Raport PZH: zmęczenie pandemią sprawia, że Polacy nie chcą o niej ani mówić, ani słuchać

Zmęczenie pandemią jest naturalną reakcją na przedłużający się charakter kryzysu i związane z nim niedogodności. Może być jednak niebezpieczne - obniża bowiem motywację do stosowania zachowań ochronnych. Takie wnioski płyną z raportu NIZP PZH – PIB "Ocena poziomu zmęczenia pandemią COVID-19 wśród polskiej populacji".

Raport przedstawienia wyniki badania dotyczącego oceny poziomu zmęczenia pandemią COVID-19 wśród populacji polskiej oraz przedstawienia rekomendacji dotyczącej komunikacji mającej na celu wspieranie aktywności i poparcia społecznego dla zachowań profilaktycznych.

Zmęczenie pandemią jest oczekiwaną i naturalną reakcją na przedłużający się charakter kryzysu i związane z nim niedogodności i trudności. Jednak stanowi poważne zagrożenie dla prób kontrolowania rozprzestrzeniania się wirusa. Jak pokazują wyniki badań na świecie zmęczenie pandemią może być istotnym czynnikiem, który obniża motywację do stosowania zachowań ochronnych (m.in. takich jak zachowanie dystansu społecznego, noszenie maseczki, zachowania higieniczne oraz poszukiwanie informacji). Pierwszym krokiem w budowaniu skutecznej strategii komunikacyjnej jest wgląd i zrozumienie społeczeństwa. Wyniki badań i rekomendacje zawarte w raporcie mogą posłużyć do wdrożenia odpowiedniej komunikacji i interwencji odpowiadających na potrzeby społeczeństwa.

Wyniki badania wskazują, iż respondenci odczuwają zmęczenie różnymi aspektami pandemii – ponad połowa badanych w różnym stopniu przyznała, że czuje się zmęczona słuchaniem dyskusji o COVID-19, ilością informacji na temat COVID-19 w środkach masowego przekazu oraz koniecznością przestrzegania zaleceń w związku z pandemią. Ponad połowa uczestników badania przyznała, iż stara się zmienić temat, jeśli dotyczy on pandemii COVID-19. Kobiety w większym stopniu niż mężczyźni deklarowały zgodność ze stwierdzeniami przyczyniającymi się do zmęczenia pandemią.

Kobiety częściej niż mężczyźni przyznawały, iż są zmęczone słuchaniem dyskusji o COVID-19, a także starają się zmieniać temat konwersacji, gdy dotyczy ona pandemii. Odczuwanie przytłoczenia kwestią przestrzegania zaleceń związanych z  COVID-19 również częściej deklarowały kobiety niż mężczyźni.

Otrzymane wyniki badania pozwalają stwierdzić, iż zmęczenie aspektami związanymi z pandemią spotyka częściej osoby młode. Wśród młodszych respondentów częściej pojawiały się odpowiedzi sugerujące, iż są oni zmęczeni informacjami i rozmowami na temat pandemii oraz w większym stopniu niż osoby starsze odczuwają irytację z powodu konieczności przestrzegania zaleceń, a ich motywacja do walki z COVID-19 ulegała zmniejszeniu. Grupą wiekową, która wskazywała na najwyższy poziom zmęczenia powyższymi aspektami były osoby w wieku od 30-39 lat – w grupie tej współczynnik odpowiedzi na wszystkie stwierdzenia osiągnął wartość najwyższą, a najniższą wśród najstarszych wiekowo respondentów. Osoby leczące się na choroby przewlekłe w mniejszym stopniu odczuwały zmęczenie w związku z pojawiającymi się informacjami i rozmowami o COVID-19 oraz nie były przytłoczone koniecznością przestrzegania zaleceń. Analogiczne spostrzeżenia odnotowano wśród odpowiedzi osób, które nie były w pełni zaszczepione.

Znaczący odsetek osób mających dość słuchania o  COVID-19 i  odczuwających przesyt tymi informacjami w mediach powinien skłaniać do zaniechania nadawania komunikatów o charakterze „wszystko-wszystkim” i  podejmowania świadomych działań mających na celu powstrzymanie tego procesu. Rozwiązaniem mogą być profesjonalne i autoryzowane kampanie informacyjne przygotowywane w sposób celowany przez renomowane instytucje, ponieważ spontaniczne rozprzestrzenianie się informacji w Internecie pozostaje poza kontrolą. Potrzebne są działania, których celem jest zwrócenie uwagi mediów na informacje pochodzące z wiarygodnych źródeł, aby unikać sytuacji, w których przekaz budowany jest na podstawie sensacyjnych i fragmentarycznych komentarzy niewłaściwych osób. Na poziomie indywidualnym istotne jest stosowanie strategii, które będą zabezpieczać przed skutkami stresu informacyjnego.

Kluczowe jest uświadomienie, że człowiek nie musi być biernym odbiorcą docierających komunikatów, ale tak, jak wybiera rodzaj i dawkę czytanych książek lub oglądanych filmów, tak może wybierać rodzaj i dawkę napływających informacji o pandemii czy innym zagrożeniu. Drugi ważny element to ocena, do którego momentu informacje te mają konstruktywne znaczenie poznawcze, czyli pozwalają zrozumieć sytuację (i uzyskać kontrolę poznawczą), a od kiedy pojawia się chaos informacyjny i dominujące znaczenie mają konsekwencje emocjonalne (dyskomfort, strach, przygnębienie, irytacja).

Należy pamiętać, że informacje przekazywane w mediach często z założenia mają taką konstrukcję, aby wzbudzać emocje (akcentują zagrożenie, mówią o wydarzeniach, na które osoba słuchająca nie ma wpływu, często są niepełne, pozostawiają w zawieszeniu).

Kolejny krok, to autorefleksja i zadanie sobie pytania, co ja z tymi informacjami chcę i mogę zrobić. Jeśli danej osobie brakuje możliwości realnego wykorzystania tych informacji, to w danym momencie lepiej jest odciąć się od nich i dać sobie czas na oswojenie się z nimi. Jeśli natomiast dana osoba widzi możliwość racjonalnego przekucia tych informacji na działanie, to byłby to bardzo konstruktywny efekt (oczywiście konieczne jest zastrzeżenie dotyczące ilości tego działania – nie zawsze sprawdza się zasada „im więcej tym lepiej”).

Pełna wersja raportu do pobrania TUTAJ

Źródło: NIZP PZH - PIB

Polecamy także:

Uczniowie widzą coraz gorzej - co z wadami wzroku u dzieci

Medycy wędrują pomiędzy szpitalami

Koordynator onkologiczny powinien być zawodem medycznym