NRL przeciw rozszerzeniu kompetencji pielęgniarek zaawansowanej praktyki

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej (NRL) negatywnie oceniło projekty dotyczące kompetencji pielęgniarek zaawansowanej praktyki, przygotowane na zlecenie Ministerstwa Zdrowia. Samorząd lekarski sprzeciwia się m.in. samodzielnemu diagnozowaniu, ordynowaniu leków i interpretowaniu badań przez pielęgniarki. W dwóch stanowiskach NRL wskazuje, że proponowane rozwiązania naruszają obecny podział kompetencji i mogą zagrażać bezpieczeństwu pacjentów.

W dniu 6 lutego 2026 r. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej przyjęło Stanowisko nr 9/26/P-IX oraz Stanowisko nr 10/26/P-IX, w których negatywnie opiniuje projekty dotyczące zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej. Dokumenty zostały przekazane do Naczelnej Izby Lekarskiej przez Departament Rozwoju Kadr Medycznych Ministerstwa Zdrowia 29 stycznia 2026 r.

Stanowiska dotyczą zarówno opieki geriatrycznej, jak i szerszego projektu określającego obszary zaawansowanej praktyki pielęgniarek, w tym w POZ, opiece długoterminowej i paliatywnej.

Zbyt szerokie kompetencje w opiece geriatrycznej

W Stanowisku nr 9/26/P-IX NRL krytycznie ocenia projekt dotyczący kompetencji pielęgniarki zaawansowanej praktyki w opiece geriatrycznej. Samorząd lekarski wskazuje, że projekt przewiduje zbyt szeroki zakres uprawnień, który wykracza poza obowiązujące regulacje prawne.

Szczególne zastrzeżenia budzi propozycja przyznania pielęgniarkom prawa do kierowania pacjentów na badania laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe oraz interpretowania wyników badań. NRL podkreśla, że interpretowanie wyników badań, w szczególności TK i RM, jest zadaniem zastrzeżonym dla lekarzy.

NRL sprzeciwia się także zapisom umożliwiającym pielęgniarkom zlecanie świadczeń diagnostycznych, leczniczych i profilaktycznych bez jednoznacznego wymogu bezpośredniego nadzoru lekarza.

Jak podkreślono w stanowisku, „zlecanie wykonania świadczeń zdrowotnych jest zawsze skorelowane z podjęciem decyzji co do diagnozy”, a rozpoznawanie chorób należy do kompetencji lekarzy. NRL przypomina, że ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej mówi jedynie o rozpoznawaniu potrzeb zdrowotnych i problemów pielęgnacyjnych pacjenta.

Kolejnym punktem spornym jest samodzielna preskrypcja leków przez pielęgniarki zaawansowanej praktyki. NRL wskazuje, że obecnie prawo do wystawiania recept przez pielęgniarki ma charakter wyjątku i obejmuje wyłącznie ściśle określone substancje czynne.

Zdaniem samorządu lekarskiego otwarty katalog leków, zaproponowany w projekcie, nie znajduje uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście wyłączenia leków silnie działających, narkotycznych i psychotropowych w obowiązujących przepisach.

W Stanowisku nr 10/26/P-IX Prezydium NRL odniosło się do projektu uchwały Zespołu ds. praktyki zaawansowanej pielęgniarek, który zakłada wprowadzenie tej formy praktyki w pięciu obszarach: podstawowej opiece zdrowotnej, opiece długoterminowej, opiece paliatywnej, leczeniu ran i opiece geriatrycznej.

NRL podkreśla, że nie kwestionuje samej idei zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej, ale zaznacza, że zakres kompetencji musi być precyzyjny i zgodny z interesem pacjenta.

Szczególnie krytycznie oceniono zapis, który umożliwiałby pielęgniarkom zaawansowanej praktyki w POZ „ustalenie rozpoznania choroby zgodnie z klasyfikacją ICD-10 od R00 do R99” oraz wdrażanie leczenia.

NRL jednoznacznie wskazuje, że rozpoznawanie chorób jest domeną lekarzy, a projekt nie przewiduje nawet obowiązku bezpośredniego nadzoru lekarza nad takimi działaniami.

Samorząd lekarski sprzeciwia się również propozycji przyznania pielęgniarkom zaawansowanej praktyki prawa do:

wystawiania zwolnień lekarskich do 5 dni,

wydawania orzeczeń o niezdolności do pracy,

stwierdzania zgonu,

wystawiania zaświadczeń o stanie zdrowia pacjenta bez wcześniejszego rozpoznania lekarza.

NRL przypomina, że obecne przepisy przyznają kompetencje orzecznicze wyłącznie lekarzom, co jest bezpośrednio związane z prawem do stawiania diagnozy.

Prezydium NRL podkreśla, że liczba i waga zastrzeżeń wobec projektów są na tyle istotne, że nie pozwalają na ich pozytywną ocenę. Rozbieżności między propozycjami Zespołu a stanowiskiem samorządu lekarskiego dotyczą fundamentalnych zasad wykonywania zawodów medycznych.

NRL zapowiada dalsze działania na rzecz ochrony jakości świadczeń zdrowotnych i bezpieczeństwa pacjentów.