Urlop na profilaktykę. Trzeba dać czas pracowniom na badania

W Polsce badania profilaktyczne wciąż przegrywają z kalendarzem. Choć bezpłatne programy przesiewowe są na wyciągnięcie ręki, korzysta z nich zaledwie 10–35% uprawnionych. Firmy z sektora Lifescience mówią „dość” i wprowadzają rewolucyjne rozwiązanie: dodatkowy, płatny dzień wolny na wizytę u lekarza.

Dyskusja na ten temat toczy się w środowisku medycznym i biznesowym już od pewnego czasu. Chodzi o profilaktykę, pracowników i badania. Lekarze przekonują – i mają na to dowody – że działania profilaktyczne w ostatecznym rachunku są tańsze dla systemu, niż długotrwałe leczenie choroby, która odpowiednio wcześnie nie została wykryta.

Dlatego postulują, aby pracownicy mogli skorzystać z takich działań, a najlepiej, żeby nie musieli na to marnować przysługującego urlopu.

Wielu pracodawców jest na „tak”, ale zauważają, że sprawie pomogły rozwiązania prawne promujące takie praktyki.

Tymczasem statystyki są nieubłagane: aby badania mammograficzne czy kolonoskopowe miały realny wpływ na zdrowie całego społeczeństwa, zgłaszalność powinna wynosić około 70%. W Polsce od dekad nie możemy zbliżyć się do tego progu.

Zainteresowanie jednak rośnie, co pokazał program „Moje Zdrowie”. W ciągu zaledwie 10 miesięcy od maja 2025 roku zgłosiło się do niego ponad 3 mln osób. To jasny sygnał: Polacy chcą się badać, ale system musi być prosty i nie może kolidować z obowiązkami zawodowymi.

Odpowiedzią na te wyzwania jest inicjatywa „Urlop na profilaktykę – 8h na badania”, stworzona przez firmy z Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej: Novartis Poland, Roche Polska oraz Sandoz Polska. Mechanizm jest prosty: pracownik otrzymuje dodatkowy, pełnopłatny dzień wolny w roku, który może wykorzystać na badania, konsultacje u specjalisty czy wizytę u psychoterapeuty.

Co istotne, owe 8 godzin można wykorzystać elastycznie – jako jeden pełny dzień lub kilka krótszych wyjść, dostosowanych do harmonogramu wizyt.

Z perspektywy gospodarki, unikanie badań to czyste straty. Dane ZUS za 2024 rok są zatrważające: zarejestrowano 27,4 mln zwolnień lekarskich, co przełożyło się na 290 mln dni absencji. Eksperci alarmują, że system zbyt mocno skupia się na leczeniu skutków, zamiast zapobiegać przyczynom.

Ważnym ogniwem w tej zmianie ma być medycyna pracy. Specjaliści wskazują, że coroczne badania okresowe to idealny moment na identyfikację czynników ryzyka i skierowanie pracownika na odpowiednie ścieżki profilaktyczne.

Inicjatorzy programu „8h na badania” chcą, aby dodatkowy dzień na zdrowie stał się standardem w regulaminach pracy w całej Polsce. To deklaracja współodpowiedzialności biznesu za kondycję społeczeństwa.

Z kolei Viktoria Tian, Country President Novartis Poland, dodaje: