Sejm: Miliardy na zdrowie, a seniorzy mniej szczęśliwi. „To jest bardzo poważny sygnał” – sytuacja osób starszych w Polsce 2024

W 2024 roku polscy seniorzy doświadczyli dramatycznego spadku satysfakcji z życia – zaledwie 19 proc. oceniło je jako bardzo dobre, podczas gdy rok wcześniej było to aż 72 proc. Czy miliardy złotych inwestowane w zdrowie i opiekę długoterminową naprawdę trafiają tam, gdzie są potrzebne najbardziej? W Sejmie podczas posiedzenia połączonych Komisji Polityki Senioralnej oraz Polityki Społecznej i Rodziny alarmująco zabrzmiały pytania o dostęp do lekarzy specjalistów, mieszkania bez barier i realną ochronę przed ubóstwem. Ten raport pokazuje, że starzenie się społeczeństwa to nie tylko liczby i statystyki, ale realne wyzwania codziennego życia milionów Polaków.

Podczas posiedzenia połączone komisje sejmowe: Polityki Senioralnej oraz Polityki Społecznej i Rodziny rozpatrzyły Informację o sytuacji osób starszych w Polsce za 2024 r. (druk nr 2146). Dokument przedstawiła Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Jak podkreśliła, sprawozdanie wynika wprost z obowiązku ustawowego:

Dane demograficzne nie pozostawiają wątpliwości. Na koniec 2024 roku Polska liczyła 37,5 mln mieszkańców, z czego blisko 10 mln stanowiły osoby starsze. To 26,6% społeczeństwa. Już dziś ponad jedna czwarta obywateli to seniorzy 60+. Prognozy do 2060 roku mówią o dalszym spadku liczby ludności o 7 mln, przy jednoczesnym wzroście udziału osób 60+ do niemal 40%.

Starzenie się społeczeństwa jest zróżnicowane regionalnie, a najwyższy odsetek osób 60+ notują województwa świętokrzyskie i łódzkie. Kobiety stanowią 58% populacji seniorów i żyją średnio o około 5 lat dłużej niż mężczyźni.

Gospodarstwa domowe złożone wyłącznie z osób 60+ utrzymują się w ponad 80% z emerytur i rent. Przeciętna emerytura w 2024 roku wynosiła 3887,03 zł, co stanowiło 47,5% przeciętnego wynagrodzenia. Minimum socjalne dla osoby 60+ w IV kwartale 2024 r. wynosiło 1834,68 zł.

Zasięg ubóstwa skrajnego w grupie 65+ wyniósł 5% i był niższy niż w młodszych grupach wiekowych. Jednak dane te nie uspokoiły wszystkich posłów.

Poseł Marcin Józefaciuk zwrócił uwagę na problem nadumieralności i ubóstwa wśród mężczyzn seniorów. W swoim wystąpieniu podkreślił:

Poseł wskazał również na ekonomiczny paradoks:

Jednym z najważniejszych wątków obrad był dostęp do lekarzy specjalistów oraz opieka geriatryczna.

Przewodnicząca Komisji Polityki Senioralnej (PSN).i prowadząca posiedzenie, Joanna Borowiak (PiS), wyraziła poważne zaniepokojenie trendami w ochronie zdrowia i satysfakcji seniorów. W odniesieniu do jakości życia powiedziała:

Przytoczyła konkretne dane dotyczące satysfakcji z życia w grupie 65+.

I dalej:

W obszarze zdrowia przewodnicząca zwróciła uwagę na brak wyraźnych rekomendacji dotyczących zwiększenia dostępności do specjalistów i poprosiła o dane dotyczące operacji zaćmy, wszczepień endoprotez oraz leczenia chorób układu krążenia.

Małgorzata Michalska, naczelnik wydziału w Departamencie Równości w Zdrowiu w Ministerstwie Zdrowia, wskazała na strukturalny problem:

Podkreśliła również trudność w zmianie tej sytuacji:

Równocześnie rząd wskazuje na bezprecedensowe inwestycje. Jak zaznaczyła Marzena Okła-Drewnowicz:

Dodatkowo 2,6 mld zł przeznaczono na kardiologię, 5,2 mld zł na onkologię oraz 4,5 mld zł z Funduszu Medycznego.

W debacie wybrzmiał także dramat tzw. „więźniów czwartego piętra”. Poseł Wioletta Kulpa opisała problem seniorów mieszkających w budynkach bez wind:

Podkreśliła, że najem senioralny nie rozwiązuje problemu mieszkań własnościowych i spółdzielczych oraz braku lokali komunalnych o odpowiednim standardzie.

Marzena Okła-Drewnowicz wyjaśniła, że likwidacja barier architektonicznych pozostaje priorytetem, ale nie zawsze jest technicznie możliwa. Wskazała również na rekordowe środki:

Anna Cicholska (PiS) zwróciła uwagę na potrzebę kompleksowych rozwiązań:

Wskazała również na problem ubóstwa i braku miejsc w domach pomocy społecznej dla najuboższych seniorów.

Z kolei Alicja Łuczak (KO) podniosła temat kompetencji cyfrowych i programów międzypokoleniowych, pytając o kontynuację „Szkoły międzypokoleniowej”.

Marzena Okła-Drewnowicz potwierdziła:

Obraz, jaki wyłania się z debaty, jest złożony. Z jednej strony mamy spadek ubóstwa, miliardowe inwestycje w ochronę zdrowia, rozwój opieki długoterminowej i programy międzypokoleniowe. Z drugiej – dramatyczny spadek deklarowanej satysfakcji z życia, niedobór geriatrów, bariery architektoniczne i nierówności w dostępie do specjalistów, zwłaszcza na terenach wiejskich.

Sytuacja osób starszych w Polsce 2024 pokazuje, że polityka senioralna wchodzi w kluczowy moment. W kraju, w którym już co czwarty obywatel jest seniorem, pytanie nie brzmi, czy potrzebujemy systemowych zmian, lecz jak szybko i jak odważnie zostaną one wprowadzone.