Sutkowski: szczepionka przeciwko HPV to szczepionka przeciwko rakowi

Rocznie na raka szyjki macicy choruje w Polsce trzy i pół tysiąca kobiet. Dwa tysiące z nich umiera. Szczepionka przeciwko wirusowi HPV to szczepionka przeciwko rakowi – powiedział w poniedziałek w Studiu PAP dr Michał Sutkowski z Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce i Uczelni Łazarskiego.

Od 1 września powszechny program szczepień przeciwko HPV został rozszerzony i obejmuje dzieci od 9 do 14 lat. Zmiany umożliwiają też wykonanie szczepień we wszystkich placówkach podstawowej opieki zdrowotnej realizujących szczepienia ochronne i w szkołach podstawowych.

W rozmowie z PAP dr Michał Sutkowski z Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce przyznał, że umieralność na raka szyjki macicy jest w naszym kraju bardzo duża. Według niego to skutek późnego wdrożenia programu szczepień.

Więcej o programie szczepień HPV w tym artykule

Pytany o bezpieczeństwo tego szczepienia ekspert przywołuje duże badania przeprowadzone w Australii.

O tym, jakie wirusy są najbardziej onkogenne w tym artykule

Zainteresowana udziałem w programie szczepień szkoła powinna skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej i umówić się na termin – jeden lub kilka. Jeśli szkoła nie wie, z którą przychodnią powinna się skontaktować, informacji udzieli lokalny sanepid. Szczepienie przeciwko wirusowi HPV oferowane uczniom szkół podstawowych jest bezpłatne i dobrowolne – rodzic może wyrazić zgodę na zaszczepienie dziecka lub tego nie zrobić.

Pytany o to dr Sutkowski przyznał, że szczepienia obowiązkowe przynoszą "wyszczepialność na poziomie dziewiećdziesięcioprocentowym". Ponieważ te szczepienia są zalecane, potrzebna jest dobra kampania informacyjna. Od 1 września dostęp do dwóch rodzajów szczepionek przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), dwuwalentnej i dziewięciowalentnej, w ramach powszechnego i dobrowolnego programu mają dziewczęta i chłopcy w wieku 9-14 lat.

Szczepionka dwuwalentna działa przeciw dwóm typom wirusa HPV – 16 i 18. Zapobiega wystąpieniu zmian przednowotworowych narządów płciowych i odbytu oraz rakowi szyjki macicy i rakowi odbytu, związanych z onkogennymi typami HPV. Szczepionka dziewięciowalentna Gardasil działa przeciw dziewięciu patogenom wirusa brodawczaka ludzkiego, a mianowicie: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Chroni przed zmianami przednowotworowymi narządów płciowych i odbytu, rakiem szyjki macicy, rakiem odbytu i dodatkowo przed wystąpieniem brodawek narządów płciowych (kłykcin kończystych) związanych przyczynowo z zakażeniem określonymi typami wirusa. Zgodnie z Narodową Strategią Onkologiczną do końca 2028 r. zaszczepionych przeciwko HPV miałoby zostać przynajmniej 60 proc. dziewcząt i chłopców w wieku dojrzewania. (PAP)

Jarema Jamrożek/oprac. EB

Dlaczego nie szczepić się na HPV?

Nie ma merytorycznych powodów, aby odradzać szczepienie. Szczepionka przeciw HPV chroni przed nowotworami (m.in. rakiem szyjki macicy, odbytu) oraz brodawkami płciowymi. Odrzucenie szczepienia zwiększa ryzyko zachorowania. Jedynym przeciwwskazaniem jest uczulenie na składniki preparatu lub ostra infekcja w dniu szczepienia.

Dlaczego wycofano szczepionki na HPV?

Szczepionki na HPV nie zostały wycofane. Nadal są stosowane na całym świecie. Wręcz przeciwnie – w Polsce od września program szczepień został rozszerzony i jest dostępny dla dzieci w wieku 9–14 lat w ramach programu powszechnego i darmowego.

Czy szczepionka na wirus HPV jest bezpieczna?

Tak. Badania populacyjne, m.in. w Australii, gdzie szczepienia prowadzone są od 2006 roku, potwierdzają wysoki poziom bezpieczeństwa preparatów. Wykazano także niemal całkowite wyeliminowanie HPV w tej populacji.

Do jakiego wieku można się szczepić na HPV?

Najskuteczniej szczepić się przed rozpoczęciem aktywności seksualnej (9–14 lat). Jednak szczepionkę można podać także osobom starszym – decyzję podejmuje lekarz. Program powszechny w Polsce obejmuje obecnie dziewczęta i chłopców do 14 roku życia.

Gdzie szczepić się na HPV?

W Polsce szczepienia dostępne są w:

• placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) realizujących szczepienia ochronne,
• szkołach podstawowych w ramach programów zdrowotnych,
• prywatnych gabinetach medycznych (odpłatnie dla osób spoza programu).
   

Jak skuteczna jest szczepionka na HPV?

Szczepienie zapobiega w 98–99% przewlekłym zakażeniom HPV, które mogą prowadzić do nowotworów szyjki macicy, odbytu czy zmian przednowotworowych.

Jakie są rodzaje szczepionek przeciw HPV?

• Dwuwalentna – chroni przed HPV typów 16 i 18, które wywołują większość raków szyjki macicy.
• Dziewięciowalentna (Gardasil) – chroni dodatkowo przed typami 6, 11, 31, 33, 45, 52 i 58, zabezpieczając także przed kłykcinami kończystymi.

Jaki jest cel Narodowej Strategii Onkologicznej dotyczący HPV?

Do końca 2028 roku co najmniej 60% dziewcząt i chłopców w wieku dojrzewania ma być zaszczepionych przeciw HPV, aby znacząco ograniczyć ryzyko nowotworów związanych z tym wirusem.