwodu w pasie. W trakcie badania proszono ich o informowanie o tym, czy odczuwają sytość, mają energię i jaki jest ich poziom aktywności.

Jak podkreśla dr Oliveira, w trakcie badania nie odnotowano znacznych różnic między grupami pod względem zmian wagi, wskaźnika masy ciała (BMI) czy obwodu w pasie. Jednak w grupie spożywającej śniadania ubogie w węglowodany stwierdzono ogólnie zmniejszenie poziomu glukozy we krwi, a część z pacjentów była nawet w stanie zmniejszyć dawki leków na cukrzycę. W grupie tej mniejsze były również wahania z poziomie glukozy w ciągu dnia.

Zdaniem badaczy oznacza to, że poranny posiłek uboższy w węglowodany sprzyja lepszej stabilizacji poziomu glukozy w ciągu dnia. Jak przypominają, kontrola poziomu glukozy ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka powikłań cukrzycy typu 2, w tym chorób układu sercowo-naczyniowego.

Dietetyczka Monika Stromkie-Złomaniec z poradni zkaloriami.pl, poproszona przez Politykę Zdrowotną o skomentowanie tych badań, zaznaczyła, że odpowiedź nie jest taka jednoznaczna.

- Wzrost glukozy we krwi jest efektem trawienia a następnie wchłaniania. Węglowodany proste trawią i wchłaniają się szybko, więc jeśli posiłek będzie składał się głównie z tego rodzaju węglowodanów np. pszenna bułka z twarogiem i dżemem, a do tego kawa z cukrem, to trawienie takiego śniadania będzie dość sprawne i odpowiedź glikemiczna gwałtowna. Co to oznacza w praktyce? Cukier we krwi szybko winduje do góry, a w odpowiedzi na to trzustka wyrzuca dużo insuliny, po czym cukier we krwi spada, a my robimy się senni. Co jednak ważne, intensywność wzrostu glukozy we krwi  zależna jest od rodzaju węglowodanów. Jeżeli zamiast węglowodanów prostych dostarczymy złożonych, czyli pszenną bułkę zamienimy na grahamkę lub pełnoziarnisty chleb z ziarnami słonecznika czy dyni, do twarogu dodamy warzywa i zrezygnujemy z cukru w kawie to odpowiedź glikemiczna automatycznie będzie słabsza. Dlaczego? W pieczywie pełnoziarnistym mamy więcej błonnika i  tłuszczu pod postacią pestek czy nasion, a one spowalniają wchłanianie węglowodanów. Taki posiłek będzie dłużej  trawił się i  dłużej zalegał w żołądku. My odczujemy sytość a glukoza we krwi będzie wzrastała powoli. Zatem nie chodzi o to, by zupełnie z węglowodanów zrezygnować, ale zadbać o ich rodzaj – wyjaśnia Monika Stromkie-Złomaniec.

Niektórzy specjaliści zalecają diabetykom śniadania białkowo-tłuszczowe jako te, które pomagają lepiej kontrolować glikemię.

- To nie jest tak, że wyłącznie śniadania białkowo-tłuszczowe poleca się osobom z zaburzoną gospodarką węglowodanową. Ja korzystam z nich w dwóch przypadkach. Po pierwsze, u pacjentów ze zdiagnozowaną insulinoopornością, którzy raportują mi spadek energii i senność po „tradycyjnych” śniadaniach typu owsianka, kanapka. Wówczas testujemy śniadania z ograniczeniem węglowodanów i obserwujemy, czy przynosi to poprawę samopoczucia. Jeżeli tak, to tego się trzymamy. Natomiast węglowodany złożone lokujemy w innych posiłkach, nie rezygnujemy z nich zupełnie. Po drugie, śniadania białkowo-tłuszczowe proponuję pacjentom z cukrzycą typu 2, u których pomimo leczenia i zmiany diety glikemie nadal są niezadowalające. Podobnie jak w pierwszym przypadku, obserwujemy i oceniamy, czy taka zmiana przynosi korzyści. Tutaj do oceny służą wyniki z glukometru. Jeżeli dobrych efektów nie widzimy to prawdopodobnie pacjent powinien mieć zmienione leczenie farmakologiczne – mówi Monika Stromkie-Złomaniec

Jak podkreśla dietetyczka, śniadania białkowo-tłuszczowe nie są remedium na wszystko. Taki rodzaj posiłków nie powinien być utożsamiany z posiłkiem zdrowym, tylko dlatego, że nie ma w nim węglowodanów.

- Dobrze skomponowane śniadanie białkowo-tłuszczowe to takie, które zawiera wysokiej jakości mięso, ryby, nabiał, jaja, pestki, orzechy, oleje roślinne czy awokado. Jajecznica smażona na boczku, smalec, kiełbasa, golonka, duże ilości sera żółtego itp. nie mają nic wspólnego z dbałością o zdrowie. A w dłuższej perspektywie czasu na pewno przyczynią się do chorób układu krążenia - mówi Monika Stromkie-Złomaniec.

na podst. PAP