Zero tolerancji dla agresji wobec medyków

Wczoraj, 26 sierpnia 2025 r., Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie zainaugurowała kampanię społeczną „Zero tolerancji dla agresji” i postawiła sprawę systemowo. Agresja wobec medyków nie może być „nową normalnością”. Izba zaapelowała o równoległe zmiany w prawie, procedurach i praktyce klinicznej. Podczas panelu „Bezpieczny medyk” wskazano trzy kluczowe kierunki: twardszą ochronę prawną, uproszczenia procedur oraz prewencję opartą na danych. Stawką jest bezpieczeństwo zespołu medycznego, a celem nieuchronność reakcji na każdy incydent oraz instytucjonalne wsparcie medyka przy jego zgłaszaniu.

Podczas otwarcia konferencji padło ważne zdanie wypowiedziane przez dr Łukasza Jankowskiego, prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej, które nadało ton całej debacie.

Prezes NRL wskazał, że problem nie zaczyna się w gabinecie, tylko dużo wcześniej w kulturze debaty i zachowaniach, które społecznie normalizują przemoc słowną.

Dane przywołane w dyskusji pokazują, że zjawisko nie jest incydentalne: agresja słowna dotyka niemal wszystkich medyków, a fizyczna około jednej piątej. W praktyce to „chleb powszedni” zespołów dyżurujących. Doświadczenie pielęgniarek potwierdza tę diagnozę i obnaża braki organizacyjne w placówkach.

Dyskusja podczas debaty nie zatrzymała się jedynie na opisie problemu. Zdefiniowano trzy filary zmian w zakresie prawa, procedur i prewencji oraz osadzono je w konkretnych propozycjach.

Resort sprawiedliwości przypomniał, że już dziś personel medyczny podczas wykonywania czynności ma zapewnioną ochronę taką jak funkcjonariusz publiczny. Dotyczy to również gabinetów prywatnych. Nowelizacja ma wzmocnić i przyspieszyć reakcję państwa.

Najważniejsza zmiana to nowy typ przestępstwa za atak z bezpośrednim zagrożeniem zdrowia lub życia oraz twardsze sankcje za zakłócanie porządku w placówkach.

Przedstawicielka prokuratury podkreśliła, że realna ochrona działa już od najniższego progu naruszeń, pod warunkiem że zdarzenie zostanie zgłoszone. Nowelizacja ma sens tylko wtedy, gdy szpitale i przychodnie nauczą się uruchamiać ją automatycznie, bez przeciążania formalnościami poszkodowanego medyka.

Najostrzejsza teza panelu dotyczy zmiany paradygmatu związanego ze zgłaszaniem incydentów agresji. Wszyscy uczestnicy panelu są zgodni, że potrzebna jest zmiana w tym zakresie. Medyków powinna w takich sytuacjach reprezentować instytucja.

W praktyce potrzebny jest zestaw prostych, ale egzekwowalnych narzędzi w każdej placówce: stałe kontakty do policji i prokuratora dyżurnego, wzory notatek, checklista do EDM, „panic button”, szkolenia z deeskalacji i zabezpieczania dowodów oraz rejestr incydentów z regularnym ich przeglądem.

Dopiero instytucjonalizacja zgłaszania incydentów agresji zamienia hasło „zero tolerancji” w rytuał organizacyjny, ten sam w nocy i w dzień, na SOR-ze i w gabinecie prywatnym.

Debata mocno wybrzmiała po stronie systemu PRM. Ryzyko często identyfikuje już dyspozytor i to tam można zyskać cenne minuty zwiększające bezpieczeństwo medyków.

Podczas debaty mocno wybrzmiało, że część sprawców jest pod wpływem substancji psychoaktywnych lub alkoholu. To nie znosi odpowiedzialności karnej, ale przesuwa ciężar działań na wcześniejszą, długofalową prewencję.

Prewencja to nie plakat, lecz system: flagowanie ryzyk, analityka rozmów z numerów alarmowych 112/999, scenariusze łączonych wyjazdów służb, szybkie ścieżki do wsparcia psychiatrycznego i leczenia uzależnień.

Obok procedur kluczowa jest sprawozdawczość. Samorząd lekarski domaga się twardych, porównywalnych danych. Nie ankiet, lecz rejestru incydentów.

Dopiero rejestr obejmujący m.in. liczbę zdarzeń, odsetek spraw kierowanych do organów ścigania, średni czas reakcji i wsparcie poszkodowanych umożliwi rozmowy o finansowaniu zabezpieczeń medyków przed agresją.

Związkowcy dopowiadają, że uzupełnieniem wprowadzenia realnej zmiany jest technika: integracja zgłoszeń medycznych z policyjnym systemem dowodzenia.

Wpięcie placówek w System Wspomagania Dowodzenia Policji skraca drogę zgłoszenia, zmniejsza uznaniowość i podnosi nieuchronność reakcji, a więc realnie działa prewencyjnie.

Podsumowanie wybrzmiało jednoznacznie. Nie chodzi tylko o surowsze prawo, ale o to, by każde słowo nienawiści i każdy rękoczyn uruchamiały ten sam, powtarzalny mechanizm reakcji od zabezpieczenia miejsca, poprzez zgłoszenie przez instytucję, po wsparcie poszkodowanego i konsekwencje dla sprawcy. 

Dopiero wtedy „zero tolerancji” przestaje być hasłem, a staje się standardem organizacyjnym, który chroni i medyka, i pacjenta.