Stwardnienie rozsiane czy borelioza? Diagnoza, której pacjenci boją się najbardziej

Strach przed stwardnieniem rozsianym sprawia, że wielu pacjentów szuka innej odpowiedzi na swoje objawy. W przestrzeni publicznej od lat krąży teza, że SM bywa mylone z boreliozą, a neurologiczna diagnoza jest pochopna. Czy rzeczywiście te choroby można pomylić? I dlaczego uporczywe kwestionowanie rozpoznania może być groźniejsze niż sama choroba? O tym mówi prof. dr hab. n. med. Alicja Kalinowska, jedna z najwybitniejszych polskich specjalistek w dziedzinie neuroimmunologii.

Drętwienia, zaburzenia widzenia, osłabienie kończyn, problemy z równowagą – objawy neurologiczne rzadko są jednoznaczne. To właśnie ich niespecyficzny charakter sprawia, że pacjenci – często pod wpływem internetowych narracji – zaczynają podejrzewać, że za ich dolegliwościami stoi nie stwardnienie rozsiane, lecz „coś innego”, najlepiej uleczalnego.

Jak tłumaczy prof. Alicja Kalinowska, porównywanie SM z boreliozą ma swoje źródło w tym, że obie choroby mogą dotyczyć ośrodkowego układu nerwowego, choć mechanizm ich powstawania jest zupełnie inny.

W debacie publicznej często zaciera się granica między boreliozą a jej neurologiczną postacią. Tymczasem, jak podkreśla prof. Kalinowska, nie są to pojęcia tożsame.

To właśnie ten niewielki odsetek przypadków sprawia, że borelioza pojawia się w diagnostyce różnicowej stwardnienia rozsianego, zwłaszcza u pacjentów z pierwszym epizodem objawów neurologicznych. Ale na tym podobieństwa w zasadzie się kończą.

Wbrew obiegowym opiniom, rozpoznanie SM nie opiera się wyłącznie na objawach. Kluczowe znaczenie mają badania obrazowe i laboratoryjne, które pozwalają bardzo precyzyjnie odróżnić proces autoimmunologiczny od infekcji.

Jednym z najważniejszych jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. W stwardnieniu rozsianym liczba komórek w płynie jest niewielka, natomiast w infekcjach – takich jak borelioza – wyraźnie zwiększona.

Jednym z największych problemów pozostaje nadinterpretacja wyników badań serologicznych i wykonywanie testów, które nie mają wartości diagnostycznej.

Obecność przeciwciał IgM i IgG musi być zawsze interpretowana w kontekście objawów i czasu ich trwania. Same wyniki nie stanowią diagnozy.

W swojej praktyce klinicznej profesor regularnie spotyka pacjentów, którzy – zanim trafili do neurologa – wykonali liczne badania na własną rękę.

Ostateczne rozpoznanie zawsze opiera się na całości obrazu: objawach, badaniu neurologicznym, rezonansie magnetycznym, badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego i wiarygodnych testach serologicznych.

Zdaniem ekspertki przyczyny są przede wszystkim emocjonalne. Borelioza jawi się jako choroba, którą można „wyleczyć antybiotykiem”, natomiast stwardnienie rozsiane wciąż bywa postrzegane jako wyrok.

Dziś SM pozostaje chorobą przewlekłą i nieuleczalną, ale w większości przypadków możliwą do bardzo dobrej kontroli.

Najpoważniejsze konsekwencje niesie nie sama diagnoza, lecz jej kwestionowanie.

Diagnostyka neurologiczna jest procesem złożonym i decyzje o zmianie rozpoznania zawsze zapadają zespołowo, nigdy na podstawie jednego badania czy internetowej porady.