Co z nadwykonaniami za 2024 r.? MZ i NFZ prezentują dane i plan finansowania na 2025

Nadwykonania za 2024 rok, rosnące koszty płac i kondycja szpitali powiatowych zdominowały posiedzenie Komisji Zdrowia 8 września 2025 r. Z zapowiedzi strony rządowej i NFZ wynika, że fundusz zwiększył pulę na świadczenia, wdraża rekomendacje taryfowe AOTMiT z preferencją dla szpitali I–II poziomu i rozlicza nadwykonania, a do systemu dopływają dodatkowe środki pozaskładkowe.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Wojciech Konieczny przedstawił aktualne dane o zobowiązaniach szpitali  powiatowych.

Minister wskazał również, że w całym segmencie SP ZOZ łączne zobowiązania w I kw. 2025 r. sięgnęły 25,4 mld zł, z czego 3,4 mld zł było wymagalnych, a relacja tych wskaźników do nakładów NFZ na leczenie szpitalne obniżyła się względem średniej z lat 2010–2024.

Szczegóły dotyczące rozliczeń przedstawił prezes NFZ Jakub Szulc, który uzupełnił wypowiedź Ministra. Poinformował, że w 2024 r. plan finansowy był kilkukrotnie zwiększany, co pozwoliło sfinansować nadwykonania za 2023 r., wdrażać rekomendacje AOTMiT i pokrywać nadwykonania z 2024 r., także te rozliczane na początku 2025 r. W odniesieniu do IV kwartału 2024 r. Prezes NFZ potwierdził:

Z publicznie dostępnych informacji wynika, że NFZ podniósł plan finansowy na 2025 r. i aneksował umowy, aby zasilić świadczeniodawców środkami już od rozliczeń za lipiec. Zmiany planu, w tym podniesienie dotacji budżetowej i zasilenie funduszu zapasowego, pozwoliły zwiększyć nakłady na świadczenia o ok. 8,75 mld zł oraz wdrożyć rekomendacje taryfowe AOTMiT. W lipcu fundusz informował także o uruchomieniu dodatkowych środków dla szpitali w efektach rekomendacji z 2025 r. i sukcesywnym podnoszeniu wartości umów w II półroczu. 

Podstawą do modyfikacji taryf i współczynników w 2025 r. były rekomendacje AOTMiT, w tym rekomendacja nr 72/2025 dotycząca zmian wyceny i współczynników korygujących dla wybranych zakresów świadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem szpitali I–II poziomu. NFZ publicznie informował o wdrażaniu tej rekomendacji oraz o korektach taryf w neurologii, ginekologii–położnictwie i rehabilitacji, a także o dodatkowych współczynnikach w onkologii. To ma przełożyć się na stabilniejsze finansowanie powiatów i poprawę płynności oddziałów o dużym obciążeniu świadczeniami. 

Równolegle, w porządku prawnym pojawiły się rozwiązania umożliwiające dodatkowe finansowanie za nadwyżki ryczałtowe powyżej 27% wartości ryczałtu w 2024 r. Szpitale powiatowe należały do głównych beneficjentów mechanizmu, co potwierdza omówienie rozporządzenia MZ w sprawie Ogólnych Warunków Umów. Środki te miały charakter uzupełniający i były kierowane do placówek z największą różnicą między planem a wykonaniem ryczałtu.

Wypłata nadwykonań zbiegła się w czasie z ustawowym wzrostem minimalnych wynagrodzeń pracowników medycznych od 15 lipca 2025 r., co zwiększyło bazowe koszty funkcjonowania szpitali. NFZ wskazywał, że rosnący udział finansowania pozaskładkowego będzie konieczny, bo dynamika składki i niekorzystna demografia nie równoważą warstwowych podwyżek płac. Dodatkowe zasilenie dotacją i funduszem zapasowym stało się więc jednym z narzędzi kompensujących presję kosztową w placówkach, szczególnie w szpitalach powiatowych. 

Wiceminister zdrowia podsumował pakiet zmian i skalę finansowania w 2025 r. i wdrożony wariant 3. rekomendacji, który obejmuje m.in. wyższe współczynniki korygujące dla szpitali I–II poziomu, nowe/urealnione taryfy (neurologia, ginekologia–położnictwo, rehabilitacja stacjonarna), podwyżki w obszarach wymagających pilnej interwencji, współczynniki dla wybranych pakietów onkologicznych. Skutek finansowy to: +16,9 mld zł (12 miesięcy; ok. +11,17% wartości umów NFZ, bez leków B. i chemioterapii). Z czego dla I–II poziomu ok. 600 mln zł.

Z przekazanych na Komisji Zdrowia deklaracji wynika, że priorytetem na najbliższe miesiące pozostają terminowe rozliczenia nadwykonań za 2024 r., stabilne wdrażanie rekomendacji taryfowych AOTMiT oraz uzupełnianie finansowania o środki pozaskładkowe. Realny test skuteczności tych działań przyjdzie wraz z rozliczeniami II półrocza 2025 r., kiedy w pełni ujawni się koszt podwyżek płac i wpływ nowych wycen na płynność szpitali.