Wakacje nie zawsze oznaczają odpoczynek. Lato może nasilać kryzysy psychiczne młodzieży

Eksperci zwracają uwagę, że zmiana codziennej rutyny, ograniczony dostęp do wsparcia oraz wysokie temperatury mogą sprzyjać pogorszeniu samopoczucia i nasilać istniejące trudności emocjonalne.

Jak wskazują analizy epidemiologiczne, w cieplejszych miesiącach obserwowany jest wzrost dynamiki kryzysów psychicznych. W badaniach opublikowanych w „American Journal of Psychiatry” odnotowano statystyczny wzrost liczby samobójstw wraz ze wzrostem temperatury - średnio o 2,68 proc. na każdy wzrost temperatury o 1°C. Zjawisko to było bardziej widoczne w grupie kobiet.

Specjaliści podkreślają jednak, że wysoka temperatura nie jest bezpośrednią przyczyną tragedii. Może natomiast działać jako dodatkowy czynnik stresowy. Upały i gorące noce pogarszają jakość snu, co wpływa na stabilność emocjonalną, a zmiany neurochemiczne związane z wysoką temperaturą mogą nasilać lęk i impulsywność u osób znajdujących się już wcześniej w kryzysie psychicznym.

Okres letni wiąże się z przerwą w nauce i zmianą codziennych nawyków. Rozregulowanie rytmu dobowego, przerwy w terapii, ograniczony dostęp do części placówek pomocowych, wyjazdy bliskich czy zmiana środowiska rówieśniczego mogą osłabiać poczucie bezpieczeństwa i utrudniać radzenie sobie ze stresem.

Dodatkowym wyzwaniem jest większa ekspozycja na wyidealizowane obrazy życia publikowane w mediach społecznościowych, które mogą pogłębiać poczucie samotności lub wykluczenia.

Dane dotyczące samobójstw pokazują, że mimo spadku ich liczby w całej populacji w latach 2023–2025 o 8,7 proc., w grupie dzieci i młodzieży do 19. roku życia odnotowano wzrost o 11 proc. Choć statystyki nie odnoszą się wyłącznie do miesięcy letnich, wskazują na szczególną wrażliwość młodych osób i potrzebę zapewnienia im stałego dostępu do pomocy psychologicznej oraz działań profilaktycznych.

Eksperci podkreślają, że zapobieganie kryzysom psychicznym wymaga współpracy wielu środowisk. Młoda osoba może zwrócić się o pomoc nie tylko do psychiatry, ale również do lekarza rodzinnego, psychologa, pedagoga szkolnego, farmaceuty, pielęgniarki czy przedstawicieli służb ratunkowych.

Równie istotna jest współpraca pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za opiekę nad osobami w kryzysie.

Pierwsze oznaki pogarszającego się stanu psychicznego nie zawsze są oczywiste. Niepokój powinny wzbudzić utrzymujące się przez kilka dni zmiany w zachowaniu młodej osoby, takie jak izolowanie się od rówieśników, brak kontaktu, utrata zainteresowań, wyraźna drażliwość, impulsywność czy znaczące zaburzenia rytmu snu.

Specjaliści podkreślają, że w takich sytuacjach najważniejsze jest okazanie zainteresowania i gotowości do rozmowy. Spokojny kontakt, pozbawiony oceniania i prób natychmiastowego rozwiązywania problemów, może być pierwszym krokiem do udzielenia skutecznego wsparcia.

W okresie wakacyjnym warto również dbać o zachowanie możliwie stałego rytmu dnia, planować przerwy w terapii z wyprzedzeniem oraz podtrzymywać regularny kontakt z bliskimi.

Eksperci podkreślają, że trudności psychiczne nie są problemem sezonowym. Dlatego uważność, szybka reakcja i współpraca między osobami oraz instytucjami udzielającymi wsparcia powinny towarzyszyć młodym ludziom przez cały rok.