Romualda Wąsik, dyrektorka w GIS w ogniu pytań Andrzeja Parafianowicza z PZH

Jednorazowe e-papierosy stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego – potwierdziła Romualda Wąsik, dyrektor Departamentu Nadzoru nad Chemikaliami Głównego Inspektoratu Sanitarnego, w piśmie do Ministerstwa Zdrowia. W odpowiedzi na tę opinię Andrzej Parafianowicz z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego zwrócił się do GIS z prośbą o informacje na temat działań podjętych w tej sprawie. Skalę problemu ilustrują dane: w Polsce sprzedaż jednorazowych e-papierosów rośnie lawinowo, a liczba zgłaszanych modeli podwoiła się w ciągu roku.

Romualda Wąsik, dyrektor Departamentu Nadzoru nad Chemikaliami Głównego Inspektoratu Sanitarnego potwierdziła w styczniu bieżącego roku w piśmie do Ministerstwa Zdrowia, że jednorazowe e-papierosy zawierające nikotynę oraz bez nikotyny stanowią „poważne ryzyko zagrożenia zdrowia publicznego”.

- Jednocześnie, mając na uwadze duże znaczenie dla zdrowia publicznego, przekazujemy ww. informację do dalszego wykorzystania z deklaracją gotowości podjęcia działań w zakresie ustawowych kompetencji - pisze Romualda Wąsik.

Na pismo od Romualdy Wąsik, po kilku tygodniach w formule „sprawdzam” zareagował Andrzej Parafianowicz, zajmujący się w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego, Państwowym Zakładzie Higieny sprawą nadużywania przez polskie społeczeństwo, głównie młodzież, produktów z tytoniem lub bez tytoniu. Zapytał Pawła Grzesiowskiego, Głównego Inspektora Sanitarnego o postępy prac jego podwładnej. Czyli Romualdy Wąsik.

- W pełni zgadzam się bowiem z opinią przedstawiciela Kierownictwa Głównego Inspektoratu Sanitarnego, iż przekazanie (do Departamentu Zdrowia Publicznego) informacji o planowanym przygotowaniu wniosku o przygotowanie „szerszego raportu” do dalszego wykorzystania (przez Departament Zdrowia Publicznego) wraz z deklaracją gotowości podjęcia działań w zakresie ustawowych kompetencji (tym razem przez GIS) ma kluczowe znaczenie w dalszym udoskonalaniu koncepcji przeciwdziałania omawianemu zjawisku. 

Szczególnie „mając na uwadze duże znaczenie dla zdrowia publicznego opisanego problemu” oraz „poważne ryzyko zagrożenia zdrowia publicznego” tak mocno podkreślone w piśmie Departamentu Nadzoru nad Chemikaliami GIS. Chodzi oczywiście o produkowane (i zakazane) w Chinach, a sprzedawane w Polsce (głównie ludziom młodym i bardzo młodym) w ogromnych ilościach (szacunki za 2023 r, mówią już o 100 mln sztuk.) jednorazowe, smakowe e-papierosy - kontynuuje Parafianowicz.

Andrzej Parafianowicz przytacza również dane, z których wynika, iż podaż tego typu produktów gwałtownie rośnie. Biuro ds., Substancji Chemicznych zarejestrowało wzrost zgłaszanych rodzajów i modeli tego produktu z 2283 w roku 2022 do ponad 4 000 obecnie (oznacza to rejestrację ok. 20 modeli dziennie). Przedstawiciel NIZP-PZH pyta w piśmie o kilka kwestii.

- W przypadku gdyby Pan Minister posiadał już wyniki lub założenia wspomnianych przez p. dyr. R. Wąsik badań uprzejmie proszę o rozważenie możliwości udostępnienia tych informacji. Na tym etapie prac szczególnie istotne będą informacje dotyczące: jakie szersze dane i jakie dodatkowe informacje są w ocenie GIS niezbędne do „podjęcia działań w zakresie ustawowych kompetencji”? Jakie przyjęto kryteria przy wyborze zakresu i tematyce zleconych badań? Kto, kiedy i gdzie przeprowadził/przeprowadzi badania? Kto oceniał/oceni wyniki badań i pozyskane nowe informacje? Jakie przede wszystkim substancje były/będą badane i ewentualnie w jakiej temperaturze? Kiedy możemy się spodziewać wniosków i rekomendacji Głównego Inspektoratu Sanitarnego w sprawie dalszych działań? Licząc na zrozumienie i dalsze wsparcie Pana Ministra pozostaję z poważaniem – czytamy w piśmie skierowanym przez Andrzeja Parafianowicza do Pawła Grzesiowskiego.

Pierwszą publiczną inicjatywą Andrzeja Parafianowicza było zaproszenie do współpracy innych, rządowych instytucji przy regulacji rynku wapingu, czyli e-papierosów jednorazowych, waporyzatorów, e-papierosów czy jednorazówek. Zaproszeni zostali m.in. Dariusz Korneluk, Prokurator Krajowy, Marek Boroń, Komendant Główny Policji, Tomasz Chróstny, prezes UOKiK, Marcin Łoboda, szef Krajowej Administracji Skarbowej, szefowie GIS i Urzędu ds. Substancji Chemicznych, wybrani ministrowie rządu.

Przypomnijmy, że ministerstwo zdrowia prowadzi szereg inicjatyw ustawodawczych związanych z wprowadzeniem zasad polityki antynikotynowej. Część z tych działań jest opóźniona, wynika z regulacji unijnych, które Polska wdraża z opóźnieniem. Część regulacji z kolei, w tym najnowsza dotyczy zakazu sprzedaży jednorazowych e-papierosów zarówno z nikotyną jak i tych zawierających inne substancje.

Planowane przyjęcie ustawy przez Radę Ministrów przewidziano na III kwartał 2025 roku. Odpowiedzialnym za projekt jest Ministerstwo Zdrowia, a wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny pełni funkcję koordynatora działań legislacyjnych. Założenia ustawy nie są jeszcze znane publicznie.