20 lat szczepionki przeciw HPV. Australia chce całkowicie wyeliminować raka szyjki macicy do 2035 roku

Szczepionka przeciw HPV została zatwierdzona po raz pierwszy w 2006 roku i uznawana jest za jeden z największych przełomów w profilaktyce nowotworów. Dzięki szczepieniom przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV Australia planuje wyeliminować raka szyjki macicy do 2035 roku. Eksperci podkreślają, że powszechne szczepienia dziewcząt i chłopców znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania na nowotwory związane z HPV.

W 2006 roku w USA, Europie i Australii dopuszczono do użycia pierwszą szczepionkę przeciwko HPV. Preparat szybko został uznany za przełom w profilaktyce raka szyjki macicy, ponieważ po raz pierwszy możliwe stało się zapobieganie nowotworowi wywoływanemu przez wirusa.

Już rok później rozpoczęto szczepienia dziewczynek w wieku 11–12 lat. W 2009 roku program rozszerzono także na chłopców.

Kluczową rolę w opracowaniu preparatu odegrali Ian Frazer z Uniwersytetu Queensland oraz chiński naukowiec Jian Zhou, pracujący w Australii. To oni stworzyli technologię cząstek wirusopodobnych wykorzystaną w szczepionce.

Badacze bazowali na odkryciu niemieckiego wirusologa prof. Haralda zur Hausena, który udowodnił związek między zakażeniem HPV a rozwojem raka szyjki macicy. Za to odkrycie otrzymał w 2008 roku Nagrodę Nobla.

Prace nad szczepionką prowadzili również naukowcy z:

• Georgetown University Medical Center,
• University of Rochester,
• Narodowego Instytutu Raka (NCI).

Najbardziej zaawansowany program szczepień przeciwko HPV wdrożono w Australii. Kraj ten już w 2007 roku uruchomił narodowy program profilaktyki raka szyjki macicy, a od 2013 roku objął nim także chłopców.

Dzięki szczepieniom oraz badaniom przesiewowym Australia znacząco ograniczyła liczbę zachorowań. Dane Australian Institute of Health and Welfare pokazują, że częstość występowania raka szyjki macicy zmniejszyła się tam dwukrotnie w porównaniu z 1982 rokiem.

W 2021 roku po raz pierwszy nie odnotowano ani jednego przypadku raka szyjki macicy u kobiet poniżej 25. roku życia.

Australia planuje, że do 2035 roku liczba zachorowań na raka szyjki macicy spadnie do mniej niż czterech przypadków na 100 tys. kobiet.

Jak podkreśliła prof. Karen Canfell z University of Sydney:

Ekspertka zaznacza, że współczesna profilaktyka nowotworów ma nie tylko poprawiać leczenie, ale przede wszystkim zapobiegać rozwojowi choroby.

Podobne cele przyjęła także Wielka Brytania. Tamtejszy program zakłada eliminację raka szyjki macicy do 2040 roku.

Eksperci podkreślają, że to nowe podejście do zdrowia publicznego. Kluczowe znaczenie mają:

• szczepienia przeciw HPV,
• regularna cytologia,
• wykrywanie zakażenia wirusem HPV.

W Polsce dostępne są bezpłatne szczepienia przeciw HPV dla dzieci w wieku od 9 do 14 lat. Program realizowany jest także w szkołach uczestniczących w akcji profilaktycznej.

Największą skuteczność szczepionka osiąga przed rozpoczęciem współżycia seksualnego, dlatego preparat zalecany jest zarówno dziewczynkom, jak i chłopcom.

Dzieci w wieku 9–14 lat otrzymują dwie dawki szczepionki. Starszym nastolatkom po 15. roku życia zaleca się podanie trzech dawek preparatu.

Eksperci nie mają wątpliwości, że szczepionka przeciw HPV zmieniła podejście do profilaktyki nowotworowej na całym świecie. Coraz więcej krajów pokazuje, że dzięki powszechnym szczepieniom można realnie ograniczyć liczbę zachorowań na raka szyjki macicy i inne nowotwory związane z wirusem HPV.