Umowa o pracę czy kontrakt? Co wybiorą lekarze w trudnej sytuacji finansowej systemu ochrony zdrowia?

W obliczu problemów finansowych systemu ochrony zdrowia w Polsce, lekarze stają przed trudnym wyborem – umowa o pracę czy kontrakt? Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy wyjaśnia, jakie rozwiązanie może okazać się bardziej korzystne w obecnych realiach.

Rok 2024 ujawnił poważne problemy finansowe w polskim systemie ochrony zdrowia. Narodowy Fundusz Zdrowia boryka się z brakiem środków na pokrycie nadwykonań, które zgodnie z prawem nie muszą być płacone. Choć budżet na 2024 rok został zwiększony do ponad 21 miliardów złotych, nadal brakuje wystarczających funduszy na pokrycie zaległości za trzeci i czwarty kwartał. Kwartalne nadwykonania sięgają około 3 miliardów złotych, a niedowykonania to 1–1,5 miliarda złotych.

Jakub Szulc, wiceprezes NFZ, w rozmowie z Money.pl zwrócił uwagę, że pomimo zwiększenia budżetu na 2024 rok, fundusze te nadal nie wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków związanych z nadwykonaniami. Chociaż plan na 2025 rok zakłada zwiększenie budżetu NFZ, eksperci wskazują, że może to nie wystarczyć na pokrycie wszystkich kosztów, w tym podwyżek płac. Co więcej, budżet na 2025 rok nie został jeszcze zatwierdzony przez Ministra Finansów, co dodatkowo komplikuje sytuację.

Polska od lat przeznacza na opiekę zdrowotną mniejszy procent PKB niż średnia w krajach OECD, co prowadzi do poważnych problemów finansowych systemu. Spowolnienie gospodarcze i zmiany demograficzne, pogłębiają te trudności. W wyniku braku wystarczających funduszy, niektóre świadczenia zostały przeniesione z budżetu państwa do NFZ, co dodatkowo komplikuje sytuację. Środki są ograniczone, co wpływa na trudności w finansowaniu świadczeń i wynagrodzeń dla pracowników medycznych, co może zagrozić dostępnością opieki zdrowotnej.

Grażyna Cebula Kubat, przewodnicząca OZZL, zauważyła, że deficyt budżetowy NFZ sprawia, iż coraz więcej szpitali zmuszonych jest do przeprowadzania restrukturyzacji, by uniknąć zamknięcia. 

OZZL od dłuższego czasu zachęca lekarzy do zatrudniania się na umowę o pracę, ponieważ daje ona większe bezpieczeństwo, szczególnie w obecnej, niepewnej sytuacji w systemie ochrony zdrowia.

Umowa o pracę daje lekarzom stabilność zawodową i zapewnia lepszą ochronę prawną i socjalną. Pracownik na etacie ma zagwarantowane minimalne wynagrodzenie, które jest chronione przed zajęciami komorniczymi. Dodatkowo, w przypadku niewypłacalności pracodawcy, lekarze mogą liczyć na wsparcie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Umowa o pracę reguluje czas pracy, zapewnia odpoczynek i daje prawa do płatnego urlopu, wynagrodzenia za czas choroby oraz inne przywileje pracownicze. Ponadto, lekarze zatrudnieni na etacie nie muszą martwić się o składki na ubezpieczenie społeczne, ponieważ pracodawca odprowadza je za nich. Taka forma zatrudnienia zapewnia również lepszą ochronę prawną w przypadku ewentualnych błędów zawodowych oraz łatwiejszy dostęp do postępowań w sprawach pracowniczych.

Naczelna Izba Lekarska (NIL) przeprowadziła badanie, które objęło około 7,6 tys. lekarzy. Wyniki wskazują, że większość lekarzy (64,9%) pozytywnie ocenia pomysł wynagrodzenia na poziomie trzykrotności średniej krajowej dla lekarzy specjalistów zatrudnionych na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu. Jednak opinie na temat przejścia na ten model zatrudnienia są podzielone.

Ponad 47% lekarzy wyraziło gotowość do zmiany formy zatrudnienia na etat, podczas gdy prawie tyle samo sprzeciwiło się temu pomysłowi, zaś a 7,3% nie miało sprecyzowanej opinii w tym zakresie.

Z badania wynika, że największa grupa respondentów to osoby w wieku 30-39 lat. Większość badanych (66,2%) ma już ukończoną specjalizację, a 44,4% pracuje na umowę o pracę, z kolei 42,8% jest zatrudnionych na kontrakt.

Aż 60% lekarzy wskazało, że wynagrodzenie na poziomie od 30 do 60 tys. zł brutto, byłoby dla nich wystarczające, aby rozważyć zmianę formy zatrudnienia z kontraktu na etat.