Projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej zbyt ogólny

21 sierpnia minął termin zgłaszania uwag do projektu Ustawy o jakości opieki zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Wdrożenie założeń opisanych w długo wyczekiwanym dokumencie ma istotnie przyczynić się do poprawy świadczonych usług medycznych, jak również bezpieczeństwa pacjenta. Niestety w obszarze związanym z akredytacją proponowane zapisy wymagają gruntownych zmian, aby umożliwić realizację obu celów.

Gdzie niezależność?

Przede wszystkim zakłada się likwidację Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia – podmiotu odpowiedzialnego między innymi za akredytację szpitali w Polsce. Zgodnie z nowym podejściem za akredytację będzie odpowiedzialny Narodowy Fundusz Zdrowia. Wskazanie Prezesa Funduszu jako osoby wydającej akredytację jest sprzeczne z rozumieniem pojęcia „akredytacja” upowszechnianym przez m.in. Światową Organizację Zdrowia. 

„Akredytacja” to „niezależny proces oceny zewnętrznej, który ocenia jakość usług opieki zdrowotnej w celu zachęcenia do poprawy wyników”. W przypadku szpitali finansowanych ze środków publicznych istnieje istotna zależność od płatnika, czyli Narodowego Funduszu Zdrowia. W związku z tym proces akredytacji realizowany przez NFZ nie będzie miał charakteru niezależnego ani obiektywnego.

Bezpieczeństwo pacjenta do poprawki

W działach tematycznych dot. standardów akredytacyjnych pominięto kwestie gospodarki lekami, podczas gdy leki stanowią drugi – po wynagrodzeniach – element kosztochłonny funkcjonowania szpitala. Wprowadzenie mechanizmów, usprawniających skuteczne i efektywne zarządzanie przepływem leków od momentu złożenia na nie zamówień, poprzez dystrybucję wewnątrzszpitalną, a kończąc na rejestracji podania leku pacjentowi, ma swój kluczowy wkład w poprawę jakości świadczenia usług medycznych i bezpieczeństwa pacjenta.

W projekcie ustawy sformułowane zostały jedynie ogólne założenia i cele, które szpital musi realizować, aby w ocenie podmiotu monitorującego jakość, uzyskać akredytację. Brak jest natomiast szczegółowych rekomendacji, prezentujących możliwe sposoby realizacji tych celów. 

W projekcie Ustawy mowa jest jedynie o procesach medycznych. Tymczasem, procesy wewnątrzszpitalne obejmują zarówno procesy medyczne, jak i niemedyczne (wspierające). Procesem wspierającym jest proces zaopatrzenia np. w leki. W sytuacji braku odpowiedniej organizacji tego procesu, szpital nie będzie dysponował produktami do prowadzenia terapii lekiem, która jest najczęściej stosowaną terapią w stosunku do pacjentów hospitalizowanych. Wyłącznie racjonalizacja obu tych obszarów gwarantuje odpowiedni poziom obsługi pacjenta, jego bezpieczeństwo i jakość świadczonych usług. Z tego też względu skład Rady Akredytacyjnej powinien uwzględniać również tzw. ekspertów dziedzinowych z innych obszarów niż medycyna.

Brak kryteriów

Błędem jest również definiowanie wymaganego poziomu oceny akredytacyjnej w sytuacji, gdy nie są znane nowe założenia i wymogi akredytacyjne. W podmiotach ochrony zdrowia, podobnie jak w innych organizacjach, do pomiaru efektywności stosowanych jest wiele różnych mierników, które można podzielić według parametru ilościowego lub jakościowego. Każdemu ocenianemu obszarowi powinny być przypisane konkretne mierniki i wskaźniki, które pozwolą na rzetelną ocenę jakości świadczonych usług. W ten sposób możliwe będzie uzyskanie obiektywnej i mierzalnej oceny.

O ile idea Ustawy stanowi ważny krok w kierunku poprawy jakości świadczonych usług i bezpieczeństwa pacjenta, to wątpliwości budzi brak praktycznych wytycznych w zakresie realizacji obu celów oraz pominięcie wielu logistycznych aspektów funkcjonowania szpitala.

Autorem analizy jest dr n. ekon. Anna Gawrońska, ekspert ds. logistyki w ochronie zdrowia, Łukasiewicz – Instytut Logistyki i Magazynowania

Łukasiewicz – Instytut Logistyki i Magazynowania pełni rolę centrum kompetencji w zakresie logistyki i cyfrowej gospodarki. Realizuje prace badawczo-rozwojowe i usługi doradcze podnoszące efektywność funkcjonowania przedsiębiorstw, systemów gospodarczych i całych łańcuchów dostaw. Wspiera organy administracji publicznej w tworzeniu rozwiązań zapewniających przejrzysty dostęp do informacji i cyfrowych usług publicznych. www.ilim.lukasiewicz.gov.pl