Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach. Musimy mieć świadomość, jak prawidłowo je przyjmować

18 listopada obchodzimy Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, inicjatywę zapoczątkowaną przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. Celem jest podniesienie świadomości na temat niebezpieczeństw związanych z nadużywaniem antybiotyków oraz promowanie odpowiedzialnego ich stosowania.

Antybiotyki to jedno z najważniejszych osiągnięć medycyny, które zrewolucjonizowało leczenie chorób i uratowało miliony żyć. Dzięki nim udało się skutecznie zwalczać wiele infekcji, które kiedyś były śmiertelne. Jednak ich niewłaściwe stosowanie stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Nadużywanie antybiotyków prowadzi do powstawania oporności bakterii na te leki, co staje się jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny.

Oporność na antybiotyki oznacza, że bakterie, które wcześniej można było łatwo pokonać, stają się odporne na działanie leków. W efekcie leczenie infekcji staje się trudniejsze, a choroby mogą prowadzić do poważnych powikłań. Tego typu infekcje mogą wymagać dłuższego leczenia, a pacjenci często trafiają do szpitala na dłużej, co zwiększa ryzyko powikłań, a w skrajnych przypadkach, może prowadzić do śmierci. Problem oporności na antybiotyki nasila się, gdy leki są przepisywane niepotrzebnie, stosowane niewłaściwie lub gdy pacjenci nie przestrzegają zaleceń dotyczących dawkowania i czasu trwania leczenia.

Kiedy antybiotyki są zażywane w niewłaściwy sposób, bakterie mogą się do nich przystosować, co sprawia, że stają się one mniej skuteczne. To problem, który wymaga większej uwagi i świadomości społecznej, aby zapobiec dalszemu rozwojowi oporności na antybiotyki.

Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach ma na celu edukację społeczeństwa, pracowników ochrony zdrowia oraz decydentów o zagrożeniach związanych z antybiotykoopornością. Chodzi o to, aby wszyscy byli świadomi, jak ważne jest odpowiedzialne stosowanie antybiotyków. Tylko w ten sposób będziemy mogli zachować ich skuteczność na przyszłość. Ważne jest, aby antybiotyki stosować tylko wtedy, gdy są naprawdę potrzebne, np. w leczeniu infekcji bakteryjnych, a nie wirusowych.

Zdaniem Katarzyny Molędy-Krawiec, Dyrektor ds. Farmacji w American Heart of Poland, podawanie antybiotyków w zakażeniach wirusowych, takich jak przeziębienie, grypa czy COVID-19, jest nie tylko nieskuteczne, ale i szkodliwe.

Aby antybiotyki były skuteczne, należy stosować się do kilku prostych zasad. Po pierwsze, zawsze należy używać ich zgodnie z zaleceniami lekarza. Ważne jest również, aby dokończyć całą kurację, nawet jeśli poczujemy się lepiej wcześniej. Nie należy też dzielić się lekami z innymi i używać pozostałych tabletek z poprzedniego leczenia. Warto też pamiętać o higienie, bo to pomaga zmniejszyć ryzyko infekcji bakteryjnych.

Dlaczego tak istotne są regularne odstępy między dawkami?

Pacjenci nie zawsze czytają ulotkę dołączoną do leku. Warto jednak wiedzieć, że antybiotyk trzeba przyjmować według pewnych zasad. Jakich błędów nie należy popełniać?

- Są pewne grupy antybiotyków, które często zaleca się przyjmować na czczo, ponieważ posiłki mogą osłabiać ich wchłanianie i skuteczność. Na przykład penicyliny (np. ampicylina) – wiele z nich najlepiej wchłania się na czczo. Pożywienie może znacząco zmniejszyć ich skuteczność. Tetracykliny (np. tetracyklina i doksycyklina) – produkty mleczne oraz suplementy wapnia mogą osłabiać ich działanie. Fluorochinolony (np. ciprofloksacyna, lewofloksacyna) – ich wchłanianie również może być zakłócone przez obecność wapnia, żelaza czy cynku w pokarmie, dlatego lepiej jest je przyjmować na czczo lub z dużą przerwą od posiłków bogatych w te minerały. Są natomiast grupy antybiotyków, które wymagają spożycia z jedzeniem, by zmniejszyć ryzyko podrażnienia żołądka. W ulotce leku lub zaleceniach lekarza znajdziemy informację, czy antybiotyk przyjmować przed, w trakcie, czy po posiłku – informuje dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.

Dlaczego należy brać antybiotyki tylko wtedy, gdy naprawdę są potrzebne?

- Nadużywanie antybiotyków przyczynia się do rozwoju oporności bakterii, co może sprawić, że leczenie w przyszłości będzie trudniejsze i mniej efektywne. Antybiotyki powinny być przepisywane wyłącznie wtedy, gdy lekarz stwierdzi, że są niezbędne w przypadku zakażenia bakteryjnego – wyjaśnia dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.

- Nawet jeśli po kilku dniach pacjent czuje się lepiej, należy przyjmować antybiotyk do końca przepisanej kuracji. Przedwczesne zakończenie kuracji sprawia, że nie wszystkie bakterie zostają zniszczone, co zwiększa ryzyko nawrotu choroby i rozwoju oporności bakterii na leczenie – dodaje dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.