Rozmowy w MZ. Tak ma się zmienić kształcenie i praca lekarzy

Rektorzy uczelni medycznych a także sami lekarze siedli przy stole w Ministerstwie Zdrowia, żeby rozmawiać o zaproponowanych zmianach w ustawach regulujących wykonywanie zawodów lekarza, lekarza dentysty oraz pielęgniarki i położnej. Na liście modyfikacji np. skrócenie stażu podyplomowego lekarzy z 13 na 6 miesięcy i lekarzy dentystów z 12 na 6 miesięcy.

Rozmowy w Ministerstwie Zdrowia są jednym z etapów prac nad legislacyjnymi zmianami przygotowanymi przez resort. 

W rozmowach uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, środowiska akademickiego oraz samorządu zawodowego, a centralnym punktem dyskusji były planowane zmiany legislacyjne wpływające na kształcenie, wykonywanie zawodu oraz organizację systemu ochrony zdrowia.

W spotkaniu wzięła udział nie tylko Katarzyna Kęcka,  bo obecny był również Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Chmielowiec,

Środowisko akademickie reprezentowali m.in. prof. Leszek Domański, rektor Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, oraz prof. Wojciech Załuska, rektor Uniwersytet Medyczny w Lublinie.

Była także dr Mariola Pietrzak, konsultant krajowy ds. pielęgniarstwa rodzinnego, związana z Warszawski Uniwersytet Medyczny, która zwróciła uwagę na rolę zespołowej opieki medycznej i konieczność spójnych regulacji obejmujących różne zawody medyczne.

W rozmowach uczestniczył ponadto przedstawiciel Ministerstwo Sprawiedliwości, a także reprezentanci samorządu lekarskiego, w tym Naczelna Izba Lekarska, Wojskowa Izba Lekarska oraz delegaci Okręgowych Izb Lekarskich.

MZ przedstawiło projekt zmian w przepisach, które mają zaowocować poprawą dostępności świadczeń zdrowotnych, szczególnie w mniejszych miejscowościach, lepsze wykorzystanie kompetencji zawodów medycznych oraz wzmocnienie praktycznego wymiaru kształcenia.

To właśnie główne cele planowanych zmian w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Projekty nowych regulacji mają kompleksowo przebudować system kształcenia i rozwoju zawodowego kadr medycznych, a także usprawnić funkcjonowanie ochrony zdrowia w całym kraju.

Jedną z najważniejszych propozycji jest skrócenie stażu podyplomowego. W przypadku lekarzy miałby on zostać zmniejszony z 13 do 6 miesięcy, a w przypadku lekarzy dentystów – z 12 do 6 miesięcy. Jak wskazują autorzy projektu, kształcenie medyczne w ostatnich latach uległo znacznemu upraktycznieniu, a obecny model stażu w dużej mierze powiela efekty osiągane przez studentów na szóstym roku studiów.

Nowe rozwiązania zakładają odejście od oceny opartej wyłącznie na czasie szkolenia na rzecz jakościowego potwierdzania kompetencji absolwentów. W praktyce oznacza to większy nacisk na realne umiejętności kliniczne młodych lekarzy.

Projekt przewiduje również zmianę modelu planowania rezydentur. Etaty szkoleniowe mają być przyznawane w sposób bardziej zrównoważony terytorialnie, z priorytetem dla jednostek akredytowanych w regionach z największymi brakami kadrowymi. Według resortu zdrowia ma to realnie wzmocnić mniejsze ośrodki i jednocześnie stworzyć nowe ścieżki rozwoju zawodowego dla młodych lekarzy.

Istotnym elementem nowelizacji będzie także wzmocnienie obowiązku ustawicznego doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Planowane przepisy mają wprowadzić mechanizmy skuteczniejszego egzekwowania tego obowiązku, a ewentualne sankcje za brak aktywności w zakresie rozwoju zawodowego mają być ustalane we współpracy z Naczelną Izbą Lekarską.

Kolejną nowością ma być Państwowy Egzamin Kompetencyjny, który będzie weryfikował rzeczywiste nabycie umiejętności po pierwszej części szkolenia specjalizacyjnego. Zdaniem projektodawców rozwiązanie to ma zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów oraz podnieść jakość udzielanych świadczeń.

