Rzecznik Praw Pacjenta o obciążaniu lekarzy kosztami zleconych badań

- Zobowiązywanie lekarza, aby ten ponosił koszty zlecanych pacjentowi badań narusza zbiorowe prawa pacjenta - stwierdził Rzecznik Praw Pacjenta w decyzji dotyczącej jednej z placówek medycznych z województwa mazowieckiego.

RPP stwierdził, że organizacja procesu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w ramach umowy z NFZ), z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, przewidująca, że świadczeń tych udzielają lekarze, którzy (na podstawie postanowień umownych) muszą ponieść koszty zleconych pacjentom badań diagnostycznych, w tym laboratoryjnych, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych, odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej i udzielanych z należytą starannością (art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

W listopadnie ub. roku Rzecznik podjął analizę kwestii obciążania lekarzy przez placówki medyczne kosztami zlecanych i wykonywanych u pacjentów badań. Według doniesień medialnych, lekarz zlecający badania miałby zarobić mniej, gdyż z własnego wynagrodzenia musi pokryć koszty zleconych pacjentom badań. Zatem im mniej zleciłby badań, tym jego wynagrodzenie byłoby wyższe. W skrajnych przypadkach koszty zleconych badań były wręcz wyższe niż wynagrodzenie lekarza.

Rzecznik Praw Pacjenta po analizie sprawy stwierdził, że taka praktyka może skutkować ograniczeniem praw pacjenta z kilku powodów.

Tego rodzaju postanowienia umowne w umowach z lekarzami nie powinny w ogóle się znajdować, gdyż koszty zlecanych pacjentom badań powinna pokrywać placówka medyczna (§ 12 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz § 15 ust. 1 zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr 182/2019/DSOZ z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna).

Lekarz nie jest podwykonawcą

Lekarze bowiem nie są podwykonawcami świadczeniodawcy, ale wykonują u tego świadczeniodawcy zawód - w myśl przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Rzecznik zwrócił uwagę także na samo brzmienie stosowanych przez placówkę medyczną postanowień umownych, które w jego ocenie ma negatywny wydźwięk i może mieć wpływ na decyzję lekarza co do wykonania u pacjenta określonych badań.

Bartłomiej Chmielowiec podkreśla więc, że postanowienia umowne, obciążające lekarzy kosztami zleconych pacjentom badań nie powinny być stosowane. Jak wskazuje, konsekwencją może być decyzja lekarza o powstrzymaniu się od zlecenia pacjentowi badań, które w świetle aktualnej wiedzy medycznej i należytej staranności, powinny być wykonane, w obawie o pomniejszenie wysokości należnego lekarzowi wynagrodzenia.

Stawianie lekarza przed potencjalnym konfliktem interesów

- Nie można lekarza stawiać w sytuacji potencjalnego konfliktu interesów – interesu jego własnego i interesu pacjenta - stwierdza Rzecznik przypominając, że lekarz wykonuje szczególny zawód zaufania publicznego, którego celem jest ochrona wartości najwyższych, czyli życia i zdrowia ludzkiego. 

Rzecznik Praw Pacjenta nakazał zaprzestanie stosowania wskazanej praktyki. Przypomnijmy, że niewykonanie decyzji Rzecznika Praw Pacjenta jest podstawą do nałożenia kary pieniężnej w wysokości do 500 tys. zł.

- Jednocześnie należy zauważyć, że każdą sprawę Rzecznik Praw Pacjenta bada indywidualnie, gdyż każda w określonych aspektach się od siebie różni (przykładowo są stosowane różne konstrukcje postanowień umownych), a ocena w zakresie naruszenia zbiorowych praw pacjenta będzie stanowiła – w najbliższych dniach i tygodniach - przedmiot odrębnych decyzji - podaje Biuro RPP.

Źródło RPP