Wystawienie recept może być ryzykowne dla lekarza

Recepta, także elektroniczna to orzeczenie o stanie zdrowia pacjenta. Dlatego medyk nie może przepisać leków pierwszorazowemu pacjentowi w ramach kontynuacji leczenia, bazując tylko na jego zapewnieniach o danej chorobie. Musi zobaczyć dokument potwierdzający jej rozpoznanie, bo inaczej będzie musiał sam zwrócić NFZ pieniądze za refundację leków. 

Elektroniczne recepty, zwolnienia i zaświadczenia lekarskie doprowadziły do tego, że czasem pacjent nie ma w ogóle bezpośredniego kontaktu z lekarzem. Ma to swoje plusy i minusy. Minusem jest to, że podczas wizyty „zdalnej” u lekarza, czyli telefonicznej lub realizowanej za pomocą innego komunikatora, medyk może coś przeoczyć. Pandemia koronawirusa, zwłaszcza wiosną 2020 r, obnażyła, że teleporady były nadużywane przez lekarzy. Działania ministra zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta doprowadziły później do tego, że zostały wykluczone wobec seniorów, małych dzieci i osób z chorobami przewlekłymi. 

Gdy pacjent jest bez dokumentu

Niemniej jednak, przy pewnych mankamentach, teleporady mają także wiele zalet. Oszczędzają choćby czas dojazdu pacjenta do lekarza, a i samego medyka. Są zwłaszcza pomocne przy wystawianiu recept w przypadku pacjenta kontynuującego leczenie. Możliwości lekarza w takim wypadku nie są jednak jednoznaczne, bo on czasem nie wie czy może wystawić receptę pacjentowi, który zgłasza się do niego po raz pierwszy a kontynuuje leczenie. Znaki zapytania piętrzą się, gdy lekarz nie ma dokumentu na to, że pacjent ma faktycznie przewlekłą chorobę. 

- Jest to problem. Dlatego ja wystawiam receptę refundowaną jeśli widzę na platformie P1, na koncie pacjenta, że ten był u specjalisty i dostawał jakieś leki. Albo, że poddał się danemu badaniu w szpitalu i miał zaleconą daną terapię. Gdy nie mam pewności albo nie widzę nic w systemie, wypisuję pacjentowi receptę na 100 proc. Gdyby bowiem NFZ doszedł później do wniosku, że została niesłusznie przyznana refundacja, ja musiałbym ją zwracać- mówi Tomasz Zieliński, lekarz rodzinny i wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego

Szkopuł w tym, że w wielu przypadkach Internetowe Konto Pacjenta bywa nadal niepełne, bo nie wszystkie poradnie, szpitale mają w pełni wdrożoną elektroniczną dokumentację medyczną i aktualizują historię choroby pacjentów.

Przedłużenie recept pod warunkami

 - Zgłaszają się do mnie lekarze z pytaniem, czy mogą kontynuować leczenie, jeśli zgłaszają się do nich pacjenci pierwszorazowi na teleporadę, którzy nie mają zaświadczenia lekarskiego z rozpoznaniem choroby, ale na profilu pacjenta są widoczne recepty, które były wypisywane wcześniej? - mówi Radosław Tymiński, radca prawny i specjalista od prawa medycznego.

Jego zdaniem jest to niedopuszczalne, gdyż bez analizy dokumentacji medycznej lekarz nie może ocenić, czy pacjent przyjmował określone leki na stałe czy jedynie doraźnie 

- Nie jest też możliwe ustalenie czy stan zdrowia pacjenta wymaga przyjmowania określonego leku. Odradzam zatem w takich wypadkach przedłużanie recept. Owszem, samo przedłużenie recept w ramach teleporady jest możliwe, o ile spełnione są przesłanki kontynuacji leczenia i zasadności przedłużenia w świetle posiadanej dokumentacji medyczne - podsumowuje Radosław Tymiński. 

Takie stanowisko prawne wynika z faktu, że recepta jest orzeczeniem o stanie zdrowia pacjenta.  Z art. 42 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wynika, że lekarz może orzekać o stanie zdrowia pacjenta po zbadaniu pacjenta. Oznacza to, że wystawiając receptę lekarz stwierdza, że:

Wprawdzie do art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wprowadzono wyjątek od osobistego badania pacjenta w przypadku przepisywania recept, ponieważ uprawniono lekarza do tego, żeby wystawił receptę niezbędną do kontynuacji leczenia, ale jest to wyjątkowa sytuacja.  Bo jest wskazane, że lekarz może tak postąpić, jeżeli "jest to uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej”. Na tej podstawie można stwierdzić, że wystawić receptę bez zbadania pacjenta, lekarz może tylko na zasadzie wyjątku od reguły.