Rzeczniczka Praw Dziecka o handlu ludźmi w UE. Polska zgłasza postulaty

Rzeczniczka Praw Dziecka przekazała Komisji Europejskiej propozycje do nowej Strategii UE w sprawie zwalczania handlu ludźmi, która ma zostać przyjęta jeszcze w 2026 roku. W dokumencie podkreślono konieczność wzmocnienia systemowej ochrony dzieci – w tym małoletnich cudzoziemców bez opieki – przed przestępstwem handlu ludźmi.

W grudniu 2025 roku Komisja Europejska skierowała do państw członkowskich UE zaproszenie do składania propozycji dotyczących nowej Strategii UE w sprawie zwalczania handlu ludźmi. Instytucje mogły zgłaszać swoje uwagi do 26 stycznia 2026 r. Polska odpowiedź wpłynęła dzień wcześniej - 25 stycznia 2026 r. - za pośrednictwem Rzeczniczki Praw Dziecka.

Uwagi RPD Moniki Horna-Cieślak koncentrują się na wzmocnieniu ochrony dzieci przed przestępstwem handlu ludźmi. Zdaniem Rzeczniczki konieczne jest lepsze identyfikowanie i dokumentowanie przypadków handlu dziećmi, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym.

Kluczowe znaczenie ma także usprawnienie komunikacji pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę dzieci, co ma ułatwić szybką identyfikację ofiar i zapewnienie im realnego wsparcia.

Jednym z istotnych elementów propozycji RPD jest wzmocnienie systemu pieczy zastępczej, ze szczególnym uwzględnieniem małoletnich cudzoziemców bez opieki. To właśnie ta grupa dzieci jest – zdaniem Rzeczniczki – szczególnie narażona na ryzyko handlu ludźmi.

RPD wskazuje na potrzebę stworzenia centralnego systemu śledzenia losów dziecka cudzoziemskiego, który pozwoliłby zapobiegać jego „znikaniu” z systemu ochrony.

W stanowisku RPD mocno wybrzmiewa postulat, by najlepszy interes dziecka był realnie uwzględniany we wszystkich działaniach podejmowanych przez organy władzy publicznej. Dotyczy to zarówno procedur identyfikacyjnych, jak i postępowań prawnych.

Rzeczniczka podkreśla znaczenie prawa dziecka do bycia wysłuchanym oraz obowiązek przekazywania dzieciom informacji w sposób zrozumiały i dostosowany do wieku – zarówno tym już zidentyfikowanym jako ofiary, jak i potencjalnie zagrożonym.

Zdaniem RPD dzieci, które doświadczyły handlu ludźmi, muszą być skutecznie chronione przed powtórną wiktymizacją w toku procedur administracyjnych i sądowych. W tym kontekście szczególny nacisk położono na:

zapewnienie reprezentacji prawnej dziecka,

ochronę praw procesowych,

wzmocnienie praw dziecka przy ocenie wieku małoletnich cudzoziemców bez opieki.

RPD zwraca również uwagę na rolę edukacji na wszystkich poziomach w zakresie rozpoznawania zagrożeń związanych z handlem ludźmi oraz możliwości szukania pomocy. Edukacja ma być jednym z kluczowych narzędzi prewencji, obok rozwiązań prawnych i instytucjonalnych.

Nowa Strategia UE w sprawie zwalczania handlu ludźmi musi zostać opracowana i przyjęta jeszcze w 2026 roku. Propozycje zgłoszone przez Rzeczniczkę Praw Dziecka mają wzmocnić europejskie działania na rzecz ochrony najmłodszych przed jednym z najpoważniejszych przestępstw naruszających prawa człowieka.