HPV i meningokoki na liście obowiązkowych szczepień – projekt MZ

Ministerstwo Zdrowia planuje rozszerzyć kalendarz obowiązkowych szczepień ochronnych o preparaty przeciwko wirusowi HPV i meningokokom. Nowe przepisy mają objąć wybrane grupy dzieci i młodzieży i mogą wejść w życie jeszcze w tym roku. Projekt rozporządzenia jest już gotowy i wkrótce trafi do konsultacji międzyresortowych i społecznych.

Zgodnie z projektem przygotowanym przez wiceministra zdrowia Wojciecha Koniecznego, szczepienia przeciw HPV (wirusowi brodawczaka ludzkiego) oraz inwazyjnym zakażeniom meningokokowym mają trafić na listę obowiązkowych.

Zmiana dotyczy dwóch grup:

• dzieci od 9. do 14. roku życia (urodzonych w 2018 roku) – w zakresie szczepień przeciwko HPV,
• młodzieży do 19. roku życia, należącej do grup ryzyka – w zakresie szczepień przeciwko meningokokom typu B oraz ACWY.

W przypadku dzieci urodzonych przez matki zakażone wirusem HIV szczepienia meningokokowe również będą obowiązkowe.

HPV to wirus, który może prowadzić do wielu nowotworów – nie tylko raka szyjki macicy, ale także nowotworów jamy ustnej, gardła, odbytu, prącia czy migdałków. W Polsce od czerwca 2023 roku dostępne są bezpłatne szczepienia przeciw HPV dla dziewczynek i chłopców w określonym wieku, ale nie są one obowiązkowe.

Niestety, jak pokazują dane, poziom wyszczepienia dzieci przeciw HPV jest znacznie niższy od zakładanego, co ogranicza skuteczność programu. Wprowadzenie obowiązku szczepienia może tę sytuację zmienić.

Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) to jedno z najbardziej gwałtownych i niebezpiecznych zakażeń u dzieci i młodzieży. Wywołuje je bakteria Neisseria meningitidis, a zakażenie może prowadzić do sepsy lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, często w ciągu kilkunastu godzin.

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, a najgroźniejszy jest kontakt z bezobjawowym nosicielem. Choroba może prowadzić do trwałej niepełnosprawności, a nawet śmierci.

Projekt ma formę rozporządzenia, co oznacza, że nie będzie wymagał głosowania w Sejmie ani podpisu prezydenta – wystarczy decyzja ministra zdrowia. Jednak mimo uproszczonej ścieżki legislacyjnej mogą pojawić się kontrowersje.

W koalicji rządzącej nie brakowało problemów nawet przy mniej inwazyjnych rozwiązaniach, jak obowiązkowe lekcje zdrowia w szkołach. Teraz MZ czeka etap konsultacji międzyresortowych i społecznych – to wtedy okaże się, jakie będą reakcje środowisk medycznych, organizacji pacjenckich i opinii publicznej.

Wprowadzenie obowiązku szczepień oznacza również konieczność zabezpieczenia odpowiednich dawek szczepionek. MZ zapowiada zmiany w organizacji zakupów centralnych, ale jak dotąd głównym kryterium przetargów często była cena, co bywało problematyczne.

Na rynku dostępne są m.in. dwie szczepionki przeciw HPV:

• dwuwalentna Cervarix,
• dziewięciowalentna Gardasil 9 – zapewniająca szerszą ochronę.

Wraz z upowszechnieniem obowiązkowych szczepień może powrócić dyskusja o tym, która szczepionka powinna być stosowana w programie.

Ministerstwo Zdrowia planuje przyjąć rozporządzenie jeszcze w tym półroczu. Jeśli zmiany wejdą w życie, będą ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia profilaktyki chorób zakaźnych u dzieci i młodzieży. Eksperci od lat apelowali o obowiązkowe szczepienia przeciw HPV i meningokokom – teraz wszystko wskazuje na to, że wreszcie doczekają się realizacji.