WHO zaktualizowało listę najbardziej zagrażających zdrowiu bakterii opornych na antybiotyki

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała zaktualizowaną listę priorytetowych patogenów bakteryjnych, obejmującą 15 rodzin bakterii opornych na antybiotyki, sklasyfikowanych według kategorii: krytyczna, wysoka i średnia. Lista ta służy jako przewodnik w rozwoju nowych terapii w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt. Szacuje się, że co roku oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe powoduje śmierć ponad 35 000 osób w Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym (UE/EOG) oraz stanowi znaczne obciążenie dla europejskich systemów opieki zdrowotnej, a koszty wynoszą około 11,7 miliarda euro na osobę. według Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). 

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe występuje, gdy bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty nie reagują już na leki, co powoduje, że ludzie są bardziej chorzy i zwiększają ryzyko rozprzestrzeniania się chorób, chorób i zgonów. Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe wynika w dużej mierze z niewłaściwego i nadmiernego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych. 

Oporność na antybiotyki utrudnia leczenie zakażeń, zwiększając ryzyko powikłań i zgonów. Lista pomaga kierować inwestycje w badania i rozwój nowych antybiotyków oraz promuje międzynarodową współpracę w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR).

Wśród zdefiniowanych przez WHO krytycznych zagrożeń wskazano m.in. na Gram-ujemne bakterie oporne na antybiotyki ostatniej szansy oraz Mycobacterium tuberculosis oporny na rifampicynę, które stanowią główne globalne zagrożenie dla zdrowia pacjentów. 

Patogeny o wysokim priorytecie, takie jak Salmonella i Shigella, stanowią szczególnie duże obciążenie w krajach o niskich i średnich dochodach, podobnie jak Pseudomonas aeruginosa i Staphylococcus aureus, które stanowią poważne wyzwania w placówkach opieki zdrowotnej. Do patogenów o średnim priorytecie należą Streptococci grupy A i B (oba nowe na liście na rok 2024), Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae , które stanowią duże obciążenie chorobowe. Patogeny te wymagają większej uwagi, zwłaszcza w populacjach wrażliwych, w tym populacjach pediatrycznych i osób starszych.

Lista BPPL WHO 2024 (WHO bacterial priority pathogens list, 2024) obejmuje 24 patogeny z 15 rodzin patogenów bakteryjnych opornych na antybiotyki. Z BPPL 2024 usunięto pięć kombinacji patogen-antybiotyk, które uwzględniono w BPPL 2017, i dodano cztery nowe kombinacje. Fakt, że Enterobacterales oporne na cefalosporyny trzeciej generacji są wymienione jako odrębna pozycja w kategorii priorytetu krytycznego, podkreśla ich obciążenie i potrzebę ukierunkowanych interwencji, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach.

Zmiana statusu zakażenia Pseudomonas aeruginosa (CRPA) opornego na karbapenemy w badaniu BPPL 2024 z krytycznego na wysoki odzwierciedla ostatnie doniesienia o spadku globalnej oporności. Pomimo tej transformacji inwestycje w badania i rozwój oraz inne strategie zapobiegania i kontroli CRPA pozostają ważne, biorąc pod uwagę znaczne obciążenie, jakie powoduje w niektórych regionach.

WHO BPPL 2024 obejmuje następujące bakterie:

Priorytet krytyczny:

• Acinetobacter baumannii, oporna na karbapenemy;
• Enterobacterales, oporna na cefalosporyny trzeciej generacji; i 
• Enterobacterales, oporna na karbapenemy;
• Mycobacterium tuberculosis, oporna na ryfampicynę.   

Wysoki priorytet:

• Salmonella Typhi, oporna na fluorochinolony
• Shigella spp.,oporna na fluorochinolony
• Enterococcus faecium, oporna na wankomycynę
• Pseudomonas aeruginosa, oporna na karbapenemy
• Salmonella nietyfoidalna, oporna na fluorochinolony
• Neisseria gonorrhoeae, oporna na cefalosporyny i/lub fluorochinolony trzeciej generacji
• Staphylococcus aureus, oporna na metycylinę

Średni priorytet: 

• Paciorkowce grupy A, oporna na makrolidy
• Streptococcus pneumoniae, oporna na makrolidy
• Haemophilus influenzae, oporna na ampicylinę
• Paciorkowce grupy B, oporne na penicylinę

Pełen raport dostępny jest na stronie WHO.