Polski astronauta rozpoczął misję w kosmosie

Polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski leci w misji w stronę Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Rano misja Ax-4 z udziałem Polaka wystartowała z Kennedy Space Center na Przylądku Canaveral na Florydzie. Rakieta Falcon 9 firmy SpaceX wyniosła na orbitę kapsułę Dragon z czteroosobową załogą.

Polak bierze udział w 14-dniowej misji kosmicznej, realizując ponad 60 eksperymentów naukowych, w tym aż 13 przygotowanych przez polskich naukowców i polskie firmy. Start misji Ax-4, w której znalazł się polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski był kilkakrotnie przekładany. Ostatecznie rakieta wystartowała dziś rano. Jeśli wszystko przebiegnie zgodnie z planem to jutro około godz. 13 czasu polskiego  czteroosobowa załoga dotrze na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Załogę misji Ax-4 tworzą: Peggy Whitson (USA) – dowódczyni, Sławosz Uznański-Wiśniewski (Polska/ESA) – specjalista, Shubhanshu Shukla (Indie) – pilot oraz Tibor Kapu (Węgry) – specjalista.

Dr Uznański-Wiśniewski będzie drugim po Mirosławie Hermaszewskim Polakiem w kosmosie i pierwszym na ISS.

 Astronauci spędzą na stacji 14 dni, podczas których będą wykonywać różnorodne zadania badawcze i eksperymentalne. Czy jednak nasz organizm jest na to gotowy? Prof. Jacek Kot z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, specjalista w dziedzinie medycyny sportów ekstremalnych, wyjaśnia, że zdrowy człowiek dobrze radzi sobie z krótkim pobytem w przestrzeni kosmicznej. Co tak naprawdę dzieje się z naszym ciałem w czasie takiej misji?

Lot w kosmos to ogromne wyzwanie dla organizmu – zmieniają się warunki fizyczne i środowiskowe. Lot w kosmos wiąże się ze zmianami fizjologicznymi, a tym samym – ze stresem dla organizmu. Przez lata jednak opracowano odpowiednie treningi i programy przygotowujące astronautów do pobytu na orbicie.

Jednym z potencjalnych zagrożeń podczas lotu mogłyby być gwałtowne zmiany ciśnienia. W praktyce jednak na pokładzie rakiety i na ISS utrzymywane jest ciśnienie zbliżone do ziemskiego – około jednej atmosfery. Tylko podczas spacerów kosmicznych, które polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski nie planuje wykonywać, ciśnienie jest nieco niższe. Dzięki temu organizm nie musi adaptować się do gwałtownych zmian ciśnienia ani składu powietrza, co znacząco zmniejsza ryzyko choroby dekompresyjnej.

Stan nieważkości, czyli mikrograwitacja, to dla wielu jedna z najbardziej charakterystycznych cech pobytu w kosmosie. Podczas krótkich misji, trwających do kilkunastu dni, nie jest ona szczególnie groźna.

Może pojawić się też zwiększona produkcja moczu i lekkie odwodnienie, ale jeśli lot jest krótki, nie niesie to poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Choć na orbicie dociera do astronautów znacznie więcej promieniowania jonizującego niż na powierzchni Ziemi, jego wpływ podczas krótkich misji jest minimalny. Znacznie większe zagrożenie stanowią przeciążenia, które występują podczas startu i powrotu rakiety. Przeciążenia wpływają m.in. na układ krążenia. Dlatego wszyscy kandydaci na astronautów przechodzą specjalne treningi w tzw. wirówkach. W warunkach kontrolowanego przeciążenia można poznać reakcję własnego organizmu i nauczyć się, jak odpowiednio reagować. Dodatkowo nowoczesne kombinezony przeciążeniowe pomagają zminimalizować negatywne skutki tych sił.

Zdrowy organizm jest w stanie dobrze poradzić sobie z wyzwaniami krótkiego pobytu w kosmosie. Większość zmian fizjologicznych, takich jak przesunięcie płynów czy stres związany z przeciążeniami, jest dobrze poznana i kontrolowana dzięki odpowiedniemu przygotowaniu astronautów. Wyzwania fizjologiczne są już dość dobrze poznane. Znacznie większym obciążeniem dla organizmu mogą być chociażby długotrwałe, głębokie misje podwodne. Dlatego jak podsumowuje prof. Jacek Kot, możemy z optymizmem patrzeć na rozwój załogowych lotów kosmicznych.

Jest to czwarta komercyjna załogowa wyprawa realizowana przez amerykańską firmę Axiom Space. Udział w niej Polaka to rezultat umowy podpisanej między Ministerstwem Rozwoju i Technologii a Europejską Agencją Kosmiczną na przygotowanie i przeprowadzenie polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS na ISS. W przygotowaniach bierze udział także Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) jako agencja wykonawcza MRiT. Dyrektor Departamentu Strategii i Współpracy Międzynarodowej Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) i kierownik misji IGNIS dr Aleksandra Bukała powiedziała PAP, że Sławosz Uznański-Wiśniewski ma przepracować na orbicie 80 godzin – przy eksperymentach naukowych i programach edukacyjnych. 

Źródło: PAP