Rada Zdrowia prezydenta ostrzega: brak leków może prowadzić do zagrożeń zdrowotnych na masową skalę

W Belwederze odbyło się inauguracyjne posiedzenie Rady Zdrowia powołanej przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Obradom przewodniczył prof. Piotr Czauderna. Głównym tematem debaty było bezpieczeństwo lekowe Polski, postrzegane jako jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa państwa w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości geopolitycznej.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, środowisk naukowych, organizacji branżowych oraz eksperci rynku farmaceutycznego i biotechnologicznego. Punktem odniesienia dla debaty była publikacja Kancelarii Prezydenta RP poświęcona bezpieczeństwu lekowemu, zawierająca diagnozę aktualnych zagrożeń oraz propozycje rozwiązań systemowych.

Podczas posiedzenia podkreślano, że „bezpieczeństwo lekowe oznacza zdolność państwa do zapewnienia pacjentom stałego dostępu do produktów leczniczych o odpowiedniej jakości”, w ilościach odpowiadających rzeczywistym potrzebom. Kluczowe znaczenie ma przy tym stabilny i odporny na kryzysy łańcuch dostaw – od produkcji substancji czynnych (API), przez proces wytwarzania, aż po dystrybucję.

Eksperci zgodnie wskazywali, że lata 2021–2024 przyniosły zasadniczą zmianę w postrzeganiu bezpieczeństwa lekowego w Unii Europejskiej. Pandemia COVID-19 oraz wojna w Ukrainie ujawniły skalę uzależnienia Europy od dostaw zewnętrznych, zwłaszcza z Azji, a także brak wystarczających mechanizmów reagowania kryzysowego. W przypadku Polski dodatkowym problemem jest wygaśnięcie dokumentu „Polityka Lekowa Państwa 2018–2022”, co stworzyło istotną lukę strategiczną wymagającą pilnego uzupełnienia.

Uczestnicy debaty podkreślali, że nowa strategia bezpieczeństwa lekowego powinna uwzględniać aktualne zagrożenia geopolityczne, w tym ryzyka związane z przerwaniem łańcuchów dostaw, konfliktami zbrojnymi, cyberatakami oraz klęskami żywiołowymi. Istotnym elementem jest również przygotowanie państwa na sytuacje nadzwyczajne, w których „brak leków może prowadzić do zagrożeń zdrowotnych na masową skalę”.

Zwracano uwagę, że przejrzysta i długofalowa polityka lekowa stanowi warunek budowy suwerenności lekowej Polski. Jasno określone priorytety pozwolą skuteczniej zarządzać ryzykiem, zapewnić ciągłość terapii pacjentom oraz zwiększyć odporność systemu ochrony zdrowia. Jednocześnie stabilne ramy regulacyjne i finansowe mogą stać się impulsem rozwojowym dla krajowego przemysłu farmaceutycznego i sektora biotechnologii, sprzyjając inwestycjom, rozwojowi produkcji API oraz tworzeniu wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy.

W trakcie posiedzenia podkreślono potrzebę lepszej koordynacji działań państwa, biznesu i środowisk naukowych. Wskazywano na znaczenie partnerstw publiczno-prywatnych oraz skuteczniejszej komercjalizacji wyników badań. Ważnym kontekstem dla tych działań są nowe ramy prawne Unii Europejskiej, w tym wdrażany Biotech Act oraz zreformowane ogólne prawo farmaceutyczne, które wymagają aktywnego udziału Polski w procesach decyzyjnych na poziomie europejskim.

Debata zainicjowana przez Radę Zdrowia przy Prezydencie RP stanowi istotny impuls do wypracowania nowoczesnej i kompleksowej strategii bezpieczeństwa lekowego Polski. Strategii, która traktuje dostęp do leków nie wyłącznie jako element polityki zdrowotnej, lecz także jako „jeden z filarów bezpieczeństwa narodowego”.