Równolegle przygotowywana nowelizacja ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej ma na celu wzmocnienie pozycji tych grup zawodowych w systemie ochrony zdrowia. Wprowadzony zostanie obowiązkowy, punktowy system doskonalenia zawodowego, a także rozwiązania podnoszące jakość kształcenia podyplomowego i ujednolicające zasady z innymi zawodami medycznymi, takimi jak lekarze, ratownicy medyczni, diagności laboratoryjni czy farmaceuci.

Nowe przepisy zakładają również, że specjalizacje będą mogły prowadzić wyłącznie jednostki posiadające akredytację dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Ma to zagwarantować wysoki poziom szkolenia oraz większą spójność systemu kształcenia.

Ustawa porządkuje także poziomy kompetencji zawodowych, wprowadzając podział na pielęgniarkę ogólną, pielęgniarkę kwalifikowaną oraz pielęgniarkę kliniczną. Jednocześnie planowane jest rozszerzenie uprawnień wybranych grup pielęgniarek, m.in. w zakresie stwierdzania zgonu w opiece długoterminowej i paliatywnej oraz wystawiania zwolnień lekarskich w przypadku tzw. porady infekcyjnej. Zmiany te mają przyspieszyć dostęp pacjentów do świadczeń i odciążyć system ochrony zdrowia.

Nowelizacja przewiduje także rozszerzenie katalogu uznawanych form wykonywania zawodu. Za praktykę zawodową będzie mogła zostać uznana m.in. praca pielęgniarki w środowiskowych domach samopomocy, zakładach aktywności zawodowej, zakładach pracy chronionej, centrach seniora czy ośrodkach rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Przypomnijmy, że Naczelna Rada Lekarska wystosowała już cały zestaw uwag do planowanych nowelizacji. Teraz mówi o kolejnych. Domaga się zmiany formuły przeprowadzania egzaminów LEK i LDEK. W uzupełnieniu stanowiska z 6 lutego 2026 r. organ samorządu lekarskiego wskazuje, że konieczne jest odejście od obowiązującej zasady, zgodnie z którą większość pytań egzaminacyjnych pochodzi z ogólnodostępnej bazy.

Postulat ten odnosi się do propozycji zmian w obszarze kształcenia podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów przedstawionych przez Ministerstwo Zdrowia. Jak podkreśla Prezydium NRL, w tej kwestii nie ma rozbieżności między resortem a samorządem lekarskim, dlatego zmiana powinna zostać przeprowadzona w trybie pilnym, najlepiej poprzez odrębną ustawę i w pierwszej kolejności względem innych reform systemowych.

Obecnie, zgodnie z art. 14c ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, egzaminy LEK i LDEK odbywają się w formie testów pisemnych. Każdy arkusz egzaminacyjny składa się z 30 proc. nowych pytań oraz aż 70 proc. pytań wybranych z bazy prowadzonej przez Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych i publikowanej na stronie internetowej tej instytucji.

Zdaniem Prezydium NRL obecna formuła, w której zdecydowana większość pytań jest znana zdającym przed egzaminem, znacząco obniża jego wartość merytoryczną. W praktyce wynik egzaminu przestaje być wiarygodnym wskaźnikiem rzeczywistej wiedzy medycznej, a tym samym nie spełnia swojej roli jako rzetelne kryterium kwalifikacji na specjalizacje lekarskie i lekarsko-dentystyczne.

Samorząd lekarski zwraca uwagę na doświadczenia z ostatnich sesji egzaminacyjnych. W sesji jesiennej 2025 r. średni wynik LEK sięgnął 164 punktów, a odsetek osób, które uzyskały wynik negatywny, wyniósł zaledwie 1,7 proc. Według Prezydium NRL tak wysokie wyniki są bezpośrednio związane z powszechną znajomością bazy pytań, co w ocenie środowiska medycznego podważa miarodajność egzaminu jako narzędzia oceny kompetencji przyszłych specjalistów.