Przełomowe badania we Wrocławiu. Nowe terapie mogą pomóc nie tylko chorym na Alzheimera

Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej opracowują innowacyjne metody leczenia choroby Alzheimera. Ich odkrycia mogą nie tylko poprawić skuteczność terapii, ale także znaleźć zastosowanie w walce z innymi schorzeniami neurodegeneracyjnymi.

Choroba Alzheimera to jedno z najpoważniejszych wyzwań współczesnej medycyny. Na świecie zmaga się z nią około 55 milionów osób, a w Polsce liczba chorych przekracza 350 tysięcy. Eksperci alarmują, że w kolejnych dekadach te liczby mogą się podwoić – wszystko przez starzejące się społeczeństwo oraz czynniki cywilizacyjne, które zwiększają ryzyko zachorowania.

Coraz częściej diagnozuje się także przypadki w młodszym wieku. Siedzący tryb życia, przewlekły stres, niewłaściwa dieta i zanieczyszczenie środowiska, mogą przyspieszać procesy neurodegeneracyjne. Obecnie dostępne terapie jedynie łagodzą objawy, ale nie zatrzymują postępu choroby. Właśnie dlatego naukowcy na całym świecie intensywnie pracują nad nowymi rozwiązaniami, które mogłyby skuteczniej walczyć z Alzheimerem.

Jednym z takich innowacyjnych projektów zajmuje się zespół dr hab. inż. Marcina Poręby z Politechniki Wrocławskiej. Badacze pracują nad specjalnymi koniugatami przeciwciało-lek (ang. antibody–drug conjugates, ADCs), które mają precyzyjnie celować w zmiany patologiczne w mózgu związane z Alzheimerem.

Koniugaty przeciwciało-lek to innowacyjna metoda leczenia, która odniosła już sukces w terapii nowotworów. Składają się z trzech elementów: przeciwciała, specjalnego łącznika oraz silnego leku. Przeciwciało pełni podwójną funkcję – samo działa terapeutycznie, a jednocześnie dostarcza toksyczny lek dokładnie tam, gdzie jest potrzebny. Substancje te są połączone za pomocą łącznika, który rozkłada się w specyficznym środowisku, uwalniając lek dokładnie w miejscu choroby.

Zespół prof. Marcina Poręby chce wykorzystać tę technologię do walki z chorobą Alzheimera.

Aby zwiększyć skuteczność terapii i ograniczyć jej skutki uboczne, naukowcy połączą przeciwciało z lekiem za pomocą peptydowych łączników. Te peptydy będą rozpadać się tylko w pobliżu złogów amyloidowych, co pozwoli precyzyjnie dostarczyć lek tam, gdzie jest potrzebny. W tym procesie ważną rolę odegrają specjalne enzymy zwane proteazami.

Jeśli badania zakończą się sukcesem, nowa terapia może stać się przełomem w leczeniu Alzheimera, dając pacjentom nadzieję na skuteczniejszą walkę z tą wyniszczającą chorobą.

Badania prowadzone przez naukowców z Politechniki Wrocławskiej to przełomowe podejście, które wiąże się jednak z dużym ryzykiem. Dotychczas nikt nie testował terapii ADCs w leczeniu choroby Alzheimera, więc naukowcy wkraczają na zupełnie nowy teren.

Aby zwiększyć szanse na sukces, badacz skonsultował swoje pomysły z ekspertami z różnych dziedzin – chemii, neurobiologii, farmakologii i obrazowania mózgu. Wśród nich są m.in. prof. Urszula Wojda z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN, prof. Piotr Mydel z Uniwersytetu w Bergen oraz dr Natalia Małek-Chudzik z Politechniki Wrocławskiej.

Na realizację projektu „Pierwsze koniugaty przeciwciało-lek w terapii choroby Alzheimera”, prof. Poręba otrzymał grant Sonata Plus z Narodowego Centrum Nauki w wysokości prawie 5 mln zł. Jeśli badania zakończą się powodzeniem, może to być przełom w walce z tą chorobą.