Rekordowa liczba przeszczepów narządów w Polsce w 2025 r.

Polska transplantologia zanotowała kolejny rekordowy rok. W 2025 r. w naszym kraju przeszczepiono największą w historii liczbę narządów pozyskanych od zmarłych dawców – niemal 2,3 tys. Wynika to z najnowszych danych Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”.

Był to już drugi rok z rzędu, w którym przekroczono granicę 2 tys. transplantacji. Po raz pierwszy udało się to w 2024 r., kiedy przeszczepiono 2 197 narządów u 2 151 pacjentów.

W 2025 r. liczby te były jeszcze wyższe – 2 298 przeszczepionych narządów trafiło do 2 254 chorych.

Różnica między liczbą przeszczepionych narządów a liczbą pacjentów wynika z wykonywania transplantacji wielonarządowych. W minionym roku 25 osób otrzymało jednocześnie nerkę i trzustkę, 12 – nerkę i wątrobę, 5 – nerkę i serce, a po jednym pacjencie – wątrobę z płucem oraz serce i płuco.

Dynamiczny wzrost liczby transplantacji stał się możliwy dzięki coraz większej liczbie zgłaszanych zmarłych potencjalnych dawców. W 2025 r. po raz pierwszy przekroczono granicę 1 tys. zgłoszeń – było ich 1 021, z czego 781 stanowili tzw. dawcy rzeczywiści. Różnica ta wynika z faktu, że nie wszyscy potencjalni dawcy są ostatecznie kwalifikowani do pobrania narządów.

Już rok wcześniej obserwowano wyraźny wzrost. W 2024 r. zgłoszono 917 potencjalnych dawców, a narządy pobrano od 710 zmarłych osób. Dla porównania, w 2022 r. było 640 zgłoszeń i 445 dawców rzeczywistych, co przełożyło się na 1 402 przeszczepione narządy.

Eksperci podkreślają, że tak znacząca poprawa jest w dużej mierze efektem utworzenia stanowisk wojewódzkich koordynatorów ds. transplantacji. To oni zachęcają szpitale do zgłaszania potencjalnych dawców, koordynują proces transplantacji oraz prowadzą rozmowy z rodzinami zmarłych.

Podobnie jak w latach poprzednich, w 2025 r. najczęściej przeszczepiano nerki od zmarłych dawców (1 227), a następnie wątrobę (671), serce (169) oraz płuca (133). Rok wcześniej wykonano 1 132 przeszczepienia nerek, 615 wątroby, 201 serca i 147 płuc.

Szczególnie stabilny i wysoki poziom od kilku lat utrzymują przeszczepy wątroby. W 2007 r. wykonano ich 178, w 2015 r. – 314, a w 2023 r. już 523.

W ostatnich latach dynamicznie rozwija się także transplantologia płuc. W 2007 r. przeprowadzono zaledwie 7 takich zabiegów, w 2015 r. – 16. W 2020 r., mimo pandemii, wykonano 91 przeszczepów płuca, w 2021 r. – 68, a w 2022 r. – 93.

Systematycznie rośnie również liczba przeszczepów tkanek oka. W 2025 r. wykonano ich 1 654, podczas gdy rok wcześniej – 1 513.

Znacznie gorzej przedstawia się sytuacja w przypadku transplantacji od żywych dawców, które od lat stanowią w Polsce jedynie nieco ponad 5 proc. wszystkich przeszczepów. To wyraźnie mniej niż w wielu innych krajach.

W 2025 r. przeszczepiono 69 nerek oraz 37 fragmentów wątroby pobranych od żywych dawców. W 2024 r. było to odpowiednio 82 nerki i 24 fragmenty wątroby. Podobne liczby notowano w latach wcześniejszych – w 2023 r. wykonano 78 transplantacji nerki i 27 fragmentów wątroby, a w 2022 r. – 73 i 28. Dla porównania, w 2012 r. były to zaledwie 51 nerek i 14 fragmentów wątroby.

Przeszczepy od żywych dawców to najczęściej transplantacje rodzinne. Narządy pobierane są zwykle od najbliższych krewnych, choć prawo dopuszcza również dawców niespokrewnionych, takich jak małżonkowie.

Ich istotną zaletą jest dłuższe funkcjonowanie w organizmie biorcy. Przeszczepione nerki od żywego dawcy działają średnio przez około 15 lat, czyli o pięć lat dłużej niż te pobrane od dawców zmarłych. Wynika to m.in. z krótszego czasu niedokrwienia narządu – zwykle około godziny, a nie kilkunastu godzin lub więcej.

Liczba pacjentów oczekujących na transplantację utrzymuje się na zbliżonym poziomie do lat ubiegłych. Najwięcej chorych – około 1 tysiąca – czeka na przeszczep nerki. Na przeszczep tkanek oka oczekuje zwykle około 3,5 tys. osób. W grudniu 2025 r. na liście oczekujących znajdowało się 3 433 pacjentów